Je zoekt wat zaden voor de moestuin en ineens ligt er een vreemd pakketje op de mat

Laatst kwam ik thuis en lag er een klein plastic zakje op de deurmat. Zo een die mensen met minder oma-achtige hobby’s als ik bij festivals mee naar binnen smokkelen. De inhoud: een aantal gedroogde bonen en een papiertje met daarop de tekst ‘duivenbonen, oogst 2025’. Gekregen van buurman en medemoestuinier Anko.

De moestuinwereld herbergt een omvangrijk handelsnetwerk, waarbij zaden geruild, geleend en verkocht worden. Natuurlijk kun je ervoor kiezen naar een tuincentrum te gaan en daar wat zakjes te kiezen uit het enorme aanbod. Dat is een goede manier om te beginnen; toegankelijk en niet al te ingewikkeld.

Maar als je wat verder in de moestuinwereld bent gedoken kun je op zoek gaan naar bijzondere zaden en bijzondere manieren om aan die zaden te komen. Veel mensen, zoals mijn buurman, delen hun zaden maar al te graag met andere tuiniers. Ruilen kan natuurlijk ook. Ook online zijn genoeg sites om bijzondere en minder bijzondere gewassen te vinden, zoals De Bolster. Je kunt je eigen zaden ‘oogsten’ door bijvoorbeeld de zaadjes uit je zelfgeteelde tomaten te drogen. Moestuinmentor Sanne gaf mij een zakje Groninger spruitjes die ze ooit bij een tuincentrum in Frankrijk vond.

Afgelopen maart was ik naar de Noordelijke Zadenmarkt. Daar stonden allemaal kraampjes met ook weer van die kleine plastic zakjes met oneindig veel keus. Ook was er een zadenruilmarkt. Je kon je eigen zaadjes meenemen en aanbieden en weer zaadjes van iemand anders uitkiezen voor thuis. Ze lagen allemaal op een tafel en hingen met knijpers aan een waslijn.

Zadenbibliotheken werken volgens datzelfde principe. Bij bibliotheken in dorpen in heel Groningen zijn kastjes ingericht waarin je zelf zaden achter kunt laten en zaden op kunt halen. Ook Drenthe heeft ze, bijvoorbeeld in De Nieuwe Kolk, bij een camping, een dierenparkje en andere bibliotheken. Alle locaties vind je op de site van zadenbibliotheek.nl

Bij de beschrijving van een van de zadenbibliotheken staat het volgende: „Wij vinden dat zaden gratis beschikbaar moeten zijn voor iedereen, ze zijn een geschenk van de natuur en behoren niet het eigendom te zijn van multinationals.” Daar heb ik niks aan toe te voegen.

Mijn eerste bezoek aan een zadenbibliotheek is niet meteen succesvol. Ik ga kijken bij die in de bibliotheek van Bedum. Die is niet bijzonder goed gevuld. Ik zie wat zonnebloemen, stokrozen en verschillende soorten sla. Hij is op het moment niet zo goed gevuld omdat degene die het coördineert er even niet is, zegt een medewerker. De bibliotheek loopt nog niet vanzelf. Veel mensen nemen graag een zakje gratis zaden mee, maar weinig mensen brengen ook wat terug. Vaak vult de coördinator de voorraad zelf bij.

Eigenlijk is dat maar goed ook. Stiekem heb ik namelijk al veel meer zaden dan ik dit jaar kan zaaien. Zou je eigenlijk zaden uit het tuincentrum in een zadenbibliotheek achter mogen laten? Vast niet.