In 2020 voerde de Groninger Bodem Beweging actie bij het gerechtshof in Leeuwarden om aandacht te vragen voor de strafrechtelijke vervolging van de NAM. Foto: ANP / Hollands Hoogte / Anton Kappers
De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) wordt niet strafrechtelijk vervolgd voor het in gevaar brengen van mensen door de gaswinning in Groningen. Dat heeft het gerechtshof in Leeuwarden bepaald.
Het hof wees daarmee het verzoek van de Groninger Bodem Beweging (GBB) en twee inwoners af. Zij vinden dat de NAM mensen willens en wetens in gevaar heeft gebracht door met de gaswinning gebouwen levensgevaarlijk te beschadigen.
Volgens het gerechtshof leveren de omstandigheden weliswaar een aanwijzing op dat levensgevaar te duchten is geweest, maar is er onvoldoende kans op een kansrijke vervolging door het Openbaar Ministerie (OM). Die oordeelde eerder zelf ook al dat vervolging niet haalbaar was.
Teleurstelling
De Groninger Bodem Beweging is erg teleurgesteld in de beslissing van het gerechtshof, laat voorzitter Coert Fossen weten. Hij weet dat het niet niks is als je stelt dat een bedrijf mensen in levensgevaar brengt, maar wijst naar de feiten. „Hoeveel huizen zijn versterkt en onbewoonbaar verklaard? Dat doe je niet omdat er een steentje los zit, maar omdat er gewonden of zelfs doden kunnen vallen.”
Advocaat Emile van Reydt van de GBB noemt de beslissing een hard gelag voor mensen in het aardbevingsgebied. „Het hof legt de juridische lat voor de vaststelling dat sprake is geweest van te duchten levensgevaar te hoog en doet daarmee geen recht aan de reële risico’s waaraan de gedupeerden zijn blootgesteld.”
Procedure van tien jaar
De uitspraak van het hof is de laatste in een procedure die begon met een aangifte in 2015. Hoewel er geen strafrechtelijke vervolging komt van de NAM, heeft de aangifte misschien wel tot iets veel groters geleid: het stoppen van de gaswinning in Groningen.
Tijdens de parlementaire enquête naar de gaswinning werd duidelijk dat de dreiging van strafrechtelijke vervolging de NAM en haar aandeelhouders Shell en ExxonMobil aan het nadenken zette. Zij wilden van de aansprakelijkheid voor de winning af. Dit betekende het begin van de afbouw van de gaswinning en leidde in 2024 tot het sluiten van de gaskraan.
„Misschien hebben we inderdaad wel meer bereikt dan we ooit hebben gedacht”, blikt Fossen terug. „In die zin is ons hoogste doel met het stoppen van de gaswinning behaald, maar qua rechtsgevoel blijft het teleurstellend. Je hoopt toch dat het recht zegeviert.”
Toch nog een vervolg?
De Groninger Bodem Beweging overweegt nog naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens te stappen en daar haar gelijk te halen. „Daar beraden we ons op”, zegt Fossen. „We zijn nu tien jaar met deze zaak bezig. We moeten kijken welke kans van slagen we hebben en welke kosten daaraan hangen. Dat gaat na tien jaar ook zwaar wegen. Maar als er een kansje is, willen we het er niet zomaar bij laten zitten.”
Bij de NAM in Assen heerst opluchting nu vervolging definitief van de baan is. „We zijn blij met de uitkomst van deze langjarige procedure”, laat een woordvoerder weten.
