Kan Europa opgelucht ademhalen na verzoenende woorden Rubio? ‘Boodschap verschilt nauwelijks van die van Vance’

Inhoudelijk verschilde Rubio’s verhaal volgens de Nederlandse demissionair minister van Buitenlandse Zaken Van Weel maar weinig van dat van Vance. Maar de vriendschap „wordt wel makkelijker in de toon waarop Marco Rubio het vertelt.”

Nadat Europese leiders vrijdag fel van zich hadden afgebeten vanwege de Amerikaanse kritiek, stak Marco Rubio, die ook Trumps Nationale Veiligheidsadviseur is, zaterdag een warme hand uit naar Amerika’s „meest gewaardeerde en oudste vrienden.”

Wolfgang Ischinger, de Duitse organisator van het evenement, had tijdens de verzoenende speech een zucht van opluchting door de zaal horen gaan, zei hij in zijn dankwoord aan Rubio.

Dat de Amerikanen „soms wat direct en urgent kunnen overkomen in onze raad”, is volgens de hoogste Amerikaanse diplomaat „omdat we zoveel geven om Europa en jullie toekomst en die van ons”. „Ons thuis mag op het westelijk halfrond liggen, we zullen altijd een kind van Europa blijven”, zei Rubio, die bezwoer dat „de toekomst van Amerika en Europa altijd met elkaar verweven zal blijven.”

Ook deed hij een handreiking door het Amerikaanse en Europese bloed te memoreren dat gezamenlijk vergoten is „op slagvelden van Kapyong tot Kandahar”. Het lijkt een goedmaker na de badinerende uitspraak van Trump dat Europeanen in Afghanistan de frontlinie hadden gemeden, wat woedende reacties opleverde van Europese veteranen.  

Hoewel de toon dag en nacht verschilde van vorig jaar, was de boodschap inhoudelijk niet heel anders. Net als Vance had ook Rubio kritiek op de „massa-immigratie” in Europa en het energiebeleid dat puur dient „om een klimaatsekte tevreden te houden”, terwijl het de bevolking in armoede zou storten. „We hebben in Amerika geen belang bij het beleefd en ordelijk begeleiden van de teloorgang van het Westen”, zei hij.

Met zulke kritiek op Europese binnenlandse politiek gaan de Amerikanen volgens Van Weel te ver. Ook de Duitse bondskanselier Friedrich Merz en de Franse president Emmanuel Macron beten in hun speeches daarover fel van zich af. „De cultuurstrijd van de MAGA-beweging is niet de onze”, zei Merz.

Van Weel verwacht niet dat na een roerig jaar in de trans-Atlantische verhouding de rust in de relatie helemaal is teruggekeerd. Hij kijkt daarom liever naar de lijn in de Amerikaanse opstelling, die volgens hem consistent is. „Als ik elke keer in paniek moet raken als Vance of Trump een uitspraak doet en weer gerust moet worden gesteld door Rubio, dan is dat niet een manier waarop ik wil regeren.” 

Secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte had geen zucht van opluchting geslaakt na Rubio’s speech, zei hij zaterdagmiddag. „Ik wéét dat de Verenigde Staten volledig zijn toegewijd aan de NAVO en helemaal achter Europa staat, al tientallen jaren. Wat ze irriteerde was dat de Europeanen zoveel minder uitgaven aan defensie dan zij, en dat is (tijdens de NAVO-top van juni, red.) in Den Haag opgelost. Daar hebben we met zijn allen besloten naar die 5 procent te gaan, waarvan 3,5 procent aan harde defensie-uitgaven. Dat steentje is nu uit de schoen.”

Volgens Rutte heeft zich de laatste weken in Europa „een verandering van de mind-set” voltrokken: „Naar: we moeten in de NAVO meer leiderschap pakken en meer verantwoordelijkheid nemen voor de eigen defensie.”

Op dat vlak zitten de Europese leiders met de Amerikanen op een lijn. Merz riep op de trans-Atlantische band opnieuw te smeden, met een Europa dat zelf in de eerste plaats verantwoordelijk is voor zijn verdediging. Met de herwonnen militaire slagkracht wil Europa bovendien weer zijn eigen toekomst bepalen en als geopolitieke macht een plek veroveren aan de wereldwijde onderhandelingstafels.

Daarom investeren Europese landen de komende jaren honderden miljarden euro’s in defensie. Dit weekend kwam ook naar voren dat de Europese kernmachten Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk met elkaar en andere landen gaan praten over gezamenlijke nucleaire strategie.

Volgens de Britse premier Starmer willen de twee landen er samen voor zorgen dat als een vijand Europa wil aanvallen, er een gezamenlijke kernmacht bestaat die kan terugslaan.

Een sterk Europa dat zelf de hoofdverantwoordelijkheid op zich neemt voor zijn verdediging is volgens Rutte „precies wat de Amerikanen willen.”

Behalve over de trans-Atlantische relatieperikelen werd in München ook uitgebreid gepraat over de oorlog in Oekraïne, met president Volodimir Zelenski die vroeg om „luchtafweer, luchtafweer en luchtafweer” om de winter te overleven. Er is geen energiecentrale onbeschadigd, met honderdduizenden burgers in de vrieskou.