Sonamu (42) uit Assen kan niet zonder haar drie hulpkatten. ‘Ik breng niet eens het afval weg zonder ze’

Het opvallende viertal trekt veel bekijks van het winkelend publiek in Assen. Terwijl kater Oringo op de schouders van zijn baasje staat, chillen zijn soortgenootjes Otazu en Osha in hun speciale kattenbuggy. Samen met hun baasje Sonamu No (42) struinen ze over het Koopmansplein. „Laten we een rustig plekje opzoeken.”

De witte, pluizige dieren springen in het oog met hun knalgele jasjes, waar met zwarte letters service cats op staat. Met handbewegingen en oogcontact probeert Sonamu af en toe hun aandacht op te eisen. Dat gaat niet met haar stem: de katten zijn doof.

Toch luisteren Osha (13), Otazu (1,5) en Oringo (6) als de beste. De hulpkatten helpen hun baasje met allerlei taken. Sonamu heeft autisme, een complexe posttraumatische stressstoornis (CPTSS), angststoornissen en depressies. Net als bij psychosociale hulphonden, bieden haar katten Sonamu emotionele steun, troost en stabiliteit.

Zo helpen ze haar het huis uit te gaan, beter voor zichzelf te zorgen en kunnen ze stress signaleren. „Ik breng niet eens afval weg zonder een van mijn katten”, zegt Sonamu. „Het is vaak zo druk in mijn hoofd dat ik dingen vergeet. Als ik ze eten geef, dan herinnert het mij dat ik ook moet eten.”

Ze geeft een ander voorbeeld: „De katten hebben sneller door dan ik wanneer het niet goed met mij gaat. Osha merkt bijvoorbeeld wanneer mijn spanning oploopt en gaat dan hard miauwen, als een waarschuwing.”

Sinds elf jaar leeft ze met haar oudste – en favoriete – hulpkat Osha. Een hulphond is voor Sonamu geen optie, doordat ze die niet goed genoeg kan verzorgen en ze er allergisch voor is. Bovendien woont ze haar hele leven al met katten en vindt ze die dieren veel leuker.

Ze heeft haar katten zelf getraind, met een hoop snoepjes en veel aandacht. „Daarbij gaat het er vooral om dat je gewenst gedrag beloont”, legt ze uit. „Ze moeten hun focus op jou hebben en niet worden afgeleid. Dat kost, net als bij een hulphond, een paar jaar om goed onder de knie te krijgen.”

Ondertussen hebben ze een rustig plekje gevonden in een koffiezaak. Hier zijn ze een paar keer per week te vinden. Ook brengen ze geregeld een bezoekje aan de boekhandel en bioscoop in Assen of pakken ze de trein naar een andere stad.

Maar niet overal zijn ze welkom. Op allerlei plekken, zoals in supermarkten, winkels en bioscopen, worden ze weleens geweigerd. „Dat gaat vaak op een vervelende manier en voelt bedreigend. Bij de supermarkt word ik soms behandeld alsof ik een winkeldief ben”, zegt ze. „Vaak is het onwetendheid: dan snappen mensen niet wat een hulpkat is. Dat kan ik begrijpen, maar ik snap niet dat je vervolgens niet op een normale manier het gesprek aan wil gaan.”

Veelgehoorde redenen van weigeraars is dat de dieren onhygiënisch zouden zijn en andere klanten of gasten er allergisch voor zijn. Sonamu: „Ik ben ook allergisch voor honden, maar daar ga ik ook niet over zeiken als het om een hulphond gaat. Ik neem mijn katten niet mee om een ander te pesten. Ik heb ze nodig.”

Gelukkig zijn er inmiddels een boel plekken waar ze, weliswaar na strijd, wel welkom zijn. „Vaak stuur ik van tevoren een mailtje om aan te geven wanneer ik kom, om gedoe te voorkomen.”

Aan de ene kant geven de katten haar meer vrijheid, maar het gedoe en onbegrip werken soms juist beperkend. „Het is heel dubbel. Zonder hen kom ik niet buiten, maar met hen krijg ik soms juist extra stress.”

Sonamu hoopt op meer erkenning en begrip voor haar hulpkatten. Ook pleit ze voor een erkende opleiding voor de dieren. „Sommige mensen denken dat een kat niets kan en geen hulpdier kan zijn. Maar dat is niet zo. Mijn katten luisteren heel goed. Ik kan niet zonder ze.”