Een kakofonie van verhalen, bedoelingen en statements met als hoogtepunt een opwaaiend gordijn in een tochtstroom | Kunst kijken met Eric Bos

De vriendelijke, nieuwe gastheer van Pictura weet weinig van kunst, geeft hij te kennen, maar – en hij loopt nieuwsgierig door de zalen van de Wintersalon – hij wil er al kijkend achter komen waar het bij die 169 zo verschillende kunstwerken om draait. Leren begrijpen, daar gaat het hem om. Kunst moet iets met je doen, dat wist hij alvast.

Dat kennen we allemaal. Je hebt als onervaren bezoeker vaak zo weinig houvast bij kunst, vooral als er geen verbindend onderwerp of thema is en verder is het natuurlijk een kwestie van persoonlijke smaak. Het is een verkooptentoonstelling, al hoef je niets te kopen. Alleen kijken mag ook. Maar waar kijk je naar?

Wat willen al die kunstwerken ons vertellen? Ze hangen of staan daar maar. Van ijzerdraadjes op hout tot een compleet jarenzestigledikant en vooral veel schilderijen en tekeningen. Je zou kunnen zeggen: het is een kakofonie van verhalen, bedoelingen en statements. Het hangt als los zand aan elkaar, maar dat is eigen aan een Salon.

Is dat erg? Nee, want je hoeft niet alles mooi, begrijpelijk, aandoenlijk of spannend te vinden. ‘Wat doet het met je,’ zoals de gastheer zich afvroeg, is niet de enige, maar wel een mooie manier van benaderen. Eén leidraad alvast, kunstwerken die proberen de werkelijkheid zo precies mogelijk uit te beelden zijn vaak minder interessant dan manieren om iets met de werkelijkheid te doen, iets geks, iets nieuws, iets bijzonders.

Maar wat moeten we met dat raadselachtige witte bed van Rolina Nell (Flarden) in de Witte Doos, zoals de ruimte heet? De Witte Doos is ineens veranderd in een ziekenzaaltje. Het infuus ontbreekt nog. Op het slordig gedrapeerde witte laken is een zwart-witte, levensgrote tekening van een slapende vrouw afgebeeld. Ze houdt een kussen op haar hoofd, vermoedelijk om zich tegen het onbarmhartige tl-licht te beschermen. Maar waar gaat het verder over? Over dromen? Slapeloosheid? Eenzaamheid?

Spierballenkunst op de achterwand van de bovenzaal, een afbeelding van Wessel Kamps van een enorm betonnen gebouw. In zwart-wit. Heel realistisch en knap, meer kun je er niet van zeggen, maar als je er vóór staat is het of het bovenste deel van het gebouw de zaal insteekt. Een bijzonder effect.

En wat gebeurt er op het abstract-impressionistisch en naïef geschilderde Balloerveld van Rento Heins? Onherkenbaar vergeleken met het echte veld, maar een feest van onbekommerd schilderen. Je verdwijnt erin, niet in de natuur, maar in kleur en verftoetsen.

Wacht, bijna het schilderijtje vergeten te noemen wat mij iets deed: De serre van Eline Zijlstra, dat doet denken aan het bekende Der Balkonzimmer van Adolph Menzel. Heel simpel, klein formaat, kleurig, beweeglijk en losjes opgezet. Atmosferisch en ademend. Een simpel gordijn dat in een tochtstroom zachtjes opwaait. Voor een voor iedereen betaalbare prijs.