Dit is Basja (47) van Schiermonnikoog. Zij bepaalde welke drie violisten – onder wie een uit Groningen– naast Claude op het Eurovisiesongfestival staan
Basja Chanowski: ,,Zo mooi als je artiesten op Schiermonnikoog ziet spelen met de voeten in het zand." Foto: Jurgen Jacob Lodder
Vanaf Schiermonnikoog regelt Basja Chanowski (47) muzikanten voor grote evenementen als het Eurovisiesongfestival en de Toppers. Maar liever nog haalt ze artiesten naar het eiland om in een intieme setting samen met nieuwe talenten te spelen.
Claude staat namens Nederland op het Eurovisiesongfestival-podium in Bazel met twee dansers en drie violisten – onder wie de Groningse Patricia Kuijk. Wie denkt dat hij die muzikanten zelf heeft uitgekozen, heeft het mis.
Dat was het werk van Basja Chanowski (47) uit Schiermonnikoog. Met haar bedrijf Più Music bemiddelt ze tussen professionele muzikanten en grote evenementen. Ze kent erg veel mensen in de muziekwereld en weet op die manier vrijwel altijd wel een geschikte artiest te vinden. Soms omdat ze hen zelf goed kent, soms via via. ,,Twee van die violisten kende ik al, Nigel Menting en Nadine Dekker, dus ik weet dan precies wat ze in huis hebben en of ze het werk goed aankunnen. En soms is het een gokje. Patricia Kuijk kende ik eigenlijk nog niet.”
Basja regelt ook – voornamelijk via de laptop vanuit haar rustige huis op Schiermonnikoog – de muzikanten die de grote concerten van de Toppers in de Amsterdam ArenA begeleiden. ,,De eerste vraag die ik in zo’n geval stel: houd je van een feestje? Veel klassieke musici spelen in theaters, met een gefocuste blik en vaak onzichtbaar in de orkestbak. Tijdens de Toppers moet je drie uur lang, in kostuum, met een glimlach op je gezicht staan te spelen. En meedansen. Dat moet wel bij je passen.”
Honderd artiesten op de Erasmusbrug
Hoe moeilijker de opdracht, des te leuker Basja het vindt. Een van de grootste uitdagingen was de pauzeact van het Eurovisiesongfestival in Nederland in 2021. Basja werd gevraagd honderd muzikanten bij elkaar te brengen om live op de Erasmusbrug een nummer te spelen met Afrojack. In coronatijd.
,,Had je ze net bij elkaar, had er iemand weer corona. Ik denk dat ik uiteindelijk wel vier symfonieorkesten hebt samengesteld. En niet iedereen zag het zitten om met 4 graden Celsius in het donker op de brug te staan. Het was stervenskoud. Maar het is zo gaaf als dat dan lukt. Mensen denken misschien dat het erin geshopt was, maar het was echt live.”
Intieme setting op Schiermonnikoog
Naast dit werk brengt Basja met haar collectief Jellyfish ook muzikanten samen, maar dan in een veel intiemere setting. Voornamelijk op Schiermonnikoog, waar ze nu tien jaar woont. Het liefst brengt ze er grote namen samen op het podium met muzikanten met potentie die net om de hoek komen kijken.
,,Ze spelen dan met elkaar, tegelijkertijd bij onder meer de Berkenplas. En omdat er geen groot podium is – misschien een vlonder, maar daar houdt het mee op – voelt het als een huiskamersetting. Het publiek zit heel dichtbij. En dat werkt ook goed voor mensen die bijvoorbeeld slecht ter been zijn. Je hoeft niet zoals bij een festival door de modder te ploegen van de ene naar de andere tent, je hebt de festivalervaring op één plek. We hebben zelfs wel eens iemand met een ambulance in een ziekenhuisbed naar het concert gehaald, zo mooi.”
Samenwerking met eilanders
Jellyfish is een spontaan en kleinschalig collectief. De grootste concerten, bij de Berkenplas, trekken maximaal duizend toeschouwers, maar er zijn ook kleinere optredens op het eiland en soms elders, tot in Lapland toe. En, benadrukt Basja, het kan alleen bestaan door de samenwerking met vele eilanders en mensen die aan het eiland gerelateerd zijn. ,,De dame van de VVV zit bij de kassa en de dame van vakantiepark Vitamaris is de gastvrouw. Er zit geen grote commercie achter en het moet klein blijven.”
De inspiratie haalde ze uit haar jeugd. Ze groeide op in Schellinkhout, haar vader Thijs Chanowski was onder meer jazzbassist. ,,Vroeger hadden we bij mijn ouders op de boerderij vaak huiskamerconcerten. Dan kwamen mensen, ook bekende artiesten, bij ons thuis muziek maken. Bloemen, dieren, eten, muziek in alle genres en alle leeftijden door elkaar. Die ongedwongen, beetje hippie-achtige sfeer, die wilde ik terugbrengen. Dat heb je niet meer bij de grote concerten van tegenwoordig.”
Sister Sledge met de voeten in het zand
,,Zo stond Sister Sledge hier gewoon We are family te zingen met de voeten in het zand. Dat geeft ook zulke mooie dialogen tussen artiesten onderling – jonge talenten met professionals met ervaring – maar ook met het publiek. Ze hoeven niet even snel een concertje of een interview te doen. Hier ben je volledig gefocust met elkaar iets aan het maken. Heel inspirerend werkt dat.” Komende zomer spelen Bert Visscher en het Noordpool Orkest bij de Berkenplas. ,,Dan maken we het extra toegankelijk door een boot te laten varen die ’s avonds ook weer teruggaat.”
Bert Visscher bij de Berkenplas
Op 19 juli spelen Bert Visscher en het Noordpool Orkest onder leiding van Reinout Douma, samen met andere Jellyfish-artiesten, bij de Berkenplas op Schiermonnikoog. Er zijn ook barretjes en foodtrucks. Om het concert zo toegankelijk mogelijk te maken, vaart er een speciale boot vanaf Lauwersoog en is er busvervoer naar de Berkenplas. Wie wil, kan ’s avonds na het concert nog terug naar de vaste wal. Het concert is tussen ongeveer 19.00 en 22.00 uur. Tickets zijn te koop via www.jellyfishonair.com en kosten 40 euro voor volwassenen en 25 euro voor jongeren tot en met 15 jaar.
Regelt ze nu vooral artiesten voor diverse evenementen, ze begon ooit zelf als muzikant. In haar tiener- en twintiger jaren speelde Basja cello en piano en zong ze. En ze was model. ,,Als student wilde ik geld verdienen, dus ik schreef me in bij castingbureaus. Dat ik cello speelde, was dan een pre. Het waren te gekke opdrachten om te spelen bij Michael Bublé, Enrique Iglesias of Ronan Keating, als die eens naar Nederland kwamen voor een optreden in een tv-show als Top of the Pops.”
‘Ik mocht mee op een megatour, ik wist niet wat me overkwam’
De tv-shows met artiesten verdwenen langzaamaan van de Nederlandse televisie, maar in Duitsland waren zulke programma’s nog wel groot. Zo kwam Basja in Duitsland bij verschillende grote artiesten terecht. ,,We werden als Nederlandse jeugd naar Duitsland gereden voor allerlei Wetten das-shows, met Mick Jagger, Lenny Kravitz en Roxette. Ongelooflijk.”
,,En ik mocht eens bij Herbert Grönemeyer contrabas spelen bij het Duitse Top of the Pops. Die man is daar echt een wereldster, maar wist ik veel, ik dacht dat het een lokale schlagerzanger was. Ik gaf toen mijn kaartje af aan het management. Ze belden me later en voor ik het wist stond ik echt in een megatour. Ik wist niet wat me overkwam, ik was totaal bleu.”
Ze leerde zo steeds meer mensen kennen in de muziekwereld. Er ontstonden samenwerkingen, ook met platenmaatschappijen. ,,Op een gegeven moment werd ik gevraagd om de casting te doen voor muzikanten voor een tournee met Eros Ramazotti. Zo hebben we Europese tournees gedaan met verschillende artiesten.”
Basja Chanowski regelde de violisten van Claude vanaf Schiermonnikoog. Foto: Jeppe Homan
Scouting voor The Voice of Holland
Toen de verzoekjes van platenmaatschappijen door de tijdsgeest begonnen op te drogen, waren talentenjachten op televisie juist in opkomst. In die tijd begon Basja net met haar platform Jellyfish en dat kwam mooi samen, want jong talent kreeg bij haar op Schiermonnikoog een podium samen met bekendere artiesten.
,,De jonge onbekende artiesten kwamen via via bij mij, ik heb er zelf bijna nooit op uit hoeven gaan om talent te scouten. Dat ging van: ‘hé, mijn nichtje kan goed zingen, mag ze eens wat laten horen’ tot filmpjes uit de kroeg die ik doorgestuurd kreeg. Mensen dachten vaak: dat is leuk voor Jellyfish”, zegt Basja.
Dat viel op bij Talpa, waar ze haar al kenden, en ze vroegen haar om zangtalenten voor The Voice of Holland. ,,Zo had ik twee meiden gescout, Julia van der Toorn en Cheyenne Toney, die zaten bij de eerste editie van Jellyfish in 2013. Ik was er zelf wel van overtuigd dat ze goed waren, maar ik wist niet hoe ze er bij The Voice tegenaan keken. Laat ze maar eens meedoen, dacht ik. Lang verhaal kort: Cheyenne haalde de halve finale en Julia won.”
Zo ontwikkelde Basja zich tot talentenscout. ,,Dat was helemaal niet zo bedacht, het liep gewoon zo. Ik gaf die artiesten dan op voor de shows, natuurlijk nadat we de voor- en nadelen hadden besproken, en ik begeleidde ze daar. Ik was de enige scout, voor zover ik weet, die ook aanwezig was op de vloer. Zo ontstond het beeld dat Jellyfish op Schiermonnikoog een broedplaats voor jong talent was.”
Basja Chanowski verhuisde tien jaar geleden naar Schiermonnikoog. Foto: Jurgen Jacob Lodder
‘Nooit het gevoel gehad dat ik het niet had moeten doen’
Het bleek een succesformule. Tussen de vele Voice-deelnemers die Basja begeleidde, zaten nog eens twee winnaars: Maan (2016) en Jim van der Zee (2018). Hoe kijkt ze terug op die periode, nu blijkt dat er misstanden waren bij het programma? Heeft ze geen spijt dat ze mensen daar binnenbracht?
,,Ik was er zelf heel vaak bij en ik hoop dat ik mensen daar goed in heb kunnen begeleiden. Ik heb ze in elk geval het gevoel gegeven dat ik altijd voor ze klaarstond. Ik heb ze gezegd dat ze altijd mochten bellen als er iets was, zelfs ’s nachts. Of ze daar wat mee deden, is een tweede natuurlijk. Maar ik heb nooit het gevoel gehad dat ik het niet had moeten doen. Of ik opnieuw ga scouten nu het programma terugkomt? Dat weet ik nog niet.”
‘Moeilijk je als vrouw op de werkvloer te handhaven’
Basja heeft gemengde gevoelens bij de aantijgingen van (seksueel) grensoverschrijdend gedrag bij The Voice dat het programma BOOS van Tim Hofman in 2022 naar buiten bracht. ,,Dat is overal gaande, op allerlei werkvloeren zijn machtsmisbruik en intimidatie en discriminatie. Dat het bij The Voice zo in de openbaarheid is gekomen, daar kan ik niet over oordelen. Daar zijn hele onderzoeksteams voor ingesteld. Maar dat zulke dingen gebeuren, dat staat vast. Of het beter begeleid moet worden? Zeker, honderd procent. Of ik denk dat het nu goed geregeld is? Ik hoop het. Maar dat hoop ik voor elke werkplek.”
Basja maakte zelf ook grensoverschrijdend gedrag mee in de muziekwereld. ,,Niet bij Talpa, maar wel in het buitenland bij grote artiesten. Het was soms moeilijk je als vrouw op de werkvloer te handhaven. Terugkijkend heb ik me daar toch wel wonderbaarlijk goed uit gered, ook met hulp en steun van mijn vader en veel lieve vrienden. En ik gebruik geen drank en drugs, dat scheelt. Door deze ervaringen heb ik denk ik wel meer voelsprieten voor zulk gedrag ontwikkeld. Ik hoop dat ik de talenten daarmee ook heb kunnen helpen.”
‘Zonder goed fundament mislukt alles’
Zorgelijker nog vindt Basja het gebrek aan aandacht voor persoonlijke ontwikkeling. Bij (beginnende) artiesten, maar ook in het algemeen. ,,Dat begint al bij je opvoeding en wat je op school meekrijgt. Helaas is daar nog zo weinig aandacht voor. Hoe leer je als persoon verantwoordelijkheid te nemen, omgaan met emoties en hoe reguleer je die? Er wordt vaak gekeken naar waar je goed in bent, maar als daar geen goed fundament onder zit, dan is alles in het leven gedoemd om te mislukken.”
Basja met haar onafscheidelijke hond Tommi. Foto: Più Music
Vanuit haar rol als scout ontwikkelde Basja zich dan ook als coach voor de talenten die ze begeleidde. Ze volgde een opleiding en had gesprekken met muzikanten, vaak bij haar thuis en in het bijzijn van haar hond Tommi, die overal met haar meegaat. ,,Artiesten zijn vaak hartstikke onzeker. Die weten zich helemaal geen raad met alle entourage en belangrijke mensen. Als ze dan even de hond aaien of knuffelen… die hoeft helemaal niets van ze. Dat is zo waardevol. Zo’n dier maakt alles zachter.”
Ook de rust van Schiermonnikoog, weg van het vasteland, is heilzaam. ,,Dit is een plek waar mensen hun verhaal durven delen. En als je dan zo praat met artiesten, zowel jonge talenten als bekende muzikanten, dan komt de vraag boven wat succes is. Is dat wat de buitenwereld ziet, dat je de Ziggo Dome uitverkoopt? Of is dat hoe je het zelf ervaart? Er zijn maar heel weinig artiesten die hun succes ook echt als succes beleven. Ze voelen vaak leegte.”
‘Ze kijken naar je talent, niet naar jou’
Bij jonge artiesten ziet Basja ook overmoed. ,,Ze hebben het idee dat ze het allemaal wel aankunnen. Ze komen net uit de puberteit waarin het heel belangrijk is wat anderen van je denken. Muziek is natuurlijk een fantastisch middel om zulke gevoelens in kwijt te kunnen, dus als je dan gespot wordt, denk je al gauw dat ze jou als mens geweldig vinden. Maar je moet je ervan bewust zijn dat mensen kijken naar je talent, niet naar jou. Hoe ze naar jou kijken, gaat niet over jou als persoon. En zakelijke voorstellen zijn precies dat, niets meer en niets minder. Daarin moet je je kunnen handhaven. Dat kan heel moeilijk zijn.”
Ze legt het nog iets anders uit: ,,Ik stel vaak de vraag: wie ben jij zonder je talent? Dan zie je een groot rood vraagteken. Jonge mensen zitten nog in de fase dat ze dat moeten ontdekken. Als er dan iemand komt die roept: ‘je bent geweldig!’ en je krijgt overal applaus, ja, dat is gewoon drugs. Dat voelt heel goed. Maar als de lof wegvalt, wat moet je dan? Leuk dat je een talent hebt, maar wie ben je, waar sta je voor, wat zijn je normen en waarden? Dat is een proces van zelfreflectie en daar werken we aan tijdens mijn sessies. Maar je moet wel voor coaching openstaan, anders wordt het niets.”
Basja Chanowski hoopt cultuur en natuur dichter bij elkaar te brengen. Foto: archief/Kees van de Veen
Groot geluk: een fazant in de tuin
De keerzijde van de roem maakt ook dat Basja het werken met en voor grote namen goed kan relativeren. ,,Heel leuk, dat je dingen doet met Gerard Joling, Yves Berendse of Bryan Adams. Maar ik weet ook wat echt geluk is, en de kern van het leven: dat ik hier ’s ochtends de manke fazant in mijn tuin voer. Niets ten nadele van mijn werk, dat moet je niet verkeerd begrijpen. Dat heeft me veel gebracht en geeft me ook mogelijkheden om bijvoorbeeld weer dingen voor Jellyfish te doen. Maar als je me vraagt waar ik het meest naar uitkijk, dan is dat niet naar de ArenA, maar terug met de boot over zee, met mijn hond naar mijn tuin met bloemen.”
Natuur en dierenwelzijn zijn voor Basja heel belangrijk en waardevol. En aangezien het daar niet bepaald goed mee gaat, wil ze zich daar meer voor inzetten. ,,Mijn droom is om de cultuursector te verbinden aan bewuster leven met dier en natuur. Daar hebben we ook een stichting voor opgericht. Als je als groot artiest laat zien waar je voor staat, bijvoorbeeld door geen vlees te eten, dan kun je daarmee mensen inspireren en meekrijgen. En verder lijkt het me geweldig om nog eens een wereldartiest naar Schier te halen. Sting bij de Berkenplas, waarom niet?”
In het kort
Basja Chanowski (1976) is geboren en getogen in Schellinkhout, vlak bij Hoorn in Noord-Holland. Ze woonde daar op de boerderij met haar ouders en zus. Ze is dochter van Thijs Chanowski (1930-2017), die vooral bekend werd als producent en regisseur van de eerste tien afleveringen van De Fabeltjeskrant en ook 250 afleveringen van Paulus de Boskabouter maakte. Verder was hij (jazz)muzikant, schilder, filmregisseur, bijzonder hoogleraar en hielp hij mee aan de ontwikkeling van de cd en een van de eerste zoekmachines. Hij was autodidact en zo ziet Basja zichzelf ook. Als tiener speelde ze in een bandje met haar zus en twee vrienden. Ze speelde cello en piano en zong, onder meer bij tv-programma’s als Top of the Pops in Nederland en Duitsland. Ze regelde Europese tournees voor artiesten. Verder is ze talentenscout en begeleidt ze carrières van artiesten. Ze is eigenaar van Più Music en bemiddelt zo tussen artiesten en grote opdrachtgevers. Daarnaast heeft ze het platform Jellyfish opgezet, waarmee ze concerten organiseert, voornamelijk op Schiermonnikoog, waar ze in 2015 een huis kocht. Ze woont er met haar hond Tommi.
