Frank (41) uit Assen gaat terug in de tijd met reizen naar Oost-Europa. ‘In Transnistrië beleef je nog het ware communisme’

Met zijn ouders ging journalist Frank Andringa (41) uit Assen vroeger ook gewoon naar Frankrijk op vakantie. Mooi hoor, maar pas echt onder de indruk raakte hij van landen in Oost-Europa. Daar was het leven totaal anders. Het karige eten, de grauwe huizen, de obers in de restaurants die geen enkele moeite deden het je naar de zin te maken. Het bestond allemaal echt. Fascinerend!

Maar dan die overweldigende natuur. Die prachtige steden. Die allerhartelijkste mensen onderweg. In Oost-Europa viel pas echt wat te ontdekken.

Zeker voor iemand die vanaf zijn vijfde in de ban was van de Tweede Wereldoorlog. „Ik had alle jeugdboeken uit de bibliobus over de oorlog op een gegeven moment uit, dus stapte ik over op de exemplaren voor volwassenen. Het idee dat er zomaar iemand je land bezet om te bepalen hoe je moet leven. De spanning, het verzet, de jacht op mensen. Het interesseerde me enorm. In een stad als Berlijn struikel je haast over herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog.”

Frank was tien toen hij met zijn ouders op vakantie in de Harz was. „Mijn vader wees me waar het IJzeren Gordijn vroeger liep. Er stond zelfs nog een waarschuwingsbord voor mijnen. Daarna gingen we naar een stad die vroeger in Oost-Duitsland lag. In de etalage van een winkel lag hetzelfde speelgoed als bij ons, maar volgens mijn vader kon je duidelijk zien dat we in de voormalige DDR waren. Als kind begreep ik dat toen niet zo goed, maar die opmerking ben ik nooit vergeten.”

Twee jaar later ging hij met een vriendje en zijn ouders mee naar Tsjechië. Ze sliepen in een pension van een oudere vrouw. Achter dat huis was een vuurplaats. „We mochten wel vuurtje stoken, maar het moest heel klein blijven. Hoewel de Muur al lang was gevallen, bleef ze bang voor de overheid. Met z’n vieren uit eten voor 25 gulden, een kauwgombal voor een cent, urenlang wandelen door de natuur zonder ook maar iemand tegen te komen. Daar bestond dat allemaal nog.”

Eenmaal op de journalistenopleiding was de keuze voor de studiereis niet zo moeilijk: Moskou. Ze gingen op bezoek bij correspondenten als Derk Sauer en Peter d’Hamecourt, verbleven bij Russische gastgezinnen en gingen er naar de discotheek. Samen met Russische journalistiek studenten. Het was de reis van zijn leven. „Ik hield er zulke goede vrienden aan over.”

Frank bleef Oost-Europa bezoeken, ook later met zijn vrouw. „Wat moet je daar nou, kreeg ik vaak te horen. Maar als ze de foto’s zagen en de verhalen hoorden raakten ze vaak net zo enthousiast. Toen in 2020 iedereen thuis kwam te zitten vanwege corona, besloot ik over Oost-Europa te gaan schrijven. In blogs deelde ik tips, en linkte ook hotels waarmee ik goede ervaringen had. Als er via zo’n linkje geboekt wordt, krijg ik daar een percentage van. Leuk allemaal, maar ik wilde meer.”

Een reis vorig jaar naar Tsjechië met mensen die werken in de reisbranche zette hem op het juiste spoor. „Wil je verder als reisbureau, waarbij je vakanties van anderen aanbiedt? Of wil je daadwerkelijk zelf reizen organiseren? Ik koos met wat hulp voor dat laatste: kleinschalige groepsreizen met een historisch thema. Rond de Tweede Wereldoorlog, de koude oorlog of het communisme.”

De eerste reizen van Oost-Europa Vakanties staan op het programma: Moldavië en Transnistrië, de Baltische Staten en Polen. Vooral die eerste reis is een sprong terug in de tijd. „Transnistrië, een lange strook ingeklemd tussen Moldavië en Oekraïne, is het enige land waar sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie zowat alles hetzelfde is gebleven. Hoewel land? Het wordt slechts door enkele staten erkend, zelfs Rusland wil er niet aan. Maar Transnistrië heeft wel eigen geld en je moet daadwerkelijk langs een slagboom om de grens te passeren. De vlag met hamer en sikkel hangt nog fier in de top, Lenin staat er nog steeds voor belangrijke gebouwen. In Transnistrië beleef je nog het ware communisme.”

Wie met deze reis meegaat bezoekt ook een kolchoz, een collectieve boerderij die gemeengoed was in de Sovjet-Unie. „Deze kolchoz is nog net zo in bedrijf als destijds. De groep luncht mee in de bedrijfskantine, zodat deelnemers zelf kunnen ervaren hoe het er toen aan toeging.” Maar er is ook tijd voor lol. Zo zijn er wijnproeverijen, want Moldavië is niet voor niets wijnland bij uitstek.

Frank gaat niet met elke reis zelf mee. Hij maakt gebruik van lokale gidsen. „Ik weet best veel van Oost-Europa, maar lokale mensen natuurlijk nog veel meer. Die kunnen ervaringen uit eerste hand vertellen. Hoe het was om te leven onder het communisme. Als we bijvoorbeeld de Stasi-gevangenis bezoeken in Berlijn, dan wil ik een rondleiding aanbieden door iemand die daar destijds zelf heeft vastgezeten. Het is zo fascinerend allemaal. Juist die fascinatie wil ik delen.”