Een thriller in een gezellig jasje: dit is het boekengenre cosy crime | Paula Leest

Agatha Christie is de moeder van dit genre. De klassieke detectiveverhalen met een terugkerend hoofdpersonage sloegen enorm aan. „Vooral Miss Marple is heel erg cosy crime. Een onopvallende, oudere vrouw in een kleine gemeenschap die overal een luisterend oor heeft”, vertelt Bajema.

Voordat zijn boek er was, was hij al fan van het genre, dat zijn oorsprong in Engeland vindt. Denk aan De moordclub op donderdag van Richard Osman, onlangs verfilmd door Netflix als The Thursday Murder Club of De dodelijke quiche van M.C. Beaton. Bajema woonde met zijn gezin een jaar in het Engelse Sheffield en schreef daar zijn boek af. Geheel in cosy crime-stijl, trouwens: in een café van een boekhandel of een gezellig koffietentje. Maar gelukkig zonder moord.

Hij is gefascineerd door het niche-genre. In zijn podcast Man met de microfoon vertelt hij in zijn zogenoemde moordcolleges over detectives, de oorsprong van het spannende verhaal. Hij dook in de geschiedenis van de misdaadliteratuur en ontdekte de regels van de detectiveroman. „Ik las veel over de zogenoemde Golden Age-detective en interviewde een forensisch inspecteur om te kijken of het klopt wat je in politieseries ziet”, vertelt hij. Het bord vol foto’s waarbij rode draden wol zijn gespannen tussen daders en slachtoffers? Die bestaan in het echt, helaas, niet.

Kleine gemeenschappen waar er op elkaar wordt gelet dus, en waar er echt sprake is van een community. Dat maakt het ondanks het moordmysterie dat opgelost moet worden door een amateurdetective, gezellig. „En er wordt vaak heel veel taart in gebakken”, lacht Bajema. In zijn eigen boek neemt hij dat aspect op de hak en wordt er excessief veel gebakken. Aanleiding daarvoor was een hoorspel dat de podcastmaker en schrijver luisterde: Agatha Raisin and the Quiche of Death. Het hoorspel bleek een cosy crime te zijn waarin een van de personages een quiche eet die blijkt te zijn vergiftigd.

Hoe het genre zo aan populariteit heeft gewonnen? „Ik denk dat ook door de pandemie komt. Mensen waren moe van slecht nieuws over corona, Trump en oorlogen. Cosy crime is comfort reading”, stelt Bajema. Even weg van de beeldschermen, je dompelen in een wereld waar je als community wél samen mag komen in een tijd waar strenge maatregelen golden. Bovendien leent het genre zich uitstekend voor escapisme, vanwege de gezelligheid en vanwege een romantisch verhaallijntje die er soms in zit.

Bajema is zeker niet de enige die fan is. Lezer van het genre Ellen Klaver (29) uit Leeuwarden vertelt waarom zij het graag leest: „In cosy crime is elk karakter welkom, of je nou een groep bejaarden, een mindervalide of iemand met autisme bent.’’ De moordclub op donderdag van Richard Osman is haar favoriet vanwege de vier bijzondere hoofdpersonen, bejaarden die samen zaken oplossen, en de humor die doet denken aan Golden Girls. „Zodra ik een nieuw deel uit heb gaat ‘ie direct door naar mijn oma.”

Tamara van Breden (20) uit Assen las de Rizzoli & Isles-serie van Tess Gerritsen, een thrillerreeks over een moorddetective en een lijkschouwer. Bloederig, niet de typische cosy crime, maar er zitten toch wel wat elementen in. „In elk deel volg je vriendinnen Jane en Maura. Je groeit met ze mee. Ik werd niet alleen meegesleept door de moorden in elk deel, maar ook door de vriendschap tussen de twee, dat geeft het ook iets gezelligs.”

Naast Agatha Christie en de Nederlandse cosy crime die in opkomst is, bestaan er ook Japanse boeken in het genre. Denk aan Vera Wongs ongevraagd advies aan moordenaars over Vera, een 60-jarige thee-expert, die een dode man in haar theehuis aantreft en op onderzoek gaat. Veel kopjes thee, maar ook veel heerlijke maaltijden. In Het mysterieuze Kamogawa Café gaat de politierechercheur die chef-kok is geworden samen met zijn dochter op zoek naar verloren recepten. In hun restaurant serveren ze vervolgens een belangrijke maaltijd aan iemand die het nodig heeft, denk aan een weduwnaar die nog een keer de udonnoedels van zijn vrouw wil proeven. En er loopt altijd wel een kat rond in het verhaal.

Naast de Japanse plaatsen is het Noorden ook zeer geschikt voor het genre, vind Bajema. ,,Een cosy crime op de Waddeneilanden, in het Friese Workum of Zoutkamp in Groningen”, stelt hij voor. Oudemirdum, waar de familieroots van de auteur liggen, is ook een uitstekende optie. Bajema schrijft door, want een cosy crime komt nooit alleen, een boekenserie werkt het beste zodat je een band opbouwt met de personages. Of een tv-serie in de sfeer van Hendrik Groen. „Met Paul de Leeuw als de politie-commissaris, dat lijkt me geweldig.”