Als we een strenge winter krijgen, wordt gas nóg duurder. Foto: Getty Images
De pijpleiding waardoor Rusland zijn gas naar Europa vervoert, de Nord Stream 1, is nog steeds dicht. Officieel vanwege technische problemen, maar de Europese Commissie beschuldigt Rusland van politieke spelletjes. Wat betekent dit voor onze winter?
1. Wat is er aan de hand?
Het Russische staatsgasbedrijf Gazprom kondigde woensdag aan de gaspijpleiding Nord Stream 1 voor drie dagen af te sluiten. Er werd gesteld dat dit gebeurde vanwege een olielekkage in een pompsysteem in een compressor. De pijplijn zou zaterdagochtend weer in gebruik worden genomen, maar vrijdag kondigde het bedrijf aan dat de pijpleiding voor onbepaalde tijd dicht blijft. Reparaties zouden niet kunnen worden uitgevoerd vanwege de westerse sancties tegen Russische bedrijven.
De Duitse fabrikant van de turbines, Siemens Energy, stelt echter dat de pijplijn helemaal niet afgesloten hoeft te worden voor een olielek. Energie-expert Jilles van den Beukel van The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS) is het daarmee eens. „Er is één compressor nodig om de kleine hoeveelheid gas die nu naar Europa gaat te verwerken. Er is er ook één afgesloten vanwege dit olielek. Maar ze hebben er acht, dus er zijn echt wel mogelijkheden. Dit is duidelijk een politieke lekkage, geen technische. De mededeling dat de pijplijn voor onbepaalde tijd dicht blijft, kwam ook heel toevallig vlak nadat er in de G7 werd gesproken over een prijsplafond voor Russische olie.”
De Europese Commissie beschuldigt Gazprom van politieke spelletjes en noemt het Russische staatsbedrijf onbetrouwbaar. Gazprom maakt ondertussen recordwinsten vanwege de hoge gasprijs: ’ondanks westerse sancties’. Overigens stuurt het Russische staatsbedrijf nog wel via een andere route, door Oekraïne, gas naar Europa, maakte het zaterdag bekend.
2. Wat betekent dit voor onze gasvoorraden?
De meeste Europese landen sorteren al voor op het dichtdraaien van de Russische gaskraan. Ook voor woensdag kwam maar 20 procent van de maximale capaciteit aan gas door de pijplijn vanuit Rusland naar Duitsland. Europese landen hebben afgesproken hun gasvoorraden voor november voor minimaal 80 procent te vullen. Gemiddeld genomen is dat afgelopen maandag al gelukt. De Nederlandse gasvoorraden zijn voor 77,5 procent gevuld, maakte energieminister Jetten vrijdag bekend. Ons land heeft het Europese doel dus bijna gehaald, al blijft het streven naar 100 procent vulling.
Duitsland, Frankrijk en Italië zitten al ruim boven de doelstelling. Letland is er met 55 procent het verst van weg. Intussen wordt iedereen opgeroepen om het energieverbruik te verminderen.
3. Wat betekent dit voor de gasprijs?
„Dat de Nord Stream 1 dicht is heeft een prijsopdrijvend effect, maar er zijn wel meer factoren die meespelen”, zegt Van den Beukel. Zo werkte het feit dat Europese landen gemiddeld genomen de doelstelling voor het vullen van de gasvoorraden hebben gehaald juist weer prijsdrukkend.
Ook ziet de energie-expert sinds ongeveer twee weken dat de energie-intensieve industrie simpelweg stopt met produceren omdat het te duur wordt. Daardoor daalt de vraag. Uiteindelijk zullen vraag en aanbod weer in evenwicht komen. Maar het is onmogelijk om te voorspellen op welk prijspeil dat zal zijn. De prijzen liggen in ieder geval fors hoger dan een jaar geleden, en dat zal voorlopig ook wel zo blijven, voorspelt Van den Beukel.
4. Wat als we een hele strenge winter krijgen?
„Dan zal de prijs nog verder oplopen”, zegt de energie-expert van HCSS. „Er is op dit moment geen tekort aan gas, het is alleen ontzettend duur. Als het heel koud wordt deze winter drijft dat de prijs nog verder op. Je ziet ook dat nationale overheden maar ook Europa heel erg bezig is met hoe consumenten en bedrijven gecompenseerd kunnen worden voor deze hoge gasprijs.”
Zo wordt nagedacht over een Europees prijsplafond. Tegenstanders vrezen echter dat zo de vrije markt, die jarenlang goed werkte, zo helemaal om zeep wordt geholpen.
5. Wat als de Nord Stream 1 dicht blijft?
De toevoer vanuit Rusland naar Europa was al zo sterk teruggeschroefd, dat het helemaal dichtdraaien van de gaskraan uit Rusland nou ook weer niet zo’n enorm effect zal hebben, stelt Van den Beukel. „We zaten al op 20 procent van de maximale capaciteit via de Nord Stream. In totaal kregen we maar 5 tot 10 procent van het gas uit Rusland wat we in 2019 nog kregen. Dus het afknijpen van dat laatste beetje maakt ook niet zo heel veel uit. Er is in Europa geen tekort aan gas, ook niet als we niets meer uit Rusland krijgen. De vragen gaan nu alleen over de betaalbaarheid.”
