Wat maakt de creaties van modeontwerper Iris van Herpen tot kunst? Een ongelooflijk schouwspel van levende algenjurken | kunst kijken met Eric Bos

Iris van Herpen (Wamel, 1984) is wereldberoemd geworden met kledingontwerpen waarin je een levende fontein wordt, een wiegende bloemenstruik, een exotische plant of dier. Soms doen ze denken aan zeeanemonen die hun tentakels sierlijk, onschuldig en verleidelijk door het water bewegen.

Haar beroemde exoskeletontwerpen zijn geïnspireerd op de exoskeletten van weekdieren, waarbij de natuur als een ware kunstenaar de meest spectaculaire ontwerpen creëerde, van de eenvoudigste schelp tot het gecompliceerde pantser van krabben of kreeften.

Het benadrukt de schoonheid van de natuur en van het menselijk lichaam, volstrekt uniek in de modewereld waar in de laatste decennia toch alles mogelijk leek te zijn. Ze laat zich inspireren door dromen en hypnose, door de Metamorphosen van de Latijnse dichter Ovidius uit de 8ste eeuw, waarin nimfen en halfgoden in bomen of bloemen veranderen.

Wat maakt de kleding van de Nederlandse modeontwerper Iris van Herpen tot kunst? In de Rotterdamse Kunsthal ontdekken we het antwoord. Op 7 juli afgelopen jaar was haar Haute Couture Week in Parijs wereldnieuws. In haar ontwerpen combineert ze namelijk stoffen en organische natuur met licht en techniek. Ze verlegt grenzen, ook letterlijk, doordat de creaties zich deels buiten het lichaam voortzetten.

‘Het is mode waarin de normale regels niet gelden,’ zegt ze er zelf over. Ze doet voortdurend onderzoek, creëert nieuwe materialen en houdt zich bezig met de wisselwerking tussen ecologie en kunst. In haar jurken worden ook de dragers ervan wandelende kunstwerken. Ze vergelijkt haar favoriete proces moulage – het direct op de mannequin draperen van stoffen – met beeldhouwen. ‘Voor mij is het één universum’.

Het wereldnieuws betrof het eerste levende kledingstuk in de modegeschiedenis, haar lichtgevende algenjurk, die Iris van Herpen ontwierp in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam. De 125 miljoen levende algen die in de stof verwerkt zijn, reageren in het donker door licht te geven zodra het model beweegt.

De Parijse show kreeg als titel Sympoiesis (Latijn voor symposium) en je weet niet wat je ziet als haar modellen zulke jurken dragen. Het is een effect dat we kennen van warme zomernachten aan zee waar een bepaald soort algen het water veranderen in een fluorescerende, blauwgroene sprookjeswereld. Jammer genoeg is de algenjurk niet in de Kunsthal te zien, omdat deze na elke ‘show’ zorgvuldig wordt bewaard in een bad dat de algen in leven houdt.

Zo zien we in de Kunsthal bijna alle ontwerpen uit de carrière van Iris van Herpen, van creaties bestaande uit bananenbladeren tot en met een ceremoniële Futurama-achtige jurk waarbij 3D-geprinte plant- en botstructuren zijn opgebouwd tot een japon waarin fijne draden op een dramatische manier rond het lichaam kronkelen als je erin loopt. Tijdens het dragen levert dat een ongelooflijk schouwspel op.