Marije Span-Solle uit Oldekerk had zich de kraamtijd iets anders voorgesteld. Foto: Nienke Maat
Emoties die alle kanten opschieten, 16 kilo afvallen in een paar weken tijd en je afvragen: wie is dit kind? Dat je na de bevalling fysiek in de kreukels ligt, is geen verrassing. Hoe zit het met dat mentale deel?
Boem, klinkt het. Marije Span-Solle (31) rijdt op een grijze dag vermoeid en gestrest een parkeervak uit als ze dat onheilspellende geluid hoort. Een botsing. Shit.
Het blijkt gelukkig een piepklein tikje. De schade is zeer beperkt. Maar de andere bestuurder, eveneens een jonge vrouw, vliegt compleet uit haar slof.
,,Ik wilde alleen maar huilen en roepen: ‘Sorry! Ik ben net moeder geworden! Ik weet het ook allemaal even niet!”, zegt Marije. Normaal reageren, rustig blijven en voor zichzelf opkomen, dat zat er even niet in.
Een paar weken voor de mini-botsing is Marije, geboren in Lutjegast en wonend in Oldekerk, voor het allereerst moeder geworden. De bevalling verliep best oké, lichamelijk voelt ze zich ook goed. Maar de kraamtijd? Die is anders dan ze zich had voorgesteld.
Geen onbevangen zwangerschap
Haar zwangerschap verliep niet helemaal onbevangen. Eerst was er de spanning of het wel goed zou gaan. In haar omgeving kondigde de ene na de andere baby zich aan, maar de eerste zwangerschap van Marije eindigde in een miskraam.
Toen de test een jaar later weer positief was, hield ze er vooral in het begin steeds rekening mee dat het mis zou kunnen gaan. Bij de 13-wekenecho werd er ook nog eens een vochtbult ontdekt bij de baby, die ernstige gevolgen zou kunnen hebben.
,,Die periode was heel spannend en stressvol”, herinnert ze zich. Haar blonde krullende haar valt los op haar schouders. Op tafel staan een cappuccino en een glas water. ,,Allemaal extra echo’s, een gesprek met de klinisch geneticus, een vlokkentest. En daarna wachten.”
Ze blijft even stil. Glimlacht dan. ,,Gelukkig bleek er uiteindelijk niets aan de hand te zijn.”
Marije Span-Solle uit Oldekerk. Foto: Nienke Maat
Krijsend en blakend van gezondheid kwam de kleine Selah vorig jaar februari op de wereld. ,,Ik heb maar een klein beetje bloed verloren. Mijn zus had me gewaarschuwd dat het zou voelen alsof ik door een vrachtwagen was overreden. Maar het viel me alles mee.”
Klaar om naar huis te gaan. Maar die roze wolk waar men het weleens over heeft? Die voelde voor Marije meer als een soort tornado.
Drie op de tien moeders ervaart depressie- of angstklachten
We kennen de extreme verhalen, over bijvoorbeeld postnatale depressies. Maar tussen blijheid en depressie zit een heel groot grijs gebied. Marije is echt niet de enige die de kraamtijd als stormachtig ervaart.
Drie op de tien moeders ervaart depressie- of angstklachten na de zwangerschap, zo blijkt uit in 2023 gepubliceerde cijfers van de Monitor Zwangerschap.
Google je ‘wat kun je verwachten van de kraamtijd’ dan lees je naast tips over het invriezen van maaltijden ook over babyblues en kraamtranen. Maar het gros van de informatie gaat over lichamelijke ongemakken: de baarmoeder krimpt terug naar zijn normale grootte, je kunt last hebben van bloedverlies, van eventuele hechtingen en je bent vermoeid. Over het mentale deel valt veel minder te lezen.
Geen adolescentie maar matrescentie
,,Als we het over de kraamtijd hebben, doelen we meestal op de eerste 6 weken na de bevalling”, zegt psycholoog Froukje Groenveld. ,,Maar de transitie naar het ouderschap duurt veel langer.”
Groenveld is psycholoog in Groningen bij MeJa, een centrum waar allerhande deskundigen rondlopen die gespecialiseerd zijn in problematiek rondom zwangerschap en psyche. Dat we MeJa hebben in het Noorden is uniek. Nergens anders in het land is een soortgelijk expertisecentrum. Sinds de oprichting, bijna 4 jaar geleden, is het team enorm uitgebreid én is MeJa gegroeid van één locatie naar drie: ook in Assen en Drachten.
,,Na een bevalling verandert er bij ouders een heleboel. We noemen dat ook wel matrescentie, de overgang naar het moederschap, of patrescentie, de overgang naar het vaderschap. Vergelijkbaar met de adolescentie oftewel de puberteit.”
Psycholoog Froukje Groenveld van MeJa tijdens een talk over moederschap tijdens Noorderzon. Foto: Robin Marks/Noorderzon
Pubers maken enorme veranderingen door. Maar moeders maken na het krijgen van een baby ook een transitie door.
,,Op lichamelijk, sociaal en psychisch vlak. En ook veranderingen op het gebied van identiteit: wie ben ik? Vlak na de bevalling krijg je eerst een enorme stoot vrouwelijke hormonen zoals oestrogeen en progesteron. Net als adrenaline, cortisol en prolactine. Na een paar dagen ervaar je daarvan een dip. Door de hormoonschommelingen kun je last krijgen van stemmingswisselingen en angsten. Tel daar het slaapgebrek, herstel en spanningen rondom het krijgen van een kindje bij op en je hebt een behoorlijk heftige cocktail.”
Vaders verkeren overigens in deze periode ook niet in rustig vaarwater. Ze hebben misschien minder lichamelijke ongemakken, maar hun leven staat net zo goed op de kop. En ook mannen kunnen mentale klachten ondervinden.
‘Wie is dit kind en wat wil ze me vertellen?’
Marije is met Selah in de weer. De baby huilt, maar Marije weet niet goed waarom. Ze heeft net gedronken, maar lijkt alweer te willen. Een regeldag? Clusteren? Ze zou eigenlijk moeten slapen nu. Maar ze slaapt niet. Hoe werkt dit?
,,Mijn hormonen gingen alle kanten op. Ik was blij, trots, dan weer heel emotioneel. Het hardop lezen van geboortekaartjes lukte niet omdat ik moest huilen. Kraamtranen dacht ik. Maar ik voelde veel meer.”
Uitvinden hoe zo’n klein hummeltje precies opereert, wat ze wil en waarom, bleek een opgave. ,,Ik dacht weleens: wie is dit kind en wat wil ze me vertellen?” Onzekerheid voerde de boventoon. ,,Als ik dat zeg, voel ik een steek in mijn hart. Ik dacht dat ik meteen van haar zou houden en haar zou kennen. Maar ik voelde vooral een overweldigende verantwoordelijkheid.”
Marije ervaarde zoveel stress van het ontcijferen van de baby dat ze in korte tijd 16 kilo afviel. ,,Ik dacht steeds: na 6 weken wordt het makkelijker, na 3 maanden wordt het makkelijker, na 6 maanden wordt het makkelijker.”
Waar komt die mythe van de roze wolk vandaan?
Vrouwen worden al eeuwen moeder. De hormoonwisselingen zijn misschien heftig, maar niet nieuw. Hoe kan het dan dat die heftige gevoelens voor veel vrouwen toch als een soort verrassing komen?
„Goede vraag”, zegt Groenveld. „We hebben het te weinig over eerlijke verwachtingen en de realiteit. Schetsen vooral de positieve dingen of een mooier beeld. We vinden dat we het allemaal op orde moeten hebben en als dat niet zo is, dan schamen we ons daarvoor en hebben we het gevoel dat we falen als ouder. Maar sluit je ogen er niet voor dat het pittig kan zijn. Heb het erover in je eigen vriendenkring.”
Het eerlijke verhaal op TikTok en Instagram
Ana Franic (37) uit Amsterdam is moeder van twee jongens: eentje van 3,5 en eentje van 1 jaar en 3 maanden. Ze maakt onder de naam @AnaOngefilterd video’s op TikTok en Instagram over moederschap en maakte de cursus BABYY-READY waarin ze zoveel mogelijk probeert te laten zien wat er allemaal op je afkomt als je moeder wordt. Het complete eerlijke verhaal.
Daar blijkt vraag naar. In korte tijd is haar bereik enorm gegroeid en heeft ze alleen op Instagram al 13.000 volgers. De inspiratie haalt ze uit haar eigen leven en wat ze om zich heen ziet. Zo vertelt ze in een video dat het hartstikke normaal is om je partner een tijdje te haten of om te rouwen over het leven dat je had voor je moeder werd.
,,Voordat ik voor de allereerste keer moeder werd dacht ik: het wordt fantastisch en prachtig. Dat hele moederschap, de borstvoeding, alles. En toen werd ik moeder en dacht ik: o mijn god, wat is dit. Ik kwam echt van een koude kermis thuis.”
Ze zocht aansluiting, maar behalve haar beste vriendin, waren er weinig moeders in haar vriendinnenkring. Samen begonnen ze met het maken van video’s. ,,We dachten: we zijn toch niet de enige die ons zo voelen?”
Haar vriendin koos uiteindelijk een ander pad, maar zij ging door. ,,Ik wil alle facetten van het moederschap delen zodat je een compleet plaatje krijgt. Online is er een soort tweekamp: of je vindt het fantastisch om moeder te zijn of je vindt het helemaal kut. Als je het leuk vindt, mag je het nooit stom vinden. Vind je het stom, dan mag je het nooit leuk vinden. Maar volgens mij pingpongen we allemaal heen en weer.”
Ana Franic maakt onder de naam @AnaOngefilterd op Instagram en TikTok video's over moederschap en vertelt daarin het eerlijke verhaal. Foto: Ana Franic
De kraamtijd? Praat haar er niet over. ,,Ik heb er geen woorden voor. Het is het allerzwaarste wat ik ooit heb gedaan: je bent moe, je slaapt niet, je hebt ineens een heel grote verantwoordelijkheid, nachtelijke opvliegers, opdringerige dwanggedachten. Ik dacht: wat overkomt mij? Waarom heeft niemand dit tegen me gezegd?”
Ze lacht. ,,Je wordt een beetje gek in die tijd. Echt een beetje koekoek. Als je foto’s van mij ziet van die periode ben ik een soort hertje dat in de koplampen staart.”
Bij de geboorte van haar tweede kindje was ze rustiger. Ze wist wat ze kon verwachten en daardoor genoot ze er veel meer van.
‘We liegen tegen elkaar!’
,,Ik vroeg laatst op Instagram om bekentenissen van gekke dingen die vrouwen hadden meegemaakt in hun tijd als moeder. Of die ze hadden gedacht. Die reacties herplaatste ik. Een meisje vroeg toen: ‘Is het wel leuk om moeder te zijn? Als ik dit zo lees…’ Toen stuurde ik een berichtje terug. Daarin zei ik: ‘Hoe fijn is het dat je – als je zelf moeder wordt – wéét dat dit kan gebeuren. Dat je niet alleen bent’.”
Maar als we niet alleen zijn, waarom bestaat die mythe van de roze wolk dan nog? ,,Omdat we tegen elkaar liegen!”, zegt ze. In haar stem klinkt een vurigheid door, al moet ze ook een beetje lachen. ,,Iedereen snapt dat we soms dingen even wel en dan weer niet leuk vinden, behalve als het om moederschap gaat. En als je er online iets over zegt, dan krijg je de moedermaffia over je heen op babyfora.”
Haar filosofie? Wees open, eerlijk en een beetje liever voor elkaar.
Het kwam goed
Als Marije nu terugkijkt op de kraamperiode, dan vindt ze het vooral jammer dat ze er niet meer van heeft genoten. ,,Als ik erover praatte, dan hielp dat gelukkig wel wat. Het haalde de lading er een beetje af.”
Ze denkt dat het goed is als meer vrouwen dat doen. Dat we elkaar een beetje moeten voorbereiden op wat hormonen met je kunnen doen. Je gek maken, zoals Ana Franic ook zei.
Selah is 7 weken als Marije zich wat relaxter voelt. De borstvoeding gaat makkelijker. De dutjes zijn gestructureerder. Moeder en dochter kennen elkaar beter. In de maanden daarna wordt het steeds een beetje beter.
,,Toen ik er middenin zat, geloofde ik niet dat het goed zou komen. Dat kwam het gelukkig wel.”
Voor Marije Span-Solle, de trotse moeder van Selah, was de kraamtijd toch anders dan ze zich had voorgesteld. Nienke Maat
Waarom verhalen over moederschap?
2 jaar geleden kwam mijn lieve zoontje ter wereld. Ik bereidde me voor op de komst van de kleine door de babykamer in te richten, een bevalcursus te doen, boeken te lezen en gezond te leven.
Dan ben je ineens moeder! En na de bevalling viel ik van de ene verrassing in de andere. Niet allemaal leuke verrassingen: van rare capriolen die je lijf uithaalt tot een sociaal leven dat ineens op pauze staat.
Daar lees ik voor mijn gevoel maar weinig serieuze verhalen over.
Reden voor mij om in het thema te duiken en er zelf een reeks verhalen over te schrijven. Wat is de invloed van sociale media op het moederschap? Wat als je helemaal geen kinderen wil? Waarom is de rolverdeling tussen mannen en vrouwen nog scheef? Of is dat niet zo?
De komende tijd verschijnen er artikelen rond dit thema in Dagblad van het Noorden: onderwerpen waar ik zelf nieuwsgierig naar ben of waar andere ouders naar vragen. Ik duik in onderzoeken en vraag raad en uitleg aan deskundigen.
Reageren? Mail dan naar: patriecia.kolthof@dvhn.nl
