Waddengebied wacht op keuzes. ‘Er moeten knopen doorgehakt worden’

Dat benadrukken Jorien Bakker van Natuurmonumenten en lid van het Omgevingsberaad Waddengebied en gedeputeerde Matthijs de Vries als voorzitter van het Waddenfonds maandag bij de opening van de toogdag in theater De Kampanje in Den Helder.

Bij de ingang toont een kleine delegatie van de kersverse actiegroep Wij zijn de Wadden aan dat de belangen schuren. Zij delen folders uit en vragen een petitie tegen de dreigende afsluiting van natuurgebieden te tekenen.

„Wij willen met Rijkswaterstaat om tafel, zodat wij als eilanders mee kunnen denken”, zegt de Terschellingse garnalenvisser Hiltje Pootjes-Hofland tegen de bezoekers. Zijn gehoor bestaat uit ondernemers, onderzoekers, gebiedsexperts en ook veel beleidsbepalers, onder wie minister Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat).

Binnen zegt Matthijs de Vries dat de bewoners van het Waddengebied moeten worden meegenomen in de plannenmakerij. Op Oerol op Terschelling is hij er een paar dagen eerder veelvuldig op aangesproken. „We moeten het sámen doen, zeggen ze. Zonder draagvlak komen we er niet.”

De Vries zegt dat het soms lijkt dat ecologie en economie tegenover elkaar staan. „Maar ze zijn onlosmakelijk verbonden. Zonder gezonde natuur geen toekomst voor economie en leefbaarheid. En zonder perspectief voor mensen geen draagvlak om het gebied te beschermen.”

In een speciaal voor de toogdag gemaakt filmpje laten natuurorganisaties zien wat de impact is van toenemende druk op het Waddengebied. Eén drone of één hond kan ervoor zorgen dat een hele dag voor de vogels verstoord is”, vertelt een boswachter, terwijl net is laten zien dat een ontsnapt hondje honderden vogels doet opvliegen uit een beschermde kwelder op Texel.

„Denk vanuit de vogel”, zegt Karsten Schipperheijn, directeur van Vogelbescherming Nederland. „Stel je bent een kanoet en je komt uit Siberië en je bent de helft van je lichaamsgewicht kwijt. In mijn geval zou dat veertig kilo zijn. Als je al niet veel tijd hebt om te rusten en te eten, dan moet dat kunnen zonder dat je verstoord wordt.”

Volgens de petitie van Wij zijn de Wadden moeten onder meer wadlopen, wandelen langs strand en duinen, paardrijden aan zee, droogvallen op het wad, pieren steken en ruimte voor honden en baasjes mogelijk blijven. In de theaterzaal zegt Matthijs de Vries dat er vandaag al keuzes gemaakt moeten worden. „Welke waarden willen we behouden? Wat moeten we aanpassen?”

„Ergens gaat het pijn doen. Zo kun je weer ruimte krijgen voor de toekomst van de Waddenzee”, zegt Jorien Bakker op het podium. We hebben het Waddengebied hard nodig om ons te beschermen tegen de klimaatverandering en zeespiegelstijging, stelt ze.

Katja Philippart, directeur van de Waddenacademie, licht dat toe: „De golven die met Noordwesterstorm vanaf de Noordzee komen, worden gedempt door de zeegaten, maar ook door de wadplaten. Ook kwelders dragen bij aan die dempende werking. Het is natuurlijke bescherming, alleen daarom al moet je het Waddengebied behouden.”

Dat ziet ook minister Vincent Karremans. „Het Waddengebied is een natuurlijke barrière die de noordkust beschermt bij ruig weer”, zegt hij tegen de zaal. Het is ook een gebied waar vele belangen met elkaar verweven zijn. „Dat schuurt soms. Maar we zijn op een punt gekomen dat er knopen doorgehakt moeten worden.”

Bij aankomst heeft ook Karremans een folder aangenomen van de actiegroep Wij zijn de Wadden. „Zij hebben heel begrijpelijke standpunten. Maar Rijkswaterstaat is niet van plan bepaalde delen van het Waddengebied af te sluiten. Er is echt iets misgegaan in de communicatie”, zegt de minister in een ingelast persmoment.

Concrete keuzes zijn er niet gemaakt in Den Helder. Uiteindelijk heeft iedereen het beste voor met het wad, signaleert Karremans. „Maar er staat wel spanning op de verschillende belangen.” Het 20-jarige Waddenfonds kan hij geen helderheid verschaffen. Als er niets verandert, eindigt dat fonds over enkele jaren. „In december moet daar duidelijkheid over zijn”, vindt gedeputeerde De Vries.

Wat we ook doen, zonder sterke CO2-reductie blijft het dweilen met de kraan open, zegt Philippart later op de dag op het podium. „Als we blijven doen wat we doen, blijft het niet zoals het is. Daar zijn genoeg aanwijzingen voor. Onze keuzes van vandaag bepalen de leefomgeving van morgen. Als we hier over honderd jaar weer staan, is Den Helder er dan nog wel?”