Prijsverschil tot 62 cent per liter met buurlanden: noodklok om accijnsverhoging op brandstof die autorijden ’onbetaalbaar’ maakt

Daarom roepen zowel de ANWB als Drive Nederland (belangenclub van Energiestations met 1500 locaties) het kabinet op om de voorgenomen verhoging van 26 cent per liter benzine te schrappen en de jaarlijkse indexering van accijnzen stop te zetten.

„Dit is een mokerslag voor de portemonnee van de gewone Nederlander en de lokale economie”, waarschuwt Martin van Eijk, voorzitter van Drive Nederland. „Honderden energiestations merken nu al dat de klant de grens over vlucht en als het nog duurder wordt, zullen velen het niet overleven. En door de maatregel krijgt de Staat een sigaar uit eigen doos, want als er veel minder in ons land wordt getankt en boodschappen gedaan, heeft dat ook grote invloed op de inkomsten van de staatskas.”

Marga de Jager, bestuursvoorzitter van de ANWB: „Het grootste deel van de accijnsverhoging komt door de indexering die Nederland als enige land in Europa toepast. Dat moet gewoon stoppen! Autorijden wordt onnodig duur, terwijl de meeste Nederlanders juist nog afhankelijk zijn van benzine- of dieselauto’s. Slechts zes procent rijdt elektrisch, en dat is vooral zakelijke lease. Deze lastenverzwaring zet de betaalbaarheid van mobiliteit onder enorme druk, vooral in landelijke gebieden waar alternatieven schaars zijn.”

Uit een recent ANWB-onderzoek onder 1500 automobilisten, blijkt hoe zwaar burgers de kosten ervaren. De Jager: „Zo’n 50 procent maakt zich grote zorgen over stijgende autokosten, 32 procent vindt autorijden nu al onbetaalbaar en 12 procent van de mensen bespaart al op boodschappen en energie om te kunnen blijven autorijden. Dat is schrijnend, want voor veel mensen is een auto geen luxe, maar pure noodzaak.”

Terwijl autorijdend Nederland zich juist verheugde over de licht dalende olieprijs, wordt die meevaller volledig overschaduwd door de geplande accijnsverhoging. „Nederland is nu al koploper in Europa met de hoogste accijnstarieven (79 cent), mede door die unieke jaarlijkse indexering. Als dat straks een euro wordt, waar ook nog btw over geheven wordt, lopen we helemaal uit de pas”, vindt de ANWB-baas.

In buurlanden zoals België en Duitsland is tanken nu al aanzienlijk goedkoper. Een liter Euro95 kost in België bij sommige pompen 1,407 euro, tegenover gemiddeld 1,896 euro in Nederland. Op een volle tank van 50 liter scheelt dat al snel 20 euro in België, terwijl in Duitsland het verschil per liter ook tientallen centen bedraagt.

„Ik zag in 2023, met de afschaffing van de in de coronaperiode lagere accijns, al tien procent van mijn omzet in de twee stations die ik heb verdampen”, zegt Willemjan van Golstein Brouwers uit het Noord-Brabantse Asten. „Maar nu dreigt een nog grotere ramp. Zelfs voor mensen die 40 tot 50 kilometer van Duitsland of België wonen is het rendabel en dat is de doodsteek voor veel ondernemers. De prijsverschillen lopen straks op tot 50 à 62 cent per liter, en dat is niet meer te doen.”

Ook Joan Gunsch, Drive-bestuurslid en exploitant van 188 vestigingen, ziet het somber in. „Ik zie onze omzet in de grensstreek kelderen. We hebben al stations onbemand gemaakt om kosten te drukken, maar zelfs met kortingen kunnen we nu al niet op tegen de lage prijzen over de grens. De hoge accijnzen op brandstof en tabak maken het probleem alleen maar erger, met zelfs touringcars vol gezinnen promoten dagjes Duitsland voor goedkope boodschappen.”

Ze zegt dat tankstations vaak de sociale en economische motor is. „Vooral in kleine grensdorpjes is de locatie meer dan een tankstation alleen. Het is vaak de enige plek waar mensen samenkomen, pakjes kunnen ophalen of een broodje kopen. Maar met deze accijnsverhoging dreigen sluitingen van deze locatie De liters én de shopomzet kelderen, waardoor personeelskosten niet meer te dragen zijn. Ik waarschuw dan ook voor een kaalslag en afname van de werkgelegenheid. Zo’n 30 tot 40 procent van de stations ligt in een risicogebied langs de ruim 1.000 kilometer lange grens. Veel ondernemers daar staan voor een dilemma en moeten beslissen om onbemand te gaan of volledig sluiten.”

Volgens de ondernemers is demissionair minister Heinen (Financiën) naïef. „Zijn uitspraken over een beperkt weglekeffect zijn dom en ongeloofwaardig. Nederlanders combineren tanken over de grens met goedkope boodschappen en tabak. Want bijvoorbeeld een pakje shag, dat bij ons 25 euro kost, koop je bij onze oosterburen voor de helft. En wat denk je van de (internationale) transportbedrijven? Die gooien al lang de honderden liters brandstof niet meer in ons land in de tank en dat zal per januari alleen maar erger worden. Dit beleid kost niet alleen de schatkist dus juist geld maar ook de consument die steeds meer uit haar portemonnee aan verschillende belastingen ziet verdwijnen”, stelt Golstein Brouwers.