Kiekkaste bij Termunten. Foto van Marius van der Leij
In Groningen en Drenthe is de kans aanwezig dat het noorderlicht in de nacht van zondag op maandag te zien is. Dit komt door de krachtige zonuitbarsting van afgelopen zaterdag, maar Canadese bosbranden kunnen roet in het eten gooien.
De kans op noorderlicht wordt weergegeven in de Kp-index, die de geomagnetische activiteit op aarde bijhoudt. Voor middernacht geeft de index een 7 in Noord-Nederland. Dat betekent dat het natuurfenomeen met het blote oog zichtbaar kan zijn. Dat is bijzonder, meestal is het alleen te zien op een foto of video.
Om het goed waar te nemen is duisternis noodzakelijk. Midden in de wijk, met overal lichtvervuiling, is het noorderlicht niet tot amper waar te nemen. Hoe donkerder de omgeving hoe beter. Andere voorwaarde is dat het helder weer is.
Canadese bosbranden
Donkere plekjes zijn er genoeg in Groningen en Drenthe en volgens verschillende weerdiensten gaat het vannacht opklaren, dus dat zit ook goed. Desondanks is weerman Jannes Wiersema uit Roodeschool skeptisch. „Heb je nog niet naar buiten gekeken”, is zijn eerste reactie. „De rook van de bosbranden in Canada trekt over Nederland. Ik denk niet dat noorderlicht te zien is.”
Maar het kan zijn dat de rook wel wegtrekt. Waar moet je dan zijn in Groningen of Drenthe om het noorderlicht zo goed mogelijk waar te nemen?
De dijk bij Noordpolderzijl vol noorderlichtspotters.
Het Nationaal Park Lauwersmeer
Het gebied is niet voor niks officieel erkend als Dark Sky Park. Nergens in Nederland is donker zo donker als aan de boorden van het Lauwersmeer. Je kunt een open plek in het park zoeken met een vrije blik naar het Noorden of nestel je op de dijk en staar naar het noorderlicht boven de donkere Waddenzee.
Noordpolderzijl
Nog zo’n plek waar duister echt duister is. De kleinste en meest noordelijke zeehaven van Nederland biedt prefecte omstandigheden om het noorderlicht waar te nemen. In de wijde omgeving brandt amper licht en op de hoge dijk kun je kilometers ver over de Waddenzee naar het Noorden kijken.
Kiekkaste bij Termunten. Foto van Marius van der Leij
Nieuwe Statenzijl en de Kiekkaaste
Aan de rand van Nederland moet je dus zijn om het noorderlicht goed te zien, maken Noordpolderzijl en het Lauwersmeergebied duidelijk. En er is nog zo’n daalders plekje in Groningen: de Kiekkaaste bij Nieuwe Statenzijl. De bijzonder vogelkijkkast staat buitendijks in de kwelders van de Dollard en biedt fantastisch uitzicht op het Noorden.
Roegwold
In het hart van het relatief nieuwe natuurgebied vol moerassen, water en eilandjes ligt het Knuppelpad: een vlonderpad van 750 meter dwars door het Dannemeer. Vanaf dat pad kun je esthetisch de prachtige foto’s van het noorderlicht maken, want: water, symmetrisch met het pad in het midden en een vrije Noordelijke horizon.
Door naar Drenthe, waar zonder zee ook genoeg goede plekken zijn om het Noorderlicht waar te nemen. Of beter gesteld: naar de grens van Groningen en Drenthe onder de rook van Stad.
Noorderlicht bij Het Knuppelpad. Foto: Wilco van der Laan
De Onlanden
De zeearend voelt zich samen met vele andere (bijzondere) dieren en planten thuis in de Onlanden. Het gebied is in 2005 aangelegd als waterbergingsgebied waar de natuur vrij spel heeft. Twintig jaar later barst het van de pikdonkere velden, moerassen, beekjes en kleine meertjes en vrije uitzicht naar het Noorden. Vooral vanaf de uitkijktoren.
Nationaal Park Dwingelerveld
Bossen, daar draait het om in Dwingelo en omgeving. Bomen zijn prachtig en belangrijk, maar blokkeren wel het vrije zicht. Gelukkig telt het nationale park ook grote heidegebieden met weinig lichtvervuiling en goede zichtlijnen naar het noorden. En vooral: de combinatie van het noorderlicht met de heide heeft iets magisch.
Drents-Friese Wold
Op een heldere nacht kun je 2900 sterren zien in het natuurgebied op de grens van Friesland en Drenthe. Daarmee is het wold een van de donkerste plekken van Nederland en dat is ideaal om het noorderlicht te waarnemen. Voorwaarde is wel uiteraard dat het zicht naar het Noorden vrij is.
Ballooërveld (Nationaal Park Drentsche Aa)
In het hart van het Nationaal Park Drentsche Aa ligt het Ballooërveld, omgeven door bossen en dus door duister en weinig lichtvervuiling. Het grote en open heidegebied biedt vrij uitzicht naar het Noorden. Een goede plek dus om het noorderlicht waar te nemen.
Ook zaterdagavond is het Noorderlicht te zien boven Groningen, zoals hier bij de Witte Molen tussen Eelde en Haren. Foto: Thijs Huisman / Persbureau Meter
De Witte Molen langs de A28
Met de A28 in de rug is de kans op enige lichtvervuiling aanwezig. Maar als er geen auto voorbijraast is de compositie van de markante witte molen (tussen Eelde en Haren) met het kleurrijke schouwspel aan de hemel geweldig. En het voordeel van de nabijgelegen snelweg is dat de locatie goed bereikbaar is.
Hoe ontstaat het noorderlicht?
Afgelopen zaterdag was er een grote zonuitbarsting, waarvan de geladen deeltjes (zonnewind) de komende nacht de aarde bereiken. In de buurt van de aarde botst de zonnewind met het magnetische veld van de aarde en naar de Noord- en Zuidpool geleid waar ze de bovenste laag van de atmosfeer binnendringen.
Hoog in de poollucht komen de zonnedeeltjes opnieuw in botsing, nu met zuurstof- en stikstofatomen. De energie die vrijkomt bij die botsingen geeft licht: het noorderlicht. In het Latijn heet het fenomeen Aurora Borealis.
