Een hoge kraan kwam er aan te pas. Molen Edens in Winschoten heeft nieuwe wieken gekregen. Foto: Huisman Media
Molen Edens in Winschoten is na een gedwongen rustpauze van bijna drie jaar weer toe aan het echte werk: het ronddraaien van de wieken. Woensdag was het de beurt aan de molenbouwers van de firma Molema om de nieuwe onderdelen voor de oudste molen (1763) van de provincie Groningen te installeren.
Het weer zat woensdagmorgen nog mee. Relatief weinig wind en droog. ,,De kraanmachinist vond het niet gevaarlijk, dus de klus kon doorgaan”, vertelt een opgetogen Jan Kugel.
Kugel is bestuurslid van de molenaarswerkgroep Oost-Groningen. Deze club van fanatieke molenliefhebbers draagt zorg voor het instandhouden van de ruim tachtig molens die de provincie Groningen rijk is. De gemeenten zijn veelal eigenaren en dus verantwoordelijk voor het onderhoud.
Zo heeft de gemeente Oldambt drie ton gereserveerd voor onderhoud aan molens Edens en Dijkstra. Geld voor molen Berg en de molen in Ganzedijk is er nog niet. ,,Maar we zijn blij dat vanaf volgende week, tijdens open monumentendag Edens weer kan draaien.”
Voor Kugel was het dubbel feest. Het was z’n verjaardag en de molen is bijna weer bedrijfsklaar. De dag vooraf wordt er proef gedraaid en vervolgens wordt de molen opgeleverd aan de gemeente. Kugel heeft geen reden aan te nemen dat het nog mis kan gaan. ,,Molema is een specialistisch bedrijf.”
Een molenaarsopleiding duurt minimaal een jaar
Met groot transport werden de vier wieken en de roeden naar Winschoten vervoerd. Een hoge kraan zorgde voor het takelwerk. ,,De klus is nog niet helemaal geklaard. Molema moet de komende dagen nog kleinere werkzaamheden uitvoeren. Hij moet nog worden afgesteld. Maar dan kan de molen weer draaien. Ik zie er naar uit.”
Kugel is naast bestuurslid ook instructeur. Hij heeft op dit moment drie leerlingen in de leer, waarvan een 14-jarige jongen en een dame. ,,Die tiener is zo fanatiek die begint nu al, maar kan pas op 18-jarige leeftijd afstuderen voor molenaar.”
Je bent pas molenaar als je in alle vier jaargetijden met de molen actief bent geweest. ,,Want, een molenaar moet op de hoogte zijn van weersveranderingen. Hij of zij moet weten hoe een molen werkt. Kortom, kennis hebben van een molen en wat betreft onderhoud moet je ook iets weten.”
Hoewel er voldoende vrijwilligers zijn om de molen draaiende te houden kijkt Kugel uit naar nieuwe geïnteresseerden. Er is wel een tendens dat er weer meer belangstelling is voor het molenaarsvak. ,,Niet alleen in onze regio, maar ook elders in Nederland leeft het weer op. Gelukkig maar, want het is zo’n mooie bezigheid.”
De molen draait volledig op wind. ,,Overstappen op een motor -mechanisch- was niet aan de orde. Daar had de monumentenwacht ook een stokje voor gestoken. De molen moet origineel blijven.”
Winschoten heeft een lange geschiedenis op gebied van molens. Het wordt niet voor niets Molenstad genoemd. Dat de stad lang geleden al iets had met molens, blijkt uit een gravure van Frans Hogenberg. Die toont vooral de Slag bij Heiligerlee in 1568. Maar op dat kunstwerk zie je Winschoten liggen dat toen geen stadsrechten had. Het was toen nog een dorp, maar wel een met drie standermolens.
Molen Edens
Molen Edens is een zogenaamde achtkante bovenkruier met stelling, gebouwd in 1763 als pelmolen, maar nu ingericht als korenmolen met twee koppels kunststenen. In 1870 werd de molen verhoogd door het verlengen van de achtkantstijlen. Een in 1880 aangebouwd meelfabriekje werd in 1976 afgebroken, net als het grote graanpakhuis. Molen Edens wordt niet alleen benut als toeristische attractie, er worden ook molenaars opgeleid. Naast Edens telt Winschoten nog twee molens; Dijkstra en Berg.
