Wat moet ik doen met mijn energiecontract nu er een prijsplafond komt? Ben Woldring uit Groningen, dé gas- en lichtexpert van Nederland, heeft het antwoord

,,Hahaha, nee. Dat was al in 1999. Ik was 14 jaar toen ik voor de eerste keer iets mocht vertellen aan de Tweede Kamer. Toen ging het niet over energie maar over digitalisering.”

,,Ja. Het is belachelijk. Energie is geen luxe artikel, het is voor consumenten een eerste levensbehoefte net als groente en fruit. In andere landen is de btw nog lager: 5 procent – dát zou het in Nederland ook moeten zijn. De btw verlagen en ‘negatieve energiebelasting’ zijn twee vrij simpel uit te voeren knoppen waaraan de overheid kan draaien. Dan worden de huishoudens direct gecompenseerd.”

„Maar ik vind dat de overheid ook nog wel met iets moet komen om mkb-bedrijven, zoals bakkers en ijsbanen, en sportclubs en scholen te steunen. We hebben bedrijven nodig om de economie draaiende te houden. Anders krijgen we armoede, een diepe recessie, een nog heftiger inflatie en sociale ontwrichting als allerlei diensten uitvallen en banen verdwijnen, fabrieken sluiten en datacenters uitdoven. Als we geen staal kunnen maken wordt de tijdige productie van windmolens ook een hele uitdaging.”

„Verder heb ik in de Tweede Kamer gezegd dat ik een Europees prijsplafond voor de inkoop van energie levensgevaarlijk vond. Die luxe kan Europa zich niet permitteren, dan varen de tankers vol LNG (vloeibaar gas) naar andere terminals dan die van de haven van Rotterdam of de Eemshaven, omdat ze elders misschien net iets meer willen betalen voor LNG. En dat gas hebben we hard nodig, omdat eind 2021, dus al voor de oorlog in de Oekraïne begon, al duidelijk was wat de kern van het probleem is van de betaalbaarheid van energie. Er is domweg een grotere vraag naar energie dan er aanbod tegen acceptabele prijzen beschikbaar was, en is.”

,,Het prijsplafond is voor de consument op zich goed nieuws, zeker als je onder dat plafond van 1200 kubieke meter gas en 2900 kilowattuur aan stroom blijft. Dan weet je nu dat je 1,45 euro per kubieke meter gas en 40 cent voor stroom betaalt, en dat is inclusief energiebelasting en btw. Maar nog wel zonder het maandelijkse vastrecht en de netwerkkosten. En toch is de prijs, ondanks dat plafond, die we voor energie als consument betalen nog altijd heel hoog als je kijkt waar we vandaan komen. De Nederlandse energieprijzen zijn ook nog zo’n beetje de hoogste van heel Europa.”

„Daarbij moet je niet vergeten dat er ook nog heel veel mensen en huishoudens zijn die meer gas en stroom nodig hebben dan dat plafond. Wat is voor hen straks de marktprijs? Kunnen zij nog wel een vast contract krijgen of blijft dat variabel? En bovendien, alle details over dat prijsplafond zijn nog niet bekend. Zo is het onduidelijk hoe de verrekening aan de achterkant met de energieleveranciers straks loopt. En wat als de energieleveranciers niet scherp gas en stroom kunnen inkopen? Dan draait de overheid op voor de verschillen, dat wordt bloeden.”

,,Ik zou nu nog heel even wachten. Tegen iedereen zou ik zeggen: maak een pas op de plaats tot alle details duidelijk zijn. Wij merken ook dat mensen af en toe gebeld worden om ze over te halen tot het aangaan van vaste contracten. Doe dat nog niet, wacht tot je echt een helder aanbod krijgt. De prijzen van dat plafond zijn net bekend, die moeten nog doorberekend worden in alle aanbiedingen die de energieleveranciers opstellen. Ik vind dat het prijsplafond ook moet gelden voor mensen die om wat voor reden dan ook net een vast contract hebben afgesloten.”

,,Ik verwacht dat mensen met een variabel tarief en heel hoge prijzen de overstap kunnen maken naar meer zekerheid in een vaste contract. Het gaat om een grote groep. Naar verwachting zit eind dit jaar 90 procent van de huishoudens in Nederland op een variabel tarief, waardoor zij direct worden geconfronteerd met prijzen die 2 tot 6 keer hoger liggen dan een jaar geleden.”

,,Ik had zelf ook een vast contract, maar zit nu ook met zo’n duur variabel tarief en daar ben ik net als bijna elke andere Nederlander niet blij mee.”

,,Ik vind het heel vervelend dat mensen geconfronteerd zijn met enorm hogere tarieven, super vervelend zelfs.”

,,Je vraagt me nu wat dat met mij doet, of ik me schuldig voel. Heel simpel, elk faillissement waardoor mensen in problemen komen, raakt me wel. Gaslicht.com helpt de consument alleen bij het bepalen van de keuze, wij zeggen nooit dat je dit of dat moet doen, we adviseren niet eens. We maken alleen een ranking van de aanbieders, dat kan op prijs, beoordeling of welkomstpremie. En dan kies je voor Engie, Shell of een ander. Net zoals je een vliegticket of reis boekt via een vergelijkingssite. Maar wij kunnen het onmogelijke niet mogelijk maken.”

„Het toezicht op die energiebedrijven, of ze wel goed gas en stroom inkopen, de gevraagde energie ook kunnen leveren of nog meer nieuwe klanten kunnen aannemen, dat toezicht ligt niet bij ons, maar bij de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Zij gaven en geven de vergunningen af. En dat toezicht was niet goed genoeg. De ondergang van Welkom Energie kwam voor mij ook onverwacht. En toen Eneco het overnam dacht ik eerst, nou, dat is goed nieuws voor de klanten, want dat is een grote partij. Maar toen zij de prijzen zo fors verhoogden, schrok ik daar ook van.”

,,Nee, dat vind ik niet. Van de vijftig tot zestig energieleveranciers die we nu hebben, na een periode van twintig jaar liberalisering van de energiemarkt, is echt maar een handjevol failliet gegaan. De vrije markt brengt ook juist veel versnelling in de energietransitie. Veel consumenten kiezen bij hun overstap voor groene stroom en CO2 gecompenseerd gas, wat zorgt voor innovatie en meer investeringen in duurzame energie.”

,,Als we antwoord hadden op de vraag wat kan nog beter, dan hadden we dat allang gedaan. Wij kunnen, net als jij en elke andere consument, wel in de jaarcijfers van de Kamer van Koophandel kijken, maar dat zegt niks. Ook al hebben ze vorig jaar winst gemaakt, dan weet je nog niet hoe ze er nu voorstaan. Want je weet niet hoeveel gas en stroom en voor welke prijzen een leverancier heeft ingekocht. Dat weet de ACM wel, en nogmaals: zij doen het toezicht en geven vergunningen uit. Wij vergelijken alleen de prijs waarvoor ze het aan de consument aanbieden.”

„Of een energiebedrijf klein is of groot, zegt ook niks. Ook een grote leverancier kan omvallen. Sterker: als een groot bedrijf geen goed inkoopbeleid heeft gevoerd, dan komt het sneller in de problemen dan een kleinere. Maar je kunt bij ons en op de site van bedrijven behalve de prijzen uiteraard wel de reviews zien en lezen. Hoe gaan ze om met hun klanten? Dat is ook belangrijke informatie om je keuze op te bepalen. Ons advies is altijd: zorg ervoor dat je maandelijkse voorschot niet te hoog is. Stel dat zelf vast, passend bij je daadwerkelijke energieverbruik. Want anders ben jij de bank voor je energiebedrijf.”

,,Dat is echt een ontwikkeling van de laatste tijd. Absurd. Ook daaraan zou de ACM iets moeten doen. Net als het verplicht stellen van vrije keuze voor consumenten van vaste contracten.”

,,Het is krankjorum dat de consument in Nederland al tien maanden nauwelijks tot geen vast energiecontract kan krijgen, alleen maar variabele. In Duitsland kan ondanks de oorlog in Oekraïne een vast contract gewoon het hele jaar wel, en nog steeds. Ook zonder prijsplafond is de prijs voor stroom van Vattenfall in Hamburg of Berlijn daar vandaag 44 cent per kilowattuur met een vast jaarcontract inclusief belastingen. Je krijgt daar nog steeds een welkomstbonus als nieuwe klant. In Nederland komen we tarieven tegen van 1 euro per kWh. Vattenfall en andere leveranciers kunnen daar lagere tarieven hanteren omdat ze in Duitsland nog altijd vaste contracten aanbieden. Dat dit in Nederland niet kan is zorgelijk. De ACM moet hier ingrijpen en verplichten dat dit weer mogelijk wordt voor de consument, die ook verlangt naar die zekerheid. Dan zullen de energieprijzen dalen, want de klant kan zich in dat geval beschermen tegen prijsstijgingen.”

„Het geeft ook de leverancier zekerheid. Want dat bedrijf weet dat het huishouden X de komende twaalf maanden gas en stroom kan leveren tegen een afgesproken prijs, daar kan het dan die energie op inkopen. Maar in Nederland was een vast contract niet vast. Door de lage opzegboetes was het heel verleidelijk om je vaste contract tussentijds op te zeggen om toch nog naar een iets goedkopere aanbieder te gaan. Het energiebedrijf wist eigenlijk nooit of het over een maand zijn klanten nog had. Als huishouden X wegging bij zijn leverancier, zat die met zijn gas en stroom. Het is beter als vaste contracten ook echt vast worden, met hogere opzegboetes als je toch tussentijds – dus voor de einddatum – besluit op te stappen. Alleen bij overlijden en emigreren kun je er vanaf, anders dien je je contract gewoon uit, of je neemt een veel hogere opzegboete voor lief.”

,,Tja, als iedereen een contract van 5 jaar zou afsluiten, zou de markt op slot zitten. En minder oversluitingen zou vervelend zijn voor ons verdienmodel. Maar dát gaat niet gebeuren. Het merendeel wil een contract van één of twee jaar vast. Drie is al lang. En vijf jaar vast? Dat is een heel kleine groep, dat wordt nooit de massa. Bovendien, dat zou je alleen afsluiten op een gunstig prijsmoment, en dat is het nu bepaald niet.”

,,We hebben het drukker dan ooit. Onze site had nog nooit zoveel bezoekers. We regelen via gaslicht.com ook zonnepanelen, en die kunnen we bijna niet aanslepen zoveel vraag is ernaar. Het enige lastige daarbij was de beschikbaarheid van installateurs, maar we werken hard aan de uitbreiding van het installateursnetwerk. Iedereen heeft het over energie. En wij zijn de enige vergelijkingssite die het hele aanbod laat zien. Ook de leveranciers die niet afsluitbaar zijn bij ons. Het verdienmodel staat bij ons niet voorop, wel het beste overzicht voor de consument, zodat die de beste keuze kan maken.”