Een F-35-straaljager net voor de landing op Vliegbasis Leeuwarden. Foto: Anton Kappers
Automobilisten dreigen vanaf januari flink meer kwijt te zijn voor een volle tank. De accijnskorting – voor een liter benzine inmiddels opgelopen tot een kwartje per liter – loopt eind dit jaar af. En in Den Haag valt te horen dat het heel moeilijk wordt om de ruim 1,5 miljard euro te vinden die nodig is om prijs aan de pomp te blijven dempen.
Daardoor dreigt een liter benzine vanaf januari ineens meer dan een kwartje per liter duurder te worden. Hoewel de politieke wil er is om de accijnskorting te behouden, is het de vraag waar dat van betaald moet worden. Vanuit het kabinet klinkt pessimisme of het gaat lukken om zo’n fors bedrag tevoorschijn te toveren: „Er is vooralsnog weinig ruimte voor.”
Het demissionaire kabinet-Schoof trapt woensdag officieel de financiële onderhandelingen af. Hoewel minister Eelco Heinen (Financiën) vanwege de kabinetsval en de aanstaande verkiezingen naar verwachting een sobere begroting zal opstellen en de koopkrachtplaatjes er goed uitzien, liggen er nog wel enkele hete hangijzers op tafel.
Benzine veel duurder
Het meest in het oog springende is de accijnskorting, die het vorige kabinet invoerde na de inval van Rusland in Oekraïne, die de olieprijzen flink omhoog stuwde, waardoor benzine en diesel ook veel duurder werden. Die maatregel is sindsdien verlengd, inclusief de inflatiecorrecties in 2024 en 2025.
Maar aan het eind van het jaar loopt de korting opnieuw af. Voormalig minister Barry Madlener (Infrastructuur) waarschuwde de Tweede Kamer dit voorjaar al dat een liter benzine daardoor in een klap ruim een kwartje duurder kan worden. Dat dreigt de jaren daarna door Europese regels alleen nog maar meer te worden.
Geen nachtelijke onderhandelingen
Het prijskaartje om de pijn aan de pomp te verlagen is met ruim 1,5 miljard euro fors. De vraag waar dat betaald van moet worden, kan een flinke politieke discussie opleveren. En die wil Heinen - na twee totaal uit de hand gelopen nachtelijke begrotingsonderhandelingen in de coalitie van PVV, VVD, NSC en BBB - juist voorkomen.
De VVD-bewindsman wil daarom niet meer op zijn ministerie onderhandelen met de fractieleiders uit de Tweede Kamer. In plaats daarvan wil hij met een-op-eengesprekken eventuele plooien gladstrijken. Ook de oppositie moet daarin worden meegenomen. Na het vertrek van de PVV uit het kabinet hebben de regeringspartijen namelijk bij lange na geen meerderheid meer in het parlement.
Het wordt moeilijk voor Eelco Heinen, demissionair minister van Financiën, om geld te vinden voor behoud van de lage accijns op benzine. Foto: ANP
Als het kabinet geen geld vindt om de accijnskorting te behouden, zijn er nog andere varianten mogelijk om de stijgende benzineprijs te dempen. Zo kan ervoor worden gekozen om de korting wel te schrappen, maar de inflatiecorrecties niet door te voeren. Daarnaast kan de Tweede Kamer in meerderheid nog een manier vinden om het belastingvoordeel in stand te houden en de rekening daarvoor te betalen.
Dringen om Defensie-duiten
Omdat er vanwege de kabinetsval weinig ruimte is voor grote begrotingsverschuivingen, proberen ministeries op andere wijze financiële ruimte te zoeken. Daarbij wordt verlekkerd gekeken naar de Defensie-begroting, die de komende jaren flink uitdijt door de hogere NAVO-norm, tot frustratie van dat departement. Daar ziet men met lede ogen hoe andere ministeries proberen hun taken op de begroting van Defensie te krijgen. Dat gaat bijvoorbeeld om infrastructuur-projecten, het budget voor de bevrijdingsfestivals op 5 mei of de kosten van een militair revalidatiecentrum.
„Iedereen kijkt naar Defensie: daar zit de nieuwe Sinterklaas”, valt te horen vanuit het kabinet. Maar het is nog maar de vraag of de pogingen ook succesvol worden. Het ministerie van Defensie heeft sowieso geen trek om kostenposten van andere departementen over te nemen.
Defensieminister Ruben Brekelmans ’probeert allerlei verzoeken terug te duwen’, vertelt een ingewijde. Daarnaast is het nog maar de vraag of de uitgaven waarvoor nu naar Defensie wordt gekeken wel binnen de regels vallen om aan de NAVO-norm te voldoen.
