Ties van Oorlogsmuseum Middelstum wordt verrast door bijzondere voorwerpen. ‘Deze illegale zender is een topstuk’

Dit is waar Ties Groenewold, eigenaar van het oorlogsmuseum, het voor doet. Ieder jaar opent hij zijn deuren voor mensen die gaan opruimen en bijzondere voorwerpen uit de Tweede Wereldoorlog aan hem toevertrouwen.  „Niet zelden komt daar vanwege de gevoelswaarde emotie bij kijken.”

Deze keer is het kunstenaar en restaurateur Sissing die het oorlogsmuseum zaterdag verrast met een illegale zender, een kwetsbaar mechanisme met loszittende draden. Groenewold noemt het een topstuk. Dat vindt ook Sanne Meijer van het Museum aan de A in Groningen. „Het moet heel spannend geweest zijn om dit aan de muur te hangen en te weten dat je ermee in problemen kan komen.”

Haar museum organiseert de jaarlijkse ‘Niet Weggooien Tour’ langs vijf oorlogsmusea in Groningen tussen 15 april en 2 mei. Meijer checkt de voorwerpen in waar de eigenaren vrijwillig afstand van doen. Zo ook de zender van Sissing die vertelt dat hij hem meer dan dertig jaar geleden op een rommelmarkt kocht. „Omdat ik hem zo bijzonder vond.”

Verrassende voorwerpen genoeg deze middag in het Oorlogsmuseum Middelstum. Arie Huls (67) uit Appingedam haalt uit een plastic tas een schilderij met daarop een dorpsgezicht van Uitwierde en een reusachtige luchtballon. Deze met waterstof of helium gevulde ballon werd door de Duitsers verankerd aan betonblokken.

Hij werd opgelaten om duikaanvallen van geallieerde vliegtuigen te verhinderen. Het neerstorten van een vliegtuig was onvermijdelijk als deze in aanraking met een ballon kwam. Huls vertelt hoe zijn vader, destijds een jonge twintiger, de ballon wilde bekijken, maar ziek op bed lag.

„Een van de Duitsers die betrokken bij deze vorm van luchtafweer, bood aan de ballon voor hem te schilderen, zodat hij het tafereel toch kon meemaken. Dat heeft hij gedaan. Enkele dagen later waren de ballon en de Duitsers weg. Mijn vader heeft het schilderij altijd in zijn bezit gehouden.”

Huls vindt dat het schilderij uiteindelijk beter op zijn plek is in het oorlogsmuseum. Hij wil iets duidelijk maken. Namelijk dat de geste om het schilderij voor zijn vader te maken iets menselijks heeft. „Niet alle Duitsers waren fanatieke SS’ers. Er waren ook gematigde soldaten bij die gedwongen waren om hier te vechten. Het waren niet allemaal nazi’s.”

Later op de middag komt Bas van Vliet uit Delfzijl binnen met een opmerkelijke koffer. De inhoud valt moeilijk te duiden. Van Vliet houdt het op een medisch instrument, gezien de naam van de Amerikaanse firma Berman Laboratories. Iemand heeft Van Vliet verteld dat het een detector is waarmee je dode lichamen opspoort.

Ten Wolde registreert de koffer met inhoud en houdt het op een mysterieus voorwerp. Mogelijk dat melding ervan op social media uitsluitsel geeft. Voor Groenewold kan de dag niet meer stuk als iemand met een betaalnota komt aanzetten ondertekend door een Duitse ‘Hauptmann’, die luisterde naar de naam Vogler.

De Duitser had een keramieken bord laten schilderen en betaalde daarvoor. En laat hij nou net de ‘Hauptmann’ zijn van de Duitse parachutisten waar Groenewold de naam nog niet van kende. Een ander ‘cadeautje’ voor zijn museum is van een dame die met een asbak binnenkomt.

Weer kan Groenewoud zijn geluk niet op. „Ook zo bijzonder. Geallieerden gooiden bij voedseldroppingen blikken naar beneden. Na de oorlog heeft een firma van die blikken asbakken gemaakt. „Zo mooi dat we ook dit hier kunnen tonen.”