Daniel Sowerby in gevangenschap in 2014. Tekening: Petra Urban
De vorige week overleden Daniel Sowerby (66) kreeg tweemaal levenslang. De Engelsman liet zich gebruiken als instrument voor een nietsontziend drugskartel en voerde blind opdrachten uit, zoals de huurmoord op Gerard Meesters. Wat maakte hem zo kil?
,,I’ve been told to kill someone, which I have’’, zei Daniel Sowerby na de moord op de onschuldige Meesters in Groningen, op 28 november 2002. Alsof hem was gevraagd iets op te halen bij een bouwmarkt.
Hij zit dan in de auto naast de chauffeur Steven Barnes, die schrikt van de onverschillige wijze waarop zijn bijrijder spreekt over het nemen van een leven. Maar de Britse crimineel stelde geen vragen. Acht keer haalde hij de trekker over, de nietsvermoedende Gerard Meesters was kansloos.
Sowerby kreeg euthanasie
Vorige week overleed Sowerby aan de gevolgen van kanker. Volgens de Engelse journalist Carl Fellstrom, die al jaren contact onderhield met Sowerby tot op zijn sterfbed in een gevangenisziekenhuis, is de veroordeelde schutter op 14 januari euthanasie verleend. Als situaties aan wettelijke eisen voldoen, hebben gedetineerden hier - net als ieder ander - recht op.
Al sinds 2005 zit de Brit vast in Nederland. Omdat kartelbaas Robert Dawes de zus van Meesters ervan verdacht drugs te hebben gestolen in Spanje, liet hij haar broer door Sowerby uit het leven schieten om een signaal af te geven. Voor dit ‘ongekende onderwereldgeweld’ kreeg de schutter een levenslange gevangenisstraf. Hij bleef de liquidatie tot aan zijn dood ontkennen.
Voor Sowerby was die straf niet nieuw. In 1978 veroordeelde een Britse rechter hem ook al tot levenslang, nadat hij de man doodsloeg die hem betrapte tijdens een inbraak. Twee keer nam Sowerby een leven en twee keer nam een rechtbank dat van hem. Hoe werd hij die wrede misdadiger, die zijn ‘diensten’ verleende aan de allerzwaarste criminelen van Europa?
Sowerby groeide op in een flatje in het Noord-Engelse Scunthorpe, een stad die destijds zwaar leed onder het verdwijnen van de kolen- en staalindustrie. ,,Een omgeving waar je aan je lot wordt overgelaten’’, blikte Sowerby zelf terug in de Panorama, die de veroordeelde schutter opzocht in de gevangenis in 2014.
De Britse crimineel scharrelde volgens journalist Fellstrom in zijn jeugd wat inkomen bij elkaar met ‘petty crimes’. Kruimelwerk, zoals diefstallen.
In een jeugdgevangenis begon Sowerby aan een militaire opleiding tot cadet. Het beviel hem. Fellstrom: ,,De rust, de regelmaat en de hiërarchie deden hem goed. Ook leerde hij daar om te schieten.’’ Maar door zijn strafblad werd hij uiteindelijk geweigerd voor de legeropleiding. ,,Daar was hij kapot van.’’
Hij promoveerde naar de zwaardere criminaliteit
Een andere baan lag voor de jonge Sowerby niet voor het oprapen. ,,Het was in die tijd dat hij promoveerde naar de zwaardere criminaliteit’’, weet de journalist. ,,En daar viel uiteindelijk een dode bij.’’ De draaideurcrimineel is nog geen 20 jaar als hem een ‘life behind bars’ wordt opgelegd. Een verplichte straf bij moord in Engeland, waarbij mensen wel vervroegd vrij kunnen komen, anders dan hier.
In detentie laat Sowerby zich volgens de misdaadverslaggever in met de groteren binnen het Engelse drugsmilieu. Een van hen is Robert Dawes, die dan ook een korte celstraf uitzit. ,,Dawes vertrouwde hem en had met Sowerby een manier om drugs gevangenissen in te smokkelen.’’ Jaarlijks zou Sowerby voor tienduizenden ponden aan verdovende middelen rectaal de celblokken hebben binnengemoffeld.
Rond de eeuwwisseling mag hij voor het eerst met verlof. Resocialisatie lijkt na 23 jaar detentie nauwelijks geslaagd, want Sowerby neemt meteen de benen. Het vermoeden bestaat dat Robert Dawes hier de hand in heeft gehad, stelt Fellstrom. ,,Er stond een auto voor hem klaar en hij kon meteen met een paspoort verder leven onder een andere naam, Andrew Love.’’
‘Hij werd alsnog soldaat’
De ontsnapte crimineel wordt door Dawes gestationeerd in Breda en verricht allerlei hand- en spandiensten voor de organisatie. Hij brengt pakketten drugs rond, past op huizen en zorgt dat pillen worden getest voor ze in groten getale op de Nederlandse markt worden gebracht. Dawes vraagt, Sowerby draait. ,,In zekere zin werd hij alsnog soldaat, maar voor de drugsbende’’, concludeert Fellstrom. ,,Hij hield van de geldende orde. Mensen uit het milieu zagen hem als betrouwbaar.’’
Toch komen er problemen als er geld gestolen lijkt te zijn. En niet zo’n beetje ook. ,,Hij vertelde over 750.000 euro’’, zegt Fellstrom. ,,Na te zijn ondervraagd en gemarteld, had Sowerby het gevoel dat Dawes hem zou laten vermoorden. Sowerby besloot te vluchten, maar kwam na een half jaar met hangende pootjes terug. Dawes vergaf hem, maar in die kringen gaat niks zonder tegenprestatie.’’
Volgens Fellstrom wist Sowerby hoe laat het was: opdrachten uitvoeren, geen vragen stellen. Zelfs als dat betekent dat iemand moet worden omgelegd. Hij keerde terug als radartje in de moordlustige machine van Dawes’ drugsimperium. ,,Dat is zijn eigen slechte keuze geweest. Ik denk dat hij ‘okay’ terecht was gekomen, als Dawes zich niet met zijn ontsnapping had bemoeid. Sowerby is vrij intelligent en ‘straight forward’.’’
Iets wat zijn advocaat Tjalling van der Goot herkent. ,,Ik heb na 31 jaar advocatuur veel cliënten gehad, maar hij sprong er altijd positief uit. Er viel goed met hem samen te werken. En van iemand die al zo veel jaren van zijn leven heeft vastgezeten, was hij toch bezig met de buitenwereld en altijd goed op de hoogte.’’
‘Dawes got what he deserved’
Hij bleef hoop houden dat zijn zaak opnieuw bekeken zou worden, zegt de raadsman. ,,Sowerby is er nooit op uit geweest om eerder vrij te komen met gratie of aan Engeland te worden uitgeleverd, waar levenslang gestraften eerder vrijkomen. Hij wilde maar één ding, en dat was gerechtigheid. Dat gaf hem houvast.’’
Met de levenslange veroordeling van Robert Dawes onlangs, denkt Fellstrom dat Sowerby als ‘happy man’ gestorven is. ,,’Dawes got what he deserved’, zei hij in ons laatste gesprek. Binnen de mogelijkheden die hij had, heeft hij er alles aan gedaan om Dawes te kunnen aanpakken, zonder anderen in gevaar te brengen. He will be at rest with himself.’’
