Arend van Wijngaarden is parlementair verslaggever van Dagblad van het Noorden Foto: Marcel Jurian de Jong
D66, CDA en VVD zijn eruit en willen tot verdriet van links flink bezuinigen en meer eigen risico. En ze sluiten dealtjes over bankiersbonussen en gasvelden.
Het piepjonge Tweede Kamerlid Sjoukje van Oosterhout, de dochter van de burgemeester van Emmen, leest de door de wol geverfde CDA’er Henk Jumelet uit Erica en D66-Kamerlid Ulas Köse donderdag tijdens een mijnbouwdebat de les. Ze hebben hun beloftes gebroken, vindt ze. Ze hadden beloofd dat ze tegen gaswinning waren uit de kleine velden in Drenthe. En kijk nu.
Eerder die week, op dinsdagavond, komen Rob Jetten, Dilan Yesilgöz en Henri Bontenbal opgelucht uit de maanden durende formatiebesprekingen. Ze zijn er uit, zeggen ze. Jetten en Bontenbal ogen moe en een beetje zenuwachtig. Yesilgöz glimt van trots.
Zij heeft de buit binnen, laat ze zien. Als de drie een voor een naar buiten komen, posteert Yesilgöz zich meteen naast Jetten. Bontenbal probeert er nog tussen te kruipen maar ze laat het niet toe. Knikt glimlachend mee als Jetten spreekt, kijkt in de camera’s en weet; ze is het stralende middelpunt.
De hypotheekrente-aftrek blijft
De dagen erna lekken de eerste onderdelen van het regeerakkoord uit. Een zuinig begrotingsbeleid met een tekort onder de 2 procent, geen eurobonds en bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid. De hypotheekrente-aftrek blijft en het eigen risico in de zorg gaat omhoog. De VVD-leider lijkt precies binnen te hebben gehaald wat ze wilde.
De afgelopen weken wordt ook al een beetje duidelijk welke kant de coalitie van D66, VVD en CDA op wil. Op kleine en grote onderwerpen worden er ineens dealtjes te zijn gesloten. Over de bonussen van bankdirecteuren bijvoorbeeld. Die bonussen waren aan banden gelegd onder PvdA-minister Jeroen Dijsselbloem. En nu zien de liberale en economisch wat meer rechtse partijen hun kans schoon die bonussen weer de vrije hand te laten.
Het Groningse GL-PvdA-Kamerlid Julian Bushoff probeert nog even tegen te sputteren. Het kan toch niet zo zijn dat er weer allemaal van zulke achterkamerdealtjes worden gesloten, hoopt hij. Maar het is al te laat.
De ‘Groep Markuszower’ stemt voor de hogere bonussen
Bij de stemming dinsdag blijkt dat de minderheidscoalitie op rechts meer dan genoeg steun weet te krijgen voor de bankiersbonussen. Alleen JA21 en BBB waren al genoeg, maar ook het vertrek van de zeven PVV’ers uit de partij van Geert Wilders helpt mee. De ‘Groep Markuszower’ stemt voor de hogere bonussen. Hun moederpartij PVV stemt tegen.
De PVV koos immers op economisch gebied nog vaak de linkerkant. Dat zal bij de zeven van Markuszower blijkbaar wel even anders zijn. Zorgwekkend overigens ook voor Groningen, want de PVV kiest vaak voor de gedupeerden van de gaswinning, tegen de druk van het grote geld in. Dat is bij partijen zoals JA21, Forum en ander uiterst-rechts wel anders.
Ook voor de gaswinning uit de kleine velden sloot de nieuwe coalitie blijkbaar snel een deal. Laat de regio een beetje meeprofiteren, 5 procent van de opbrengst, en ze gaan wel akkoord.
Dat CDA’er Henri Bontenbal voor winning uit kleine velden is, wisten we eigenlijk al. Zijn partijgenoot Henk Jumelet huldigde als Drents CDA’er nog het standpunt ‘nee tenzij’, omdat bewoners er vaak niet blij mee zijn. Nu denkt ie daar wat genuanceerder over, antwoordt hij op de kritiek van GroenLinks-PvdA’er Van Oosterhout.
Ze leest vinnig de passage uit het D66-verkiezingsprogramma voor. „Gaswinning uit de kleine velden op land wordt volledig afgebouwd en niet uitgebreid’’, stond daar inderdaad zwart op wit. En nu schaart D66 zich ineens achter het zogenoemde sectorakkoord van demissionair minister Sophie Hermans dat de deur ‘wagenwijd’ open zet voor nieuwe winning uit kleine velden.
Nee, reageren D66’er Ulas Köse en CDA’er Jumelet. Uiteindelijk zijn ze ook best voor afbouw en voor het klimaat. Maar nu nog even niet. De D66’er valt de linkse partijen er zelfs nog even op aan. We moeten niet net doen alsof alle energie nu zomaar van zon en wind kan komen. Wat hem op goedkeurend gemompel komt te staan vanaf de publieke tribune, die gevuld is met lobbyisten van de oliemaatschappijen en winningsbedrijven.
Christine Teunissen van de Partij voor de Dieren schudt moedeloos het hoofd. „Helaas is D66 ook al ingekapseld door de gasindustrie.’’
(Arend van Wijngaarden is parlementair verslaggever van Dagblad van het Noorden)
