Regisseur David Grifhorst bij de repetitie in het Shakespearetheater in Diever. Foto: Jaspar Moulijn
Televisiespektakel The Passion komt voor het eerst naar Drenthe én voor het eerst naar een dorp. Regisseur David Grifhorst: „Het wordt een andere Passion dan tot nog toe gemaakt.”
Vrijwel meteen na het einde van een editie beginnen regisseur David Grifhorst (47) en producent Jacco Doornbos (54) te denken over het volgende jaar. „We hadden zelf de behoefte om na al die jaren in steden eens te kijken of het ook in een dorp kan", zegt Doornbos.
„Ik had wel even mijn vraagtekens bij Dwingeloo. Is het wel groot genoeg?”, zegt Grifhorst. „Maar tijdens het locatiebezoek viel na een paar minuten het kwartje. Ik werd meteen verliefd.”
Dwingeloo veranderde door de ogen van de regisseur in een waar showdecor. „Je komt met een drone aanvliegen en je ziet de oude boerderijen rondom het dorp en de prachtige bomen en nog geen honderd meter daarbuiten de oneindige velden. En dan duikt in die bosrijke omgeving een dorp op en torent het podium erbovenuit”, droomt Grifhorst. „Het is alles wat je wil op zo’n moment.” En als Grifhorst dat voor zich ziet gebeuren, weet hij het: The Passion komt naar Drenthe.
V.l.n.r.: Jacco Doornbos, David Grifhorst en Mike Libanon (speelt Pilatus). Foto: Sander Mulkens
„Zo'n dorpsbrink geeft meteen nieuwe inspiratie", stelt Doornbos. „Dit jaar hebben we een nieuwe openingsscène die anders is dan tot nu toe." Een heel groot podium met duizenden mensen in een dorpse omgeving zal bovendien een heel ander effect op televisie geven dan in voorgaande edities, denkt Grifhorst. „Ik wil nog niet alles vertellen, maar dit kan ik wel vast zeggen: we gaan de hoogte in.”
Jezus op prime time
Producent Doornbos stond bijna twintig jaar geleden aan de wieg van The Passion. Hij liet zich inspireren op een passiespel (een soort theatervoorstelling over de lijdensweg van Jezus) in Manchester dat werd uitgezonden door de BBC.
„Het paasverhaal is een verhaal dat gaat over het verlangen naar onvoorwaardelijke liefde, vriendschap, vergeving, en een nieuwe start. Het raakt me persoonlijk en ik vind het de moeite waard", stelt Doornbos. „Toendertijd las ik een onderzoek dat slechts 27 procent van Nederland nog wist waar Pasen over ging. Ik vind dat wij onze verhalen moeten kennen, ook vanuit historisch-cultureel oogpunt."
In eerste instantie had Doornbos niet doelbewust gepland dat The Passion zou uitgroeien tot een heuse paastraditie. „Het is veel groter geworden dan ik had durven dromen", zegt Doornbos. „Jezus op prime time... Het duurde drie jaar voor ik partijen überhaupt zo ver kreeg om het op de buis te zetten."
Regisseur David Grifhorst in het Shakespearetheater in Diever. Foto: Jaspar Moulijn
Al na het eerste jaar verhuisde de uitzending van NPO 3 naar NPO 1. „Ik vond het tof dat we het toen nog een keer mochten doen, maar ik dacht dat het na drie keer wel klaar zou zijn”, vertelt Grifhorst. „Pas na de vierde editie in Groningen kreeg ik het door: als je dit eeuwenoude verhaal ieder jaar met een nieuwe cast en nieuwe liedjes en een nieuwe stad vertelt, dan ben je het verhaal ieder jaar echt opnieuw aan het uitvinden.”
Geen plek zoals Drenthe
Ook in Dwingeloo zoeken Grifhorst en Doornbos naar vernieuwing, naar dingen die ze nog niet eerder hebben laten zien, naar spannende contrasten die tot de verbeelding spreken. Om dat te kunnen bereiken, is het zaak dat ze zich van top tot teen onderdompelen in Drenthe. Het betekent kilometers rondrijden, veel plaatsen bezoeken die de gemeente Westerveld ze voorschotelt en talloze foto’s maken.
Grifhorst is nu voor het eerst in Dwingeloo. Voor hem is het Drenthe ten voeten uit. „Het is een van de weinige provincies waar je weinig snelwegen ervaart als je van dorp naar dorp rijdt. Het gevoel van dat landelijke, dat uitgestrekte met grote vlaktes en lange kanalen, dat wilden we in The Passion hebben”, vertelt Grifhorst. „Toen we bijvoorbeeld zochten naar een schuilplek voor de discipelen hebben we een waanzinnig desolate plek gevonden. Die plek vind je alleen in Drenthe, dat vind ik cool. En als ik verrast word door bepaalde dingen, dan wil ik die doorgeven.”
'Je mag kijken zoals jij wil’
Dat ruimtelijke karakter betekent overigens wel dat de processie, de tocht van de kruisdragers met een stoet mensen achter zich, dit jaar in een andere vorm wordt gegoten. Omdat Dwingeloo klein is en de omgeving ’s avonds te donker, dragen alleen de kruisdragers het kruis aan het einde naar het plein en wordt verder gefocust op de interviews.
Desondanks krijgt de kijker een aantal prachtplaatsen in de provincie voorgeschoteld. Sommige scènes worden immers al van tevoren opgenomen. Die draailocaties moeten volgens Grifhorst een combinatie zijn van zowel de bekende als de verrassende plaatsen, zodat de kijker wordt getrakteerd op een zo rijk mogelijk beeld van de omgeving.
Repetities in het Shakespearetheater in Diever. Foto: Jaspar Moulijn
Zo is onder meer gekozen voor het Shakespearetheater in Diever; dat zal menig kijker uit andere delen van ons land voor het eerst gaan zien. Ook de vaart bij Dwingeloo met de sluis en een caférestaurant mocht niet ontbreken in deze editie, evenals de schaapskooi. „We hadden nog nooit eerder in een schaapskooi gedraaid. En het is ook een knipoog naar Jezus als herder”, stelt Grifhorst. „Ik vind het mooi als er lagen in zitten.’’
En nee – die lagen zullen ongetwijfeld niet aan iedereen zijn besteed, weet de regisseur. „Dat mag. De een kijkt voor het verhaal, de ander juist weer voor de liedjes. Je mag The Passion kijken zoals jij het wil.”
Daar is Doornbos het mee eens. „Ik word er het meest gelukkig van als mensen me vertellen waarom een bepaald liedje of scène ze heeft geraakt. Dat blijft het mooist; als mensen door iets worden geraakt nadat je er een jaar aan hebt gewerkt."
Hoge verwachtingen
Er valt voor de kijker inderdaad veel te kiezen. The Passion kent geen evenbeeld in het Nederlandse televisielandschap. „Het blijft een van de meest uitdagende shows om te doen. Er is drama, live muziek, er is veel publiek aanwezig. Je moet heel veel in de gaten houden en je hebt maar één kans”, zegt Grifhorst. „Je moet altijd op het puntje van je stoel zitten. Dat geeft adrenaline.”
The Passion wordt op 2 april om 20.30 uur live vanuit Dwingeloo uitgezonden op NPO 1 bij KRO-NCRV.
Paspoort
David Grifhorst is geboren in Deventer. Hij is decorontwerper en televisieregisseur. Naast The Passion werkte Grifhorst onder meer aan De Wereld Draait Door, Knevel & Van den Brink, Dancing with the Stars en Idols.
Jacco Doornbos is geboren in Arnhem. Hij is directeur van productiebedrijf Mediawater en bedenker van The Passion. Doornbos schrijft onder andere aan de scripts en bedenkt samen met zijn productieteam de liedjes, de cast, de locatie en het jaarlijkse thema.
Opnames in het Shakespearetheater
Eind februari was de cast op verschillende plaatsen in Drenthe om te repeteren en om van tevoren al enkele scenes op te nemen. Een van die locaties is het Shakespearetheater in Diever.
Zanger, presentator en schrijver Bas Ragas mag dit jaar de rol van Petrus vertolken. Daar kijkt hij naar uit, vertelt hij op de set. „Je moet durven laten zien dat je ook een lelijke kant hebt”, zegt Ragas over het spelen van Petrus.
Voor hem is Petrus, samen met Pontius Pilatus, de meest menselijke rol. „Het is een menselijk verhaal, omdat een mens wel graag wíl, maar vaak niet durft als puntje bij paaltje komt”, vertelt hij. „Het is de kunst om mensen zo menselijk mogelijk te zien en te kunnen vergeven, en tegelijk kritisch naar jezelf te kunnen kijken. Kritisch zijn naar jezelf, minder kritisch oordelen naar de ander. Dat is de belangrijkste les uit het evangelie.’’
Acteur Bastiaan Ragas speelt mee in The Passion in Dwingeloo. Foto: Jaspar Moulijn
Ragas noemt de Bijbel een proefondervindelijk experiment. „Door het te lezen, leer je anders naar jezelf kijken. Het zet mijn gedachten in gang”, stelt hij. „Ik vind het mateloos fascinerend. De Bijbel is een leerboek, een werkboek – en niet zozeer een wetboek. Dat is heel inspirerend. Voor mij als ouder, in hoe ik met mijn vrouw en vrienden omga, hoe ik stem en hoe ik in het leven sta.”
Net als Ragas komt actrice Anouk Maas, die dit jaar in de rol van Maria Magdalena kruipt, van katholieken huize. „Maar vroeger was er nog niet zoveel aandacht voor Maria Magdalena, dus ik heb me wel ingelezen”, vertelt Maas. Voor haar is de uitdaging in deze rol dat ze zowel de kwetsbaarheid als de kracht van Maria Magdalena goed weergeeft. „Ze is lang neergezet als prostituee, als sekssymbool. Dat is ze niet en nu steeds meer bekend is over haar, is dat veel te kortzichtig. We hebben de kans om dat recht te zetten.”
Presentator Joris Linssen, een van de discipelen, is naar eigen zeggen als niet-gelovige in deze religieuze rol verzeild. Hij waardeert de keuze voor Drenthe dit jaar. „The Passion is nu niet in een stad, zoals altijd. Dat vind ik echt te gek”, zegt Linssen. „Ik kende dit Shakespearetheater nog niet, maar ik vind het heel mooi.”
Repetities van de kus van Judas. Links Boaz Kok (speelt Judas) en Milan van Waardenburg (speelt Jezus). Foto: Jaspar Moulijn