Bestuurders zien in omgang met Joods erfgoed parallellen met afhandeling aardbevingsschade. 'Hiervan krijg je het schaamrood op de kaken'

De kille, naoorlogse bureaucratie en een schrijnend gebrek aan empathie dat naar voren komt uit het onderzoeksrapport heeft de betrokken bestuurders van de vijf gemeenten naar de keel gegrepen. Hoogendoorn en collega Cora-Yfke Sikkema van de gemeente Oldambt zien parallellen met de afwikkeling van de aardbevingsschade in Groningen. Twee totaal onvergelijkbare zaken, beseffen de bestuurders, maar zo zeggen beiden: ‘Er is sprake van ‘systeemfalen’. ,,De mens moet centraal staan en we moeten beter en meer luisteren.”

‘Beschamend’ vindt Hoogendoorn de uitkomsten van het onderzoeksrapport. Het is daarom dat het college van B en W van Midden-Groningen eerder deze week heeft besloten een vervolgonderzoek te laten uitvoeren naar het waarom van het handelen van het toenmalige gemeentebestuur van Hoogezand.

Nog voor de zomer moet meer duidelijk zijn. ,,Het is onvoorstelbaar dat er drie woningen in Foxhol zijn gesloopt en dat de eigenaar, Filippus Simons, 100 gulden voor het puin heeft ontvangen. Veel later heeft hij nog 150 gulden gekregen voor de verkoop van een motorfiets. Die man kwam terug uit een concentratiekamp en heeft verhaal gehaald bij de gemeente. En wat was het resultaat...? Bizar, beschamend.’’

Of en hoeveel nazaten nog leven moet het vervolgonderzoek duidelijk maken. ,,Als er nog verre familie in leven is, gaan we daar uiteraard mee praten. We zijn als gemeentebestuur verplicht recht te doen aan eventuele nabestaanden. Erkenning is heel belangrijk. Ik hoop dat we nog iets boven tafel krijgen en dat we onze verantwoordelijkheid kunnen nemen.’’

Over mogelijke financiële consequenties wil Hoogendoorn het nu nog niet hebben.

‘Verbijsterend’ noemt burgemeester Sikkema de uitkomsten. ,,De cijfers van Joodse overlevenden in onze provincie zijn nog triester dan aanvankelijk gedacht. Van de 1142 inwoners van de vijf gemeenten hebben slechts 111 mensen de holocaust overleefd.’’ Sikkema zegt geschokt te zijn door het gebrek aan empathie. ,,En dan druk ik mij nog mild uit. Zakelijkheid regeerde boven compassie. Het gemeentebelang ging voor.’’

Voor de bestuurders geldt dat de Tweede Wereldoorlog en de gevolgen daarvan nooit vergeten mogen worden. Midden-Groningen heeft daarom naast het opmaken van een verhalenkaart, die in april wordt gepresenteerd, drie namen op het nationaal Holocaustmonument in Amsterdam geadopteerd. De namen van de slachtoffers uit Menterwolde, Slochteren en Hoogezand-Sappemeer worden later dit jaar bekendgemaakt.