Door de herinvoering van de basisbeurs staan studenten er financieel gezien beter voor dan in 2021, blijkt uit onderzoek. Goed nieuws, al is het mogelijk van korte duur. Factoren zoals stijgende kamerhuren en de langstudeerboete kunnen roet in het eten gooien.
Een biertje in de kroeg of een koffie op het terras is duurder, net als concert- en festivaltickets. Ook een kamer kost een lieve duit. Zelfs een simpele studentenpasta, met pesto en kip (bestrooid met geroosterde pijnboompitjes voor de luxe versie), is al lang niet meer zo goedkoop als-ie ooit was. Nee, het studentenleven is financieel gezien niet makkelijk.
Toch ziet het huishoudboekje van menig student er iets positiever uit dan voorgaande jaren, zo blijkt uit het Studentenonderzoek van het Nibud. Dat komt doordat de basisbeurs vorig collegejaar is heringevoerd, waardoor studenten minder hoeven te lenen. Dat effect is vooral zichtbaar onder hbo- en wo-studenten. Voor mbo-ers bestond de basisbeurs nog.
„Een van de dingen die heel duidelijk naar voren komt is dat de basisbeurs voor studenten echt een basisinkomen is. De meerderheid zegt dat ze makkelijk tot zeer makkelijk kan rondkomen”, zegt Cora van Horssen. Zij is hoofd Kennis van het Nibud en weet van de hoed en de rand als het om het Studentenonderzoek gaat.
Babs (23) studeert verpleegkunde in Groningen en werkt in een café. Voor haar kamer betaalt ze maandelijks 700 euro. Er gaan nog wat andere lasten af. Ze spaart een beetje. Maandelijks wordt er 1360 euro op haar rekening bijgeschreven. Ze kan goed rondkomen, maar ziet wel dat alles duurder wordt en dat vindt ze vervelend.
Studenten blijven veel werken
Oudere generaties roepen maar wat graag dat de jeugd lui is, maar uit het onderzoek van Nibud blijkt dat veel studenten naast hun opleiding werken. Dat is sinds de herinvoering van de basisbeurs niet veranderd. „We zien nu wel dat het aantal studenten met een rentedragende lening is gedaald en dat ouders minder bijdragen in de kosten.”
Waar studenten het meeste geld aan kwijt zijn? Hun kamerhuur. En dan hebben studenten in Groningen het nog best goed. Uit cijfers van Kamernet blijkt dat Groningen één van de goedkopere studentensteden is in Nederland. In dit onderzoek is alleen gekeken naar kamers die worden aangeboden via de verhuursite.
In Groningen ligt de gemiddelde huurprijs op 480 euro. Dat is gemiddeld 27 euro per vierkante meter. Er zijn goedkopere plekken om te wonen (denk aan Delft, Zwolle, Enschede en Wageningen), maar ook duurdere. In Amsterdam betaalt een student meer dan het dubbele ten op zichte van Groningen, gemiddeld 948 euro per maand. En de huurprijzen blijven stijgen.
Jeske (20) uit Groningen doet de opleiding sociaal juridische dienstverlening en werkt in een kledingwinkel. Qua vaste lasten gaat er zo’n 600 euro uit elke maand, waarvan het grootste deel naar de huur gaat: 450 euro.
Hoge huren maken studenten kwetsbaar
„Wat we zien is dat de financiële positie van de studenten op dit moment beter is dan voorheen, maar dat studenten met een bovengemiddeld hoge huur alsnog financieel kwetsbaar zijn”, legt Van Horssen uit. Ook veranderend beleid kan voor onaangename verrassingen zorgen. Denk aan de plannen voor de langstudeerboete, en aan de koopkrachtmaatregel die dit jaar wordt afgeschaft waardoor studenten maandelijks 166 euro minder krijgen. „Als je je daar niet van bewust bent, kan dat een onaangename verrassing zijn.”
Nibud doet daarom een aantal aanbevelingen in het Studentenonderzoek. Zo moet er gewerkt worden aan meer betaalbare woonruimte voor studenten, juist omdat zo’n groot deel van hun inkomen nu opgaat aan de huur van hun kamer. Ook geeft het onderzoeksinstituut aan dat financiële educatie belangrijk blijft en dat veel studenten zich nog steeds grote zorgen maken over hun studieschuld. Een andere aanbeveling is dat het studiefinancieringsstelsel veel duidelijker moet worden. Dat is nu nog een wirwar aan regels, tegemoetkomingen en beurzen.
Juul (23) studeert social work en werkt bij Cosis. Haar kamer kost 865 euro per maand. Andere vaste lasten lopen in totaal op tot zo’n 400 euro. Er komt best veel geld in: 2.000 euro. Maar toch ervaart ze stress als haar kamerhuur wordt verhoogd, zoals vorige maand het geval was.
Koffiedik kijken
Over 2 jaar herhaalt Nibud het onderzoek. Volgens Van Horssen is het koffiedik kijken hoe de vlag er dan bij hangt. „De pandemie en de energiecrisis zagen we ook niet aankomen. Daarom is het ook goed dat we dit onderzoek periodiek doen.”
Het kan dus maar zo zijn dat de pijnboompitjes dan echt te duur zijn en de studentenpasta alleen nog maar bestaat uit pasta pesto met kip.
Vincent (23) uit Groningen is medewerker bij een deelscooterbedrijf en voetbaltrainer. Hij studeert commerciële economie. Op zijn rekening wordt elke maand 1700 euro gestort. Qua huur wordt er vervolgens 400 euro afgeschreven en dan gaat er nog zo’n 130 euro naar andere vaste lasten. Veel stress over geld heeft hij niet. Maar, hij is wel van plan om een andere kamer te zoeken. Een duurdere waarschijnlijk.
Het onderzoek
Het Nibud doet periodiek onderzoek naar de financiële situatie van studenten. Het onderzoeksinstituut kijkt naar de financiële situaties, het financiële gedrag en de financiële keuzes. In 2021 deed het onderzoeksinstituut dit voor het laatst. In 2026 herhalen ze het onderzoek opnieuw.
Voor dit onderzoek zijn in totaal 1.623 studenten in het hbo en wo bevraagd en 1.614 mbo-studenten. De resultaten zijn opgehaald via een online enquête.