Tsunami van groene stroom maar consument krijgt geen subsidie voor thuisbatterij: ’Kosten overheid te hoog’

Zonnepanelenstroom in een thuisbatterij opslaan om op een gunstiger moment te verkopen of goedkoop zelf te verbruiken blijft voor veel huishoudens uit beeld. Het nieuwe kabinet ziet weinig in subsidiëring van zulke nog relatief dure thuisaccu’s.

Uit Kamerbrieven van minister Sophie Hermans (Klimaat en Groene Groei) blijkt dat de uitgaven van de overheid daarvoor voorlopig te hoog zouden uitpakken. „De maatschappelijke baten van thuis- en buurtbatterijen zijn beperkt en de kosten hoog”, stelt de VVD-bewindsvrouw vast na vragen van de BBB-fractie.

De nog relatief hoge aanschafprijs, met een lange terugverdientijd, schrikken huiseigenaren nog vaak af. Nog geen 10.000 huishoudens heeft volgens recente brancheschattingen zo’n batterij in huis. Na de Russische inval in Oekraïne en de energiecrisis steeg het aantal kopers dat onafhankelijk wil zijn van het elektriciteitsnet.

Ruim een op de drie Nederlandse huishoudens heeft al wel zonnepanelen. Dat aantal breidt bovendien uit. De grote hindernis voor van de opmars van de thuisbatterij is dat consumenten de panelenstroom nu nog financieel aantrekkelijk, tegen marktprijzen, kunnen wegstrepen of ’salderen’ op het totaalverbruik per jaar bij de energieleverancier. Het kabinet-Schoof kondigde aan deze subsidiëring per 2027 zonder overgangstermijn te willen stoppen.

Verdwijnt het salderen, dan loont het om zelf opgewekte stroom op gunstige momenten in te zetten. De huidige standaard thuisbatterijen, veelal lithium-ion, kunnen de groene stroom enkele uren vasthouden en vrijgeven als het financieel loont. Batterijen kunnen ook helpen om de piekbelasting op het elektriciteitsnet te voorkomen.

Vooral consumenten met een zogeheten dynamisch stroomcontract voelen dat voordeel al. In zo’n contract hangt de uurprijs van stroom af van de tarieven op de groothandelsmarkt, die een dag vooruit te zien zijn. Huishoudens drukken de kosten door tegen het laagste tarief te gaan verbruiken. Een thuisbatterij helpt dan om de stroom van de zonnepanelen op dat financieel meest gunstigste moment te benutten om een was te draaien en de elektrische auto op te laden als het tarief het laagst is. De prijzen variëren sterk, bij aanbieders kost een 20 kWh-batterij voor een gezin rond 7300 euro, waarbij particulieren de 21 procent btw kunnen terugvragen.

Afgelopen jaren liet Klimaatminister Jetten een mogelijke subsidie meermalen doorrekenen. Bureau’s CE Delft en Witteveen & Bos concludeerden daarop dat er per batterij 40 tot 80 procent subsidie op moet om ze interessant te maken voor consumenten en wijken om die terug te verdienen. Jetten noemde zoveel subsidie, afgezet tegen de milieuwinst van lagere CO2-uitstoot, een te hoge last voor de schatkist.

Minister Hermans meldt nu de Kamer dat de thuis- en buurtbatterijen voor zowel consument als overheid nog steeds ’dure manieren’ zijn om de CO₂-reductie te bereiken. In tien jaar zakte weliswaar de batterijprijs met ruim 80 procent, volgens het bureau DNE Research. Europees onderzoek voorziet bovendien een daling met bijna de helft van de prijs tot 2030.

Tegelijkertijd neemt het aantal thuisaccu-aanbieders in Nederland tot een tiental toe en dalen de prijzen. Vereniging Eigen Huis is een proef gestart met eigen thuisaccu’s. Energieleveranciers experimenteren met grote batterijen, waarbij ze voor huishoudens na hun toestemming het verbruik collectief op afstand sturen om zo overbelasting van het stroomnet te voorkomen.

Investeerders hebben bovendien de Nederlandse markt ontdekt en plaatsen megabatterijen, vaak samen met energieproducenten. De totale capaciteit ’komt op gang’, constateert Hermans. „Ik zie daarom op dit moment geen aanleiding om maatregelen uit te werken zodat investeren in opslag financieel aantrekkelijker wordt”, aldus de minister.