Sabine Zijlstra (64) uit Diever draagt tijdens The Passion donderdag in Dwingeloo het kruis voor haar dochter Tanya. Zij overleed in augustus 2022 aan de gevolgen van borstkanker. Tanya werd 28 jaar. „Zij zou dit ook hebben gedaan.”
Sabine keek The Passion altijd samen met haar dochter. Tanya maakte een borrelplank en dan ploften ze met een drankje in de hand voor de tv. Dat deden ze ieder jaar, vertelt Sabine. „Ze vond de muziek zo mooi.”
Tanya hield van gezelligheid, van uitgaan met vrienden. Ze was een echt zomermeisje, een eilandkind. Met haar diploma horecamanagement op zak vertrok ze op haar 22ste naar Texel. Daar werkte ze tijdens de drukke zomermaanden in de horeca. Ze genoot ervan. De zee, het strand, de vrijheid. Zelf een strandtent runnen, dat was Tanya’s droom. En toen kreeg ze borstkanker.
'Ik ben jong. Ik red dat’
Het is juni 2021 als Tanya die diagnose krijgt. Operaties en chemokuren in het Wilhelminaziekenhuis in Assen volgen. Ze is dan 27 jaar. Als Tanya begint met bestraling, weet ze dat ze haar haren gaat kwijtraken. Ze doneert haar vlecht, zodat daar een kinderpruik van kan worden gemaakt. In eerste instantie lijkt het goed te komen.
Wanneer de artsen precies hebben gezegd dat Tanya het niet zou redden, weet Sabine niet eens meer. Ze hebben het haar en haar man Klaas ongetwijfeld verteld, en vast meerdere keren, maar ze geloofden het toch niet. „‘Ik ben jong. Ik red dat’, zei Tanya. Ze was ons meer aan het troosten dan wij haar”, vertelt Sabine. „We wilden er gewoon niet aan.” Ondanks de behandelingen blijft de kanker zich verspreiden. Als Tanya in een rolstoel terechtkomt en niet meer kan eten of drinken, weten ze het wel. Het komt niet meer goed.
Maar voor het zover is wil Tanya nog een paar dingen meemaken, vertelt ze haar ouders als de zomer van 2022 nadert. Ze wil naar de vrijgezellendag van haar vriendin, die gaat trouwen. Ze wil naar de voorstelling in het Shakespearetheater in Diever, waar ze elke zomer met haar ouders naartoe gaat. En ze wil 28 jaar worden op 28 juli. Tanya redt het allemaal. „De buurman heeft voor haar verjaardag drie dagen lang taarten staan bakken voor zeventig mensen en de overburen hadden een tent geregeld”, vertelt Sabine.
Tanya's laatste feestje
Tanya regelt haar eigen afscheid. Dat moet een feest worden. Het laatste feestje waar Tanya naartoe zou gaan. Dat is ook de dresscode: kies je outfit alsof je naar een feestje gaat. Want dan zou het leuk worden. En dan zouden er leuke verhalen over haar worden verteld. „Het leven gaat door, vond Tanya.”
Eind augustus, op een zaterdag, komt de dokter om toestemming te geven voor euthanasie. Als ze wil, mag ze gaan. Zolang heeft ze dan al niet meer. Misschien zou het nog een week duren. Hooguit.
Maandagochtend wordt Sabine wakker van een kuchje van Tanya. Ze liggen naast elkaar, in de woonkamer. „Heb je lekker geslapen?”, vraagt Sabine. Tanya twijfelt. „Ik weet niet.” Sabine staat op en geeft Tanya haar medicijnen tegen de pijn. Tanya neemt een slok water, maar dat lukt niet. Slikken gaat niet meer. Dus lukt haar pijn stillen ook niet meer, weet Sabine. „Zal ik dan nu de dokter bellen?”
„Ja”, antwoordt Tanya.
Teken
Is er leven na de dood? Het eindigt niet bij de dood, geloofde Tanya. Nee, een hemel met gouden randjes zal het niet worden. Maar er is wel iets, als je doodgaat. Toen Tanya klein was en haar opa overleed, zei Sabine dat hij een ster was geworden. Was Tanya dat dan nu ook?
„Ik zou het leuk vinden als je me straks een teken geeft”, had Sabine tegen haar dochter gezegd. „Ik weet niet hoe dat moet”, had Tanya geantwoord. „Ik heb dat nog nooit gedaan.”
Sabine, Klaas en Tanya. Foto: Henrike Hofstede
Tanya is niet weg. Ze is er nog steeds. Als Sabine over haar praat, of als ze iets van haar draagt. Dat doet ze iedere dag. Haar jas, haar kettinkje, of haar armband. Of als Sabine naar Texel gaat. Daar is Tanya’s as uitgestrooid. Dat had Tanya gevraagd, voordat ze overleed.
Tanya’s teken kwam er. Sabine weet het nog, toen ze na Tanya’s overlijden in de tuin van de buren zat op een windstille dag. Een wit veertje landde voor haar voeten. De buren gniffelden. „Tanya was zeker een beetje wild met haar engelenvleugels.”
'Zij zou het doen, dus kan ik het ook’
Die eerste keer The Passion op tv zonder Tanya ging aan Sabine als in een waas voorbij. Die scène waarin Maria afscheid neemt van Jezus is nooit meer hetzelfde. „Dat ben jij straks misschien ook, mam”, had Tanya die laatste keer gezegd.
Nee, The Passion is nooit meer hetzelfde. Niks is meer hetzelfde. Niemand vertelt je hoe het moet. Maar The Passion blijft ze kijken. En dan komt het dit jaar ook nog eens zo dichtbij.
Dus loopt Sabine mee. Voor Tanya. Omdat Tanya zou zijn gegaan. Omdat zij zou hebben genoten van de live muziek en alle reuring van een groots tv-programma zo vlakbij huis. Omdat Sabine zelf zoveel steun aan haar buren en vrienden heeft gehad. En omdat het leven doorgaat.
Makkelijk zal het niet worden. Maar dat hoeft ook niet, besluit Sabine. „Zij zou het ook hebben gedaan, dus dan kan ik het ook.”
Kruisdragers
Tijdens The Passion dragen enkele tientallen vrijwilligers zoals Sabine het grote, witte, verlichte kruis naar het podiumplein. Deze wandeltocht, ook wel processie genoemd, symboliseert de lijdensweg van Jezus. Het kruis is vier meter breed, zes meter lang en weegt zo’n 250 kilo.
