Ruslanddeskundige Hans van Koningsbrugge: ‘Rusland is zijn ogen op het slagveld kwijt’

„In een zeldzame daad van welwillendheid heeft Elon Musk het illegale gebruik van het satellietnetwerk Starlink door het Russische leger afgesneden. Dat deed hij op uitdrukkelijk verzoek van Oekraïne. Dankzij Starlink was Rusland eerder in staat precisiebombardementen uit te voeren op Oekraïense doelen en eigen manschappen en materieel te beschermen tegen Oekraïense aanvallen.

Direct na het begin van de Russische invasie in 2022 heeft Musk via zijn bedrijf SpaceX Starlink beschikbaar gesteld aan Oekraïne. Het leger maakte daar dankbaar gebruik van, omdat internet en het telefoonetwerk destijds platlagen. Toen ook Rusland illegaal gebruik ging maken van Starlink, verloor Oekraïne zijn technologische voorsprong op communicatiegebied. Maar nu is het tij gekeerd. De Russen zijn hun ogen op het slagveld kwijt.

Het blijft speculeren waarom Musk juist nu het Oekraïense verzoek heeft ingewilligd. Een verklaring kan zijn dat de relatie tussen Musk en Trump is bekoeld. Trump is duidelijk anti-Oekraïne, dus de actie van Musk om Oekraïne te helpen zou bedoeld kunnen zijn om Trump dwars te zitten. Een andere reden kan commercieel van aard zijn: Musk wil Europeanen gunstig stemmen, nu de verkoop van Tesla’s in Europa door zijn omstreden imago flink is ingezakt.

De daad van Musk druist in elk geval in tegen het beleid van Trump. Hij heeft Zelensky onder druk gezet door Amerikaanse veiligheidsgaranties afhankelijk te maken van nieuwe verkiezingen in Oekraïne. Zelensky weigert dit zolang de oorlog voortduurt. Hij wil pas naar de stembus als er een bestand is gesloten. Het is een strategisch schaakspel. Je zou het een herhaling van zetten kunnen noemen.

Trump heeft er belang bij om het dossier Oekraïne snel te sluiten, zodat hij zijn vizier volledig kan richten op de tussentijdse verkiezingen in november. Hij heeft tijd nodig om zich daarop voor te bereiden. Daarom draait hij de duimschroeven bij Zelensky aan.

Hoe dan ook, het Oekraïense leger heeft het voordeel aan het front meteen benut en een tegenaanval ingezet. Bij Zaporizja is het over een afstand van 16 kilometer door de Russische linies gebroken. Het is lang geleden dat het Oekraïense leger zoveel terrein won. Wellicht is dit een kantelpunt in de oorlog.”