Francien (66) uit Termunterzijl over zoentjes en flirten op de Boog van Ziel: Open Monumentendag blijft populair

Francien komt uit Termunterzijl. Samen met haar familieleden Geert en An Kuiper vormde ze jarenlang het streektaaltrio De Tuutjefloiters. Voor de opening van de expositie 300 jaar Boog van Ziel, die op Open Monumentendag werd geopend, dook ze in haar geheugen. ,,Schiere wichter waren wie, mit schiere jongse op brommers. Wat n tied.” De tentoonstelling is te zien in het Visserijmuseum.

Wie kent het monument niet? Ontelbare foto’s zijn er door passanten, dagjesmensen, bootjesmensen en dorpelingen gemaakt op de historische sluisbrug uit 1725. Die werd ooit gebouwd om water uit het achterland naar de Eems af te voeren. Op de brug staan tien wapenschilden van waterschappen en bestuurders uit lang vervlogen tijden. Ze zijn bijna vergeten, de verhalen uit het dorp niet.

De Boog was een geliefde hangplek. Voor ouderen die na het harde werken samenkwamen om te kletsen, en voor de jeugd. ,,Je kwam er om te sjansen, te flirten”, vertelt Francien. ,,Dan liep je te flaneren over de brug. Een knuffel, een zoentje. Het lijkt zo kort geleden.”

Het publiek in het museum hing zaterdag aan haar lippen. ,,We zaten dan met een stel meiden op de Boog, en daar wilden ook wel eens wat schiere jongens langskomen. Een paar hadden al een brommer. Dat was natuurlijk zeer interessant. Vooral als het schemerig werd, hadden we de grootste lol. Een keer werden we aangesproken door de havenmeester: ‘Meiden, jullie moeten jezelf niet zo aanbieden.’’’ Francien zucht. ,,Wat ’n plaze, wat een zeur. Hij was zelf zeker nooit jong geweest.”

In de herinnering glanst de Boog van Ziel. In werkelijkheid is die toe aan groot onderhoud en restauratie. De borstwering en meer moeten dringend worden aangepakt. ,,Er moet van alles aan gebeuren”, vertelt secretaris Tammo Musch (69) van de Stichting Visserijmuseum Termunterzijl.

Dat er wat moet gebeuren, geldt voor veel meer monumenten. Neem het Rode Weeshuis in het centrum van Groningen. Het rijksmonument stamt uit de veertiende eeuw. Ooit was het een klooster, later een weeshuis voor kinderen uit rijke gezinnen, herkenbaar aan hun rode kleding (vandaar de naam). Sinds 1991 is het een wooncomplex voor senioren met 51 appartementen. Het rijksmonument, dat dit jaar voor het eerst meedoet aan Open Monumentendag, trok direct veel publiek. Dat hoort ook van de problemen in de drie oudste kamers.

Robert Casemir is sinds anderhalf jaar beheerder. De voormalig bouwkundige is aangetrokken ook om het vochtprobleem in het historische deel aan te pakken. ,,Toen ik hier voor het eerst kwam, was al het eikenhout groen uitgeslagen. Het vocht komt uit de kruipruimte. Kieren zijn dichtgepurd. We zijn goed gaan ventileren. Hoewel het vochtgehalte nog steeds hoog is, zijn er geen vochtvreters meer nodig.”

Het probleem is tijdelijk opgelost, maar het vergt bouwkundige maatregelen. ,,Dit moet je natuurlijk structureel aanpakken.” Geld is nodig, terwijl het volgende project wacht. De toegangspoort is over twee jaar 400 jaar oud. ,,Ook die is toe aan een grote opknapbeurt.’’ Casemir moet verder, het publiek wacht. Er komen heel wat mensen.

,,Dan woon je in de stad en weet je niet half wat er allemaal te zien is. Waarom zijn jullie niet vaker open? Ik ben hier nog nooit geweest. Hebben we dit in Groningen? Mooi, ja.” Zijn zomaar wat opmerkingen. Ook Albert (72) en Lemmy (68) Gnodde uit de Groninger wijk Lewenborg verwonderen zich. Ze gaan elk jaar met Open Monumentendag op pad. ,,Dan plannen we verder niets. Dan gaan we alleen monumenten bekijken. We laten ons elk jaar weer verrassen. Toch, Albert?” Die knikt. ,,Hier in het Rode Weeshuis ben ik dus ook nog nooit geweest. Je voelt je onbekend in je eigen stad.”

Casemir wijst het echtpaar Gnodde op de grote kluis in de regentenkamer. Er worden grappen gemaakt. Zou er nog geld liggen dat gebruikt zou kunnen worden voor een renovatie? Dat zit er niet meer in.

Open Monumentendag verliest niet aan belangstelling. Het jaarlijkse evenement groeit in populariteit en relevantie, jaar na jaar, zegt Esdert Glazenburg (40) uit Groningen.

Glazenburg coördineert het programma voor Open Monumentendag in de gemeente Groningen. Dit jaar wordt landelijk een recordaantal van 2 miljoen bezoekers verwacht. ,,In de gemeente Groningen zitten we rond de 18.000 bezoekers”, zegt Glazenburg.

,,De belangstelling neemt toe. Elk jaar noteren we iets meer mensen. Vooral de wandelingen door de binnenstad, waar het soms letterlijk van middeleeuws naar modern paviljoen gaat, zijn populair”, vertelt Glazenburg. Zo’n 3000 mensen nemen graag een kijkje in het Stadhuis. Ook het Pelstergasthuis (1800 bezoekers) en het Provinciehuis (1500 bezoekers) zijn in trek. Niet alleen stokoude (rijks)monumenten openen de deuren. Er zijn ook inkijkjes in bijvoorbeeld Wall House #2 in Hoornsemeer, vertelt Glazenburg.

Dat is een opvallend kunstwerk van de Amerikaanse architect John Hejduk uit 2001. Het oorspronkelijke ontwerp dateert uit 1973. Het monument doet dienst als tentoonstellingsruimte van het Groninger Museum. En door op een aantal locaties artiesten als ZOZY, Marigold Groove en Lange Mannen Met Haast te laten optreden, met stijlen als R&B, hiphop en indiepop, hoopt de organisatie ook meer jongeren te verleiden om te komen kijken.