Een vast onderdeel van de stichting Roelof Kleve is het jaarlijks bezoek van de twee basisscholen in Nieuw-Weerdinge aan concentratiekamp Buchenwald. Op de foto voelen de leerlingen aan de warmteplaat, met de namen van de landen waarvan inwoners in het kamp gevangen hebben gezeten. De plaat heeft altijd een temperatuur van 37 graden. Het symboliseert dat alle mensen gelijk zijn. Eigen foto
Roelof Kleve uit Nieuw-Weerdinge wil met zijn Stichting Kleve Project niet per se de wereld veranderen. De 78-jarige oud-huisarts wil vooral respect en verdraagzaamheid stimuleren bij de jeugd in zijn woonplaats.
Inmiddels zijn er 23 educatieve projecten op poten gezet. Het initiatief laat zien hoe een persoonlijk gebaar van een inwoner is uitgegroeid tot een blijvende educatieve traditie met een maatschappelijke impact.
Dat er in Nieuw-Weerdinge jaarlijks veel jeugd aanwezig is bij de 4 mei-herdenking, kan volgens Kleve geen toeval zijn. „Door er als dorpsgemeenschap actief tijd en energie in te steken en het aan te laten sluiten bij hun belevingswereld, maak je het niet alleen begrijpelijk maar ook betekenisvol. Verhalen en concrete projecten over respect en tolerantie helpen vaak veel meer dan alleen uitleg geven.”
Ter gelegenheid van zijn 25-jarig jubileum als huisarts wilde Kleve in 2002 iets doen dat verder ging dan een persoonlijk cadeau. „Het was de periode waarin het debat over normen en waarden heel centraal stond. Je kunt veel zeggen en doen, maar de vraag is altijd: draagt het bij aan samenleven, of breekt het iets af?”
Doorbreken van onverschilligheid
Kleve vervolgt: „Mijn voornaamste doel was om leerlingen uit groep 8 van de twee basisscholen in Nieuw-Weerdinge bewust te maken van geschiedenis — vooral van de Tweede Wereldoorlog en het belang van vrijheid. Leerlingen laten kijken naar geschiedenis, naar elkaar en het doorbreken van onverschilligheid. Daarmee kunnen grotere problemen worden voorkomen.”
Jaarlijks doen ongeveer dertig leerlingen mee aan een project. Over een periode van 23 jaar komt dit neer op meer dan zeshonderd deelnemers. „De waarde ligt juist in het beginnen op kleine schaal, binnen ons eigen dorp. In de beginjaren van het project had ik soms nog wel het naïeve gevoel dat je hiermee een flinke bijdrage levert aan het verbeteren van de wereld. Langzaam word je wakker en dan is die droom ineens ver weg”, realiseert Kleve zich en wijst naar het dagelijks nieuws over oorlogen in de wereld.
In ons land hebben Dodenherdenking op 4 mei en Bevrijdingsdag op 5 mei juist daarom nog altijd een heel bijzondere betekenis. Kleve zegt daarover: „We staan stil, we herinneren en we voelen. Al jaren spreken we de woorden: dit mag nooit meer, maar die woorden zijn kwetsbaar, breekbaar zelfs. De herdenking is geen afsluiting van iets uit het verleden, maar een moment van bewustwording.”
Klaar voor de toekomst
De stichting wordt ondersteund door een comité van tien personen, waaronder twee groepsleerkrachten van de basisscholen en betrokken ouders en dorpsgenoten. „Sinds twee jaar is Kim de Vries, onze jongerenwerker, voorzitter van de stichting. Zelf wil ik mijn betrokkenheid geleidelijk afbouwen. Ik blijf graag nog enige tijd op de achtergrond actief voor mijn ‘kindje’, maar als we onze projecten willen voortzetten, moet de organisatie klaar zijn voor de toekomst.”
De jongere garde neemt het dagelijkse reilen en zeilen over, maar Kleve blijft zich bezighouden met de pr-activiteiten, het binnenhalen van subsidies en met name het jaarlijkse bezoek aan het voormalige concentratiekamp Buchenwald, in het oosten van Duitsland.
Kleve vindt het belangrijk dat de projecten van de stichting voor de leerlingen heel concreet zijn. „Zo bezoeken we bijvoorbeeld de Interschool in Ter Apel, waar de leerlingen in aanraking komen met problematiek rond de asielopvang. Verder vertellen leerlingen van de internationale taalklas van het Hondsrug College en Carmelcollege in Emmen hun persoonlijke verhaal en krijgt vrijheid een gezicht en een stem. Het maakt meteen duidelijk dat het niet alleen iets van vroeger is, maar ook van nu.”
‘Kijk goed om je heen’
Het meest indrukwekkend is de jaarlijkse reis, dit jaar van 27 tot en met 29 mei, naar het concentratiekamp Buchenwald. „Meerdere malen heeft een oud-gevangene een gastles verzorgd voor de leerlingen. Zijn boodschap maakte telkens diepe indruk: kijk goed om je heen, stel vragen over wat je niet begrijpt en sta stil bij wat daar is gebeurd. Maar hij benadrukte ook het belang om daarna samen tijd door te brengen en te beseffen dat wij vandaag de dag in vrijheid kunnen leven”, aldus Kleve.
Het Kleve-project is ook opgenomen in het lesprogramma maatschappijleer van de twee basisscholen. Volgens de oud-huisarts is het belangrijk dat leerlingen niet alleen feiten leren, maar ook begrijpen wat die geschiedenis betekent voor hoe we vandaag met elkaar omgaan. „Dat is essentieel als we wat willen doen aan respect en verdraagzaamheid. Doen we er niets mee, dan zal de geschiedenis zich herhalen en dat is al vaak genoeg gebleken”, besluit Kleve.
