Op zoek naar het ultieme kerstboek met Lisette, Marieke en Charlotte

Midden in de zomer schreef zelfverklaarde kerstfan Lisette Jonkman haar feelgoodroman Langste. Kerst. Ooit. ,,Ja, met een kersttrui op de bank en Why Couldn’t It Be Christmas Everyday op repeat om in de kerstsfeer te komen”, vertelt de schrijfster uit het Drentse Ubbena. ,,Ik zeg altijd: kerst is een emotie”, lacht ze.

Voor haar draait een kerstboek om gezelligheid en romantiek, maar er zit ook altijd een diepere laag in. Langste Kerst. Ooit. is namelijk een feelgoodboek met een Groundhog-Day-element: voor hoofdpersoon Noëlle is het plots elke dag weer eerste kerstdag. Niet ideaal, als je neurotisch bezig bent om te zorgen voor het perfecte kerstdiner. ,,Totaal het tegenovergestelde van hoe ik zelf ben, maar de inspiratie voor Noëlle kon ik prima bij vriendinnen weghalen. En bij mijn moeder, de meest gastvrije persoon die ik ken”, vertelt Jonkman.

Met kerst mag je een beetje magie toevoegen, vindt ook de in Sneek geboren Marieke Frankema (45). Samen met acht andere auteurs schreef ze de mozaïekvertelling Winterwonder in het Peak District. Het concept: een inzamelingsactie in een dorpje dat zich opmaakt voor kerst. ,,Elke auteur schreef vanuit een ander personage, maar er zit wel een rode draad door het hele boek heen”, legt ze uit. ,,Ik koos ervoor om vanuit de pastoor te schrijven”.

Zo rond de kerst mag het allemaal iets zoetsappiger, er mag wat extra’s in voor de echte kerstsfeer. Er kan net wat meer dan in een normale roman. ,,Je kunt er misschien wel een kerstboom ingooien, maar dat alleen betekent niet dat de sfeer van kerst er dan meteen is”, stelt Frankema.

De romantische kerstboeken zijn populair, bij Boekhandel Boomker in Haren merken ze dat ook. Ze richten er een speciale tafel in voor de feestdagen. Daar liggen ook de boeken van Frankema en Jonkman op. ,,Veel romance boeken, denk ook aan de Schotse Jenny Colgan, Maar wat echt een hit is momenteel is A Heart for Christmas van Sophie Jomain. Een romantisch young adult boek waarbij elk hoofdstuk is ingepakt. Zo lees je tot kerst elke dag één hoofdstuk. Een adventsboek, dat is iets nieuws”, vertelt boekhandelaar Charlotte Pennink.

Waarom feelgoodboeken dan zo populair zijn, vooral ook met kerst? Het gezellige gevoel en de saamhorigheid, denken de twee auteurs. ..Mijn mooiste kerstervaring was toen ik na een drukke kerst-dinnershow op mijn hotelkamer een klein bijbeltje vond en daar alleen in zat te lezen. Dat geeft voor mij goed aan wat kerst is: het kan heel uitbundig, maar ook heel intiem”, zegt Frankema.

En een levensles meegeven werkt in een kerstboek ook perfect. Jonkman: ,,In mijn boek gaat het ook over leren loslaten, dat je niet zo neurotisch hoeft te zijn, dat niet alles perfect hoeft met de feestdagen. Dat je prima kerst kan vieren hoe jij dat wilt: met familie of vrienden. Je hoeft je niet in een keurslijf te wringen.”

Hoe zit het dan met de klassieker? De ultieme kerstklassieker A Christmas Carol wordt nog steeds veel gelezen volgens Pennink. Frankema stopte zelfs wat verwijzingen naar de roman van Dickens in haar verhaal. En beide auteurs die ik sprak zijn net zoals ik zelf fan van klassiekers.

Jonkman pakt elke kerst dezelfde klassieker uit de kast om te herlezen: Trots & vooroordeel van Jane Austen. Ze hertelde het werk zelfs eens voor Uitgeverij Blossom Books. ,,Daar hou ik van, een hertelling. Marijke Vos doet dat in haar boek De Matchmaker. Dat is een hertelling van A Christmas Carol, maar dan in een modern jasje. Met een vleugje The Devil Wears Prada”, zegt Jonkman. Geen Scrooge dus, maar workaholic Carol die tijdens de kerst veel geld verdient met haar miljonairsmatchingbureau.

Voor wie wat zwaardere kost zoekt is De Avonden van Gerard Reve (voor het eerst gepubliceerd in 1947) een uitkomst. Zelf herlees ik deze klassieker graag tussen kerst en oud en nieuw, precies wanneer het verhaal zich afspeelt, zoals veel andere literaire lezers of Reve-fans ook doen. Het is het perfecte anti-kerstboek: de benauwende familiesfeer die Frits van Egters meemaakt omdat hij nog thuis bij zijn ouders woont, het dwalen langs koude Amsterdamse grachten. Maar de trage dagen en de vrienden van hoofdpersoon Van Egters geven het boek ook iets universeels. Elk jaar lees ik er wel weer iets nieuws in, daardoor blijft het boeiend.

Andere literatuur met een vleugje kerst is er ook. Boekhandelaar Charlotte Pennink tipt Stargate van de Noorse Ingvild H. Rishøi, een modern sprookje dat zich afspeelt in Oslo. Hierin volgen we Ronja, haar oudere zus Melissa en hun verslaafde vader tijdens de feestdagen. Melissa neemt de baan op de kerstbomenmarkt van vader over als hij het weer eens te bont heeft gemaakt en ook Ronja helpt mee. De twee doen loodzwaar werk, maar er hangt iets magisch in de lucht. Er is een betoverend bos, een ster en dan zijn er ook nog drie wijzen. Zo komt kerst misschien toch nog goed voor hen.

Charlotte valt nog iets anders op. De hernieuwde populariteit van de creatieve boeken, denk aan puzzelboeken en kleurboeken. ,,Door TikTok zijn de zogenoemde cosy kleurboeken een trend geworden. Ideaal voor tijdens de kerstvakantie, ook voor volwassenen”, zegt ze.

En wie denkt dat er met puzzelboeken alleen sudoku’s en kruiswoordpuzzels worden bedoeld, heeft het mis. Thrillers waarin je zelf kunt meezoeken naar de dader, zijn steeds vaker in de boekhandel te vinden. De Moordmysterie Puzzelclub of Moord voor kerstmis bijvoorbeeld, waarin je raadsels oplost zodat je de dader uit het verhaal kunt vinden.

En Pennink zelf? Die kiest liever niet voor moord met kerst, maar pakt een klassieker in een nieuw jasje op. ,,Het kerstavontuur van Ebenezer Scrooge, gebaseerd op A Christmas Carol en hertelt door Diederik van Vleuten. Een prachtig kinderboek.”