Arend van Wijngaarden is parlementair verslaggever van Dagblad van het Noorden Foto: Marcel Jurian de Jong
Partijen schreeuwen moord en brand over het asielbeleid. Maar minister Bart van den Brink blijft onverstoorbaar en smoort alle ophef in dodelijke saaiheid. Dat lijkt geen toeval.
Vrijwel elke week is er een asieldebat in de Tweede Kamer. Woensdag was het weer raak. Rechtse partijen probeerden het spreidingsbeleid onderuit te halen. Maar de minister van Asiel is tegenwoordig CDA’er Bart van den Brink en die bleef doen of er helemaal niets aan de hand is.
Met een lage monotone stem reageert hij op alle verwijten. Vriendelijk glimlachend, zonder één moment van opwinding. Het valt al niet mee om wakker te blijven als hij urenlang aan het woord is in commissiedebatten. Maar zelfs zo’n kort tweeminutendebat in de grote vergaderzaal voelt bij hem als een uithoudingsproef.
En dat terwijl er alle reden is voor onrust. In Ter Apel liggen asielzoekers weer voor de deur te wachten op opvang. Gemeenten in het Noorden springen bij om de druk te verzachten. Elders in het land roepen gemeenten juist dat ze nul asielzoekers willen opnemen. Daarin worden ze ook nog eens politiek gesteund.
Alle hoop is nu gevestigd op het Europese migratiepact om voor verlichting te zorgen. Maar voorlopig lijkt dat de instroom alleen maar te stijgen in plaats van te dalen.
Toch is van urgentie in het Haagse debat weinig te merken. Van den Brink herhaalt onverstoorbaar dat het „niet de bedoeling’’ is dat gemeenten afhaken. Partijen als de PVV, JA21 en de SGP willen dat hij belooft dat gemeenten die nul willen, nooit gedwongen worden.
Maar dat weigert hij. Het kabinet gaat de spreidingswet uitvoeren, zegt hij, en daar zit nu eenmaal in dat gemeenten uiteindelijk verplicht kunnen worden. Al zal je hem het woord ‘dwang’ niet snel horen gebruiken. Hij heeft het liever over „interbestuurlijk toezicht’’.
„Dat gaat niet vliegen’’, zegt hij droogjes over het idee dat gemeenten er helemaal onderuit kunnen. „Tot nu toe is nul plus nul opgeteld nog steeds nul.’’
Kamerleden van JA21, PVV en SGP springen bijna uit hun vel. Maar Van den Brink blijft in hetzelfde tempo zijn zinnen afmaken. Ook over het stoppen met controleren van telefoons van asielzoekers houdt hij de lijn strak: hij wil het best veranderen maar dan moet er eerst een wettelijke basis komen. En die hebben de ambtenaren nog niet op papier.
Het debat krijgt iets slaapverwekkends. Een fel politiek conflict wordt langzaam gladgestreken tot een bestuurskundige mededeling
Het begint veel op een strategie te lijken. Geen escalatie, geen grote woorden, geen spektakel. Eindeloos doorpraten tot de scherpte uit het debat verdwijnt.
In de wandelgangen van de Tweede Kamer is intussen ook goed te zien dat asiel eventjes niet meer bovenaan de politieke agenda staat. Waar afgelopen jaren de journalisten nog massaal op Geert Wilders doken als hij zich eventjes in de wandelgangen vertoonde om wat vragen te beantwoorden, staat hij er de laatste weken bijna alleen. Alleen de verslaggever van PowNed heeft hem wat te vragen. En krijgt nu ineens alle tijd.
Alle camera’s staan nu ineens rond andere politici. De aandacht verschuift naar stikstof, de stakingsdreiging van de FNV, en naar de hoge brandstofprijzen, Iran en Oekraïne.
Dat is geen toeval. Aandacht voor asiel is politiek goud voor Wilders en Baudet. Zij zijn eigenaar van dat onderwerp, zij profiteren van elke verhitte discussie erover. Voor andere partijen geldt het omgekeerde. Hoe minder het erover gaat, hoe beter.
Van den Brink kent dat spel. Hij werkte jarenlang in de coulissen van de Tweede Kamer en weet precies hoe aandacht ontstaat, en ook weer verdwijnt.
Even niet over asiel. Dodelijk saai maar politiek effectief. Voor nu, de vraag is voor hoe lang.
(Arend van Wijngaarden is parlementair verslaggever van Dagblad van het Noorden)
