Verslaggever Anita Witzier tijdens de repetitie van The Passion vorig jaar in Terneuzen. Foto: ANP
Dwingeloo is op Witte Donderdag het decor van de zestiende editie van paasspektakel The Passion. Presentatrice Anita Witzier (64) vervult voor de vijfde keer haar rol als verslaggever. Een gesprek over het evenement, de Drentse editie en het geloof.
Eigenlijk had The Passion, de muzikale vertelling van het paasverhaal uit de Bijbel van omroep KRO-NCRV, elk jaar een andere verslaggever. Maar inmiddels is Witzier een vertrouwd gezicht geworden. Na haar debuut in Roermond in coronajaar 2021 werd ze teruggevraagd in 2023 in Harlingen, in 2024 in Zeist, in 2025 in Terneuzen en dit jaar in Dwingeloo. „’Nee’ zeggen vond ik geen optie”, stelt Witzier. „Ik twijfelde vorig jaar wel even: moet ik het nóg een keer doen? Maar het getal vijf is ook mooi.”
Het jaarlijkse evenement scoort met een paar miljoen kijkers bepaald niet onverdienstelijk. Dat terwijl Witzier zich de kritiek op The Passion bij de start vijftien jaar geleden nog wel kan herinneren: het is te kitsch, het leidt af van het Bijbelverhaal, zo hoort het niet.„En nu is het voor veel mensen het begin van de paasperiode geworden. Dat vind ik wel bijzonder, hoe dat zo gegroeid is.”
Nee, The Passion is niet sober calvinistisch te noemen. Maar dat hoeft voor Witzier, zelf van protestantse huize, ook niet. Integendeel.
De hemel en de hel
Witzier groeide op in de Alblasserwaard, een staartje van de Biblebelt. Katholieken kwamen in Witziers jeugd van een geheel andere wereld. Dat waren mensen die ergens in het zuiden woonden en door een misverstand Maria vereerden in plaats van Jezus Christus. „Het biechten vond ik ook lekker makkelijk gedacht, je kunt immers zo weer verder. Als calvinist moet je lijden.”
In het klaslokaal hing een poster van de brede weg en de smalle weg. De eerste, vol losbandig vertier, leidt naar de hel. Wie de smalle, vrome weg volhoudt en aan alle voorwaarden kan voldoen, mag naar de hemel. Het zal menigeen met protestantse achtergrond welbekend voorkomen.
Eigenlijk bestaat de calvinistische opvatting van het geloof uit veel regels van wat wel en vooral niet mag. Maar, zo vindt Witzier, zo is het geloof niet bedoeld.
Anita Witzier bij de bekendmaking van de locatie van The Passion in Zeist. Foto: ANP
„Bij ons van de kansel werd veel hel en verdoemenis gepredikt. Nog op het sterfbed van mijn moeder vroeg de predikant zich af of ze wel in de hemel zou komen. Nou, dan ben je fout bezig”, vertelt ze. „Alles wat gebaseerd is op angst, is niet goed. Jezus heeft het zelf nooit over angst. Hij maakt nooit iemand bang.”
Thuis ervoer Witzier wel de ruimte om vragen over het geloof te stellen. En op zondag mocht ze bijvoorbeeld best naar het zwembad. „Mijn ouders begrepen echt wel dat je daar de hemel of hel niet mee ging verdienen", zegt ze. „Al mochten mijn vriendinnetjes dat niet, dus had ik er niet zo veel aan.”
Haar vader zei het ook wel eens, als het om de Bijbel ging. „‘Het is een mooi verhaal, maar als je erover nadenkt, kan het niet. Het gaat om het verhaal dat eronder ligt’.”
‘Kind, je denkt te veel na’
Witzier heeft jarenlang naar antwoorden over God en de Bijbel gezocht. Maar die antwoorden zijn er niet, weet ze inmiddels. Er zijn wel duizend waarheden. Ze lacht. „Mijn moeder zei altijd: ‘Kind, je denkt te veel na’.
Als je opgroeit, wordt je wereld groter. Witzier heeft waardering gekregen voor de katholieke rituelen. Zelf steekt ze sinds jaar en dag een kaarsje aan op de geboorte- en sterfdagen van haar ouders. Zo’n handeling dwingt je aandacht immers bewust ergens naartoe, ervaart ze. Ook over het biechten heeft Witzier haar mening bijgesteld. „Het kan je bewust laten stilstaan bij wat niet goed is geweest en je de kans geven om de volgende keer beter na te denken. Niet ‘eens een dief, altijd een dief’, maar een nieuwe kans.”
Twijfelen aan het geloof doet Witzier altijd. „Dat is voor mij de essentie ervan. De uitdaging is het niet-weten en toch de overgave aandurven. Die ik trouwens niet heb, ik ben veel van de ratio. Maar ik merk wel hoe krachtig, troostend en helend het geloof kan zijn.” Dan maakt het ook niet zo gek veel meer uit of God echt bestaat.
En zo is het ook met The Passion. Kitsch of niet – zowel gelovigen als niet-gelovigen komen samen en begrijpen de kracht, de troost en de heling, ziet ze. Precies die onderliggende moraal van de Bijbel. „’Laat de kinderen tot mij komen’, zegt Jezus. Hij maakt toch ook geen enkel onderscheid?”, stelt Witzier. „Je kunt allerlei etiketten op The Passion plakken, maar het is een prachtig visueel spektakel dat een groot publiek bereikt."
Bijzondere gesprekken
Het spektakel van The Passion heeft voor Witzier overigens nooit afbreuk gedaan aan het Bijbelverhaal. Dat verhaal blijft voor haar relevant. „Het is een belangrijk universeel verhaal. We hebben allemaal een Judas, een Petrus, een Tomas of een Pilatus in ons. En misschien ook wel een Jezus: bereid om te vergeven", zegt ze. „En wat ik heel ontroerend vind, is het afscheid tussen Jezus en Maria. Dat kan zo intens zijn. Net als de radeloosheid van Petrus; de spijt en het schuldgevoel.’’
De rol van Ongelovige Tomas is samen met de rol van Maria Magdalena in 2022 in The Passion geïntroduceerd. Waar Maria Magdalena lang werd neergezet als prostituee, is tegenwoordig meer over haar bekend en bleek ze meer in haar mars te hebben. Zo was zij degene die Jezus’ graf leeg aantrof en dat doorvertelde aan de andere leerlingen. „Je kunt nog steeds met een andere blik zo’n eeuwenoud verhaal lezen”, zegt Witzier. „Dat vind ik een goede ontwikkeling, om anders naar een mens te kunnen kijken.”
Anita Witzier tijdens de processie van The Passion in Roermond. Foto: ANP
Zo leert Witzier van elke editie van The Passion wel wat. En van elk jaar blijft bovendien wel een gesprek hangen. Neem nu belmaatjes Wiesje (toen 29) en Miep (toen 86), die elkaar in de coronatijd belden en elkaar pas voor het eerst ontmoetten tijdens The Passion in Roermond. Of de editie in Harlingen, waar vader Raymond en dochter Petri het kruis droegen voor zijn vrouw, haar moeder. Zij overleed vlak na de uitzending.
„Zij konden altijd steun bij haar vinden en nu was het andersom. Vader en dochter konden ook altijd op elkaar leunen, vertelden ze. Dat vond ik heel ontroerend”, zegt Witzier. Tijdens die editie regende het dat het goot, weet ze nog. „Mensen waren drijfnat, maar niemand ging naar huis. Iedereen droeg elkaar op de één of andere manier. Dat voelde je. Dat was zo gaaf.”
Ook de laatste editie in Terneuzen maakte indruk. Toen vertelde Miranda over haar broer die in de problemen kwam, waarna ze besloot hem in huis te halen. „Dat ging over iemand helpen, maar niet ten koste van alles. Ze kregen ook hulp vanuit de kerk, al waren ze helemaal niet gelovig. Ik vond dat een bijzonder gesprek, omdat het ons ook leert om hulp te durven vragen.”
Over zulke inzichten kan Witzier nog wel eens napeinzen. „Ik denk er wel diep over na”, zegt ze. „Anders is het niet leuk.’’
'Het is altijd spannend’
De voorbereidingen voor The Passion zijn al weken in volle gang. „Het luistert in de uitzending allemaal heel nauw, het komt op de seconde aan”, zegt ze. „Het idee van een spontaan gesprek is leuk, maar niet tijdens zo’n grote live uitzending. Dat kun je ook niet iedereen zomaar aandoen.”
De mensen met wie Witzier live gesprekken voert, worden daarom van tevoren geselecteerd. Daarna worden de verhalen, passend bij het thema Kom dichterbij, aangescherpt tot een kern van drie minuten en vervolgens geoefend. Welke plaats, welke plek in de verhaallijn, welke camerahoek. „Het is belangrijk dat zij op een goede manier hun verhaal kunnen vertellen en dat het voor hen goed voelt.”
Anita Witzier tijdens de repetitie van The Passion in Harlingen. Foto: Jilmer Postma
Hoe vaak Witzier het ook doet, live televisie maken blijft spannend. „Je hebt altijd te maken met mensen voor wie het nieuw is en je zit met allemaal live-verbindingen die moeten werken. Maar die spanning maakt het ook leuk.”
Geen processie over Drentse hei
Witzier kijkt ernaar uit, haar lustrumjaar in Dwingeloo. „Ik vind het juist heel goed, zo’n kleine gemeente op het platteland. Het is gemakkelijk om eraan voorbij te gaan. Net als de andere locaties heeft dit weer zijn eigen schoonheid”, stelt ze. „Zodra ik die week de kans krijg, doe ik m’n rugzak om en ga ik een stuk wandelen.’’
Overigens zal de processie er dit jaar wel iets anders uit zien. Nu lopen de kruisdragers alleen het laatste deel naar het podiumplein. „Dat vind ik wel jammer. Dwingeloo is kleiner, het heeft dan geen decor om doorheen te lopen”, zegt Witzier. „Ik had graag de processie over de hei en door de velden gelopen. Dat had mij te gek geleken. Maar voor tv levert dat visueel niets op.”
Van The Passion op de avond zelf zal ze weinig meekrijgen; de uitzending kijkt ze thuis terug. Desondanks is er genoeg om naar uit te kijken. Zo genoot Witzier afgelopen edities toen ze aankwam op het podiumplein. „Dan is het doodstil. Kinderen, pubers, iedereen staat ademloos toe te kijken naar de scène. Als één geheel neemt het publiek het tot zich. Dat is prachtig om te ervaren. Dan kan het wel.”
IN HET KORT
Anita Witzier (1961) is geboren in Gouda en groeide op in het dorp Groot-Ammers (Zuid-Holland). Ze begon haar carrière als televisiepresentatrice in 1988 bij omroep Veronica. Vanaf 1996 is ze werkzaam voor de omroep KRO, later KRO-NCRV, en heeft ze ook hier tal van programma's gepresenteerd. Daarnaast is Witzier ambassadeur van onder andere ReumaNederland.
The Passion: waar kijken we naar?
Hét jaarlijkse televisiespektakel The Passion komt dit jaar naar Dwingeloo. Waar kijken we eigenlijk naar?
The Passion vertelt het paasverhaal uit de Bijbel. Dat gaat over de kruisiging en wederopstanding van Jezus, zo’n 2000 jaar geleden. Jezus van Nazareth is een Joodse prediker die heel anders is dan andere leiders uit die tijd. Zo gaat Jezus om met mensen met een lage sociale status, met wie niemand anders wat te maken wil hebben. Hij vergaart een reputatie en verzamelt een kring volgelingen, de discipelen. Onder hen zijn de bekende figuren Petrus, Judas Iskariot, Ongelovige Tomas en Maria Magdalena. De Romeinse leiders vinden Jezus maar niets; zij vinden Jezus een bedreiging voor hun eigen macht.
The Passion wordt altijd uitgezonden op Witte Donderdag. Op die dag eet Jezus samen met de discipelen het laatste avondmaal. Tijdens die maaltijd maakt Jezus bekend dat een van hen hun vriend zal verraden; nog vóórdat de haan de volgende ochtend zal kraaien zal Petrus driemaal ontkennen dat hij Jezus kent. Daar gelooft Petrus niets van; dat zou hij als goede vriend toch nooit doen?
Na het laatste avondmaal verlaat Judas de groep. Hij heeft zich de laatste tijd aan Jezus geërgerd en neemt een besluit. In ruil voor dertig zilverstukken levert hij Jezus uit aan de Romeinen. Judas verraadt Jezus nog diezelfde avond met een kus, het teken waardoor de soldaten weten wie ze moeten hebben. Na Jezus’ arrestatie wordt Petrus tot drie keer toe herkend als een van de volgelingen van Jezus, de man die is opgepakt. Petrus schrikt en ontkent. De volgende morgen krijgt hij daar spijt van.
Jezus wordt voorgeleid aan stadsbestuurder van Judea, Pontius Pilatus. Die laat de keuze aan de menigte wie wordt gekruisigd: Barabbas, een moordenaar, of de onschuldige Jezus, de koning van de Joden. De menigte kiest Jezus, waarna Pilatus zijn handen wast in onschuld. Jezus’ moeder Maria kan er niets tegen doen. Na Jezus’ veroordeling krijgt Judas spijt.
Jezus moet zelf het kruis dragen. Die lijdensweg wordt in The Passion ook verbeeld met de processie. Een dag later, op Goede Vrijdag, sterft Jezus aan het kruis. Op Stille Zaterdag staan christenen daarbij stil. De zondag, eerste paasdag, staat vervolgens in het teken van hoop en nieuw leven. Het is de dag dat Jezus, die als onschuldige stierf voor de zonden van ons allemaal, opstaat uit de dood.
Als een groep vrouwen drie dagen na de kruisiging naar Jezus’ graf gaat om het te verzorgen, zien ze dat het graf leeg is. Engelen vertellen de vrouwen dat Jezus is opgestaan. Onder hen is Maria Magdalena. Zij vertelt aan de andere leerlingen wat ze gezien en gehoord heeft. Ongelovige Tomas gelooft er niets van; hij gelooft pas dat Jezus is opgestaan uit de dood als hij zijn vriend met eigen ogen heeft gezien. En dat gebeurt. Na veertig dagen, met Hemelvaart, wordt Jezus opgenomen in de hemel. Zijn gedachtegoed blijft op aarde.
