Was het een biecht of een noodkreet? Hoe vertrouwelijke gesprekken met zorgverleners leidden tot het strafrechtelijk onderzoek naar de WZA-verpleegkundige

Theodoor V. uit Veenhuizen schrijft op oudjaarsdag 2023 een bericht aan zijn 213 volgers op Instagram. ‘Ik laat me niet gek maken. Nothing else matters.’ Hij werkte datzelfde jaar nog als verpleegkundige in het Wilhelmina Ziekenhuis in Assen, maar is inmiddels verdachte in een groot strafrechtelijk onderzoek. Hij zou zo’n twintig zieke mensen die op B1 lagen om het leven hebben gebracht.

V. meldt zich in maart 2020 vrijwillig aan om als verpleegkundige te helpen op de Covid-afdeling. In de strijd tegen een ongrijpbaar meedogenloos virus dat dan de hele wereld in zijn greep heeft. Hij werkt in die jaren samen met zijn collega-verpleegkundigen, artsen en schoonmakers in warme blauwe pakken, haarnetje en spatbril op afdeling B1. Ze brengen soms patiënten naar de intensive-care die amechtig en wanhopig naar adem happen. Het is heftig werk.

Emotioneel beladen ook. Vooral in het begin mogen mensen niet de afdeling op. Patiënten liggen moederziel alleen op de Covid-afdeling, afgezonderd van hun geliefden.

Ondanks de intensiteit, is de dan 29-jarige longverpleger overtuigd. Dit doe je gewoon, vindt hij. Het is een roeping. Een soldaat rent immers ook niet weg, als het vuurgevecht begint. Hij zal het werk tot mei 2022 doen op de covid-afdeling.

Het is 13 maart 2023 als ziekenhuisbestuurder Hans Mulder van het WZA aangifte doet bij de politie. Vier dagen daarvoor heeft hij al een melding bij de politie gedaan omdat Mulder een telefoontje en een brief kreeg van GGZ Drenthe. De boodschap is even onheilspellend als onvoorstelbaar: een WZA-verpleegkundige is uit de school geklapt tijdens gesprekken met diverse GGZ-hulpverleners.

De dan 29-jarige man zou hebben opgebiecht meerdere corona-patiënten (‘een twintigtal’, zegt-ie zelf) om het leven te hebben gebracht tijdens zijn diensten. Hij zou de zuurstoftoevoer hebben afgeknepen en doodzieke patiënten, zonder overleg met een arts, extra morfine (een pijnstiller) hebben toegediend. De GGZ vindt de verhalen zo ernstig dat het besluit het medisch beroepsgeheim te schenden en het ziekenhuis te waarschuwen. Politie en justitie starten in het geheim direct een groot strafrechtelijk onderzoek, onder de naam Altoos.

Bijna anderhalve maand moet ziekenhuisbestuurder Mulder zich stil houden, terwijl hij met een groot geheim rondloopt. Het duurt tot 20 april 2023 voordat de zaak naar buiten komt. Collega’s van de verdachte verpleegkundige en nabestaanden van tientallen patiënten zijn de avond daarvoor geïnformeerd dat Theodoor V. aan het begin van de week is gearresteerd.

Waar V. kennelijk bij de GGZ openhartig is over zijn handelen - in zijn ogen leden de terminale patiënten uitzichtloos - zegt hij tegen de politie dat er niks van klopt. Hij ontkent de beschuldigingen en zegt dat hij verkeerd is begrepen door de GGZ-medewerkers. De rechter-commissaris bepaalt echter dat er genoeg redenen zijn om de verpleegkundige twee weken langer vast te houden. Theodoor V. moet zijn verjaardag in de gevangenis doorbrengen.

Op 3 mei 2023 bepalen drie rechters in een besloten zitting dat de verdachte nog eens dertig dagen langer in voorarrest blijft. Officier van justitie Jan Hoekman laat weten dat V. zou hebben verklaard dat hij ernstig zieke mensen uit hun lijden wilde verlossen. Hij zou medische handelingen hebben verricht die leidden tot de dood van mensen in het Asser ziekenhuis. „Hij heeft kennelijk zelf beoordelingen gemaakt over hoe de patiënten eraan toe waren en gehandeld zonder overleg met een arts’’, vertelt Hoekman aan deze krant. ,,Als je dit op je laat inwerken kom je al snel tot moord of doodslag. Maar ik wil benadrukken dat het in dit stadium te vroeg is om tot een juridische kwalificatie te komen.”

V. hoort op 1 juni dat de rechtbank hem op vrije voeten stelt. Volgens de rechters kunnen er geen ‘concrete gevallen worden aangewezen waarbij de verdachte op ontoelaatbare wijze betrokken is geweest bij de dood van één of meerdere patiënten’.

Via zijn advocaten Tjalling van der Goot en Ronald Knegt laat V. weten dat hij ontkent zich schuldig te hebben gemaakt aan strafbare feiten. De versie van het ziekenhuis/GGZ wordt door hem ontkend.

Het WZA laat juist weten achter de aangifte te blijven staan. Het Openbaar Ministerie gaat enkele dagen na de uitspraak in hoger beroep tegen de vrijlating, maar ook het Gerechtshof in Leeuwarden bepaalt op 27 juni dat V. niet opnieuw de cel in hoeft. Advocaat Van der Goot laat weten dat zijn client zeer ontstemd is over het naar buiten brengen van info door GGZ Drenthe naar het ziekenhuis. Volgens de raadsman overweegt zijn client nu al een schadeclaim en een tuchtklacht tegen de GGZ. Het OM heeft inmiddels wel een van de gespreksverslagen tussen een hulpverlener van GGZ en V. in handen gekregen.

Het Openbaar Ministerie krijgt geen inzage in ‘cruciale informatie’ uit het GGZ-dossier van de verdachte verpleegkundige. Een USB-stick met daarop verslagen van gesprekken met V. mag het OM niet gebruiken, stelt de rechtbank. En hoewel GGZ Drenthe het medisch beroepsgeheim opzij zette zodat het informatie uit gesprekken met Theodoor V. door kon spelen naar het WZA, wil het nu de belangrijke verslagen vanwege datzelfde medische beroepsgeheim niet geven aan justitie. Nabestaanden reageren emotioneel en verbijsterd op het besluit van de rechtbank. Vooral de rol van GGZ wordt gehekeld.

V. speelde geen rol bij de dood van een gedeelte van de patiënten in het WZA, zo maakt justitie oktober vorig jaar bekend. Het strafrechtelijk onderzoek is nog niet afgerond, want nog niet alle sterfgevallen zijn volledig onderzocht of uitgezocht.

Opnieuw een juridische tegenslag voor het OM. Ook het gespreksverslag van een praktijkondersteuner van de huisarts van Theodoor V. valt onder medisch beroepsgeheim, beslist de rechtbank in Assen. Justitie wilde het verslag inzien voor het Altoos-onderzoek, maar net zoals in juli krijgt justitie nul op het rekest.

V. plaatst op 2 april bij foto’s van zijn moestuin een hashtag met de tekst ‘komt wel weer goed’.

Of het écht goed komt - voor hem - is nog maar de vraag. V. is vanaf vandaag geen verdachte meer. Na ruim een jaar onderzoek komt het OM tot de conclusie dat er onvoldoende bewijs is om de 31-jarige verpleegkundige te kunnen linken aan het doden van patiënten tijdens de coronaperiode. Maar een rechtszaak kan alsnog, als nabestaanden vervolging gaan afdwingen bij het gerechtshof. Dat horen we komende dagen.