Ze werd fysiek bedreigd en ontving honderden haatberichten. Schrijfster Mette Maria van Dijk maakte heel wat los met de racistische stereotypen in haar debuut ‘Mimosa’.
De moeder van hoofdpersoon Maria wil voor vier ton een huis voor haar dochter kopen in Amsterdam. ‘Ik wil in de Bijlmer wonen, zodat ik al mijn zwarte buurmannen kan neuken,’ bekent Maria al op de eerste bladzijde en dat had meteen publicitaire ophef en de daarop gebruikelijke bedreigingen tot gevolg. Maar waarom zou een wit meisje niet op zwarte mannen mogen vallen?
Dat die zwarte mannen nogal stereotiep worden weergegeven, is misschien ongemakkelijker. Een van die mannen is Louis, een sportschoolhouder die graag oraal bevredigd wil worden, desnoods met enige dwang. Wat ook niet helpt, is dat hij op een bepaalde plek ‘gorilla-achtig’ wordt genoemd. In deze Louis portretteert Van Dijk (23) haar relatie met Patrick Mathurin, een bekende Amsterdammer die als De Nieuwe Sint zijn eigen intocht organiseerde en als zodanig herkenbaar wordt opgevoerd.
Plat als een dubbeltje
Een van de andere mannen die beschreven wordt, is de dealer Ives, die een indrukwekkend geslacht heeft: ‘dikker dan een komkommer, zo lang als een middelgrote courgette’. Als de groentes omgewisseld zouden zijn, dan was het feest nog groter geweest. Alle raciale clichés die je kunt bedenken, komen wel langs, maar daar staat tegenover dat alle mannen in platitudes worden beschreven: of ze nu in de Bijlmer wonen of elders. De hardhandige Griek, een macho die ze tegenkomt op vakantie, blijft eveneens zo plat als een dubbeltje.
Erger is dat de roman, die eerst aangekondigd was onder de titel Psycho, zo beroerd geschreven is. Er zitten onbegrijpelijke tijdsprongen in. De relatie tussen Maria’s vader en moeder wordt aangestipt – vader is er een paar jaar tussenuit geweest en staat op een gegeven ogenblik weer voor de deur – maar niet uitgewerkt. Dat het gezin een tijdlang in Afrika heeft gewoond, wordt een paar keer genoemd, maar krijgt geen verdieping. Stilistisch valt er evenmin iets te genieten. Je wordt bijvoorbeeld helemaal duizelig van de keren dat er met het hoofd geschud wordt.
Literaire rel
Mette Maria van Dijk zit bij het kunstenaarscollectief Kirac, vooral bekend geworden door de seksfilm waarin Michel Houellebecq was gelokt en de commotie die daarover ontstond. In Mimosa wil Maria, als kunstenaar, een pornofilm maken. Dat gebeurt, maar ook met dat gegeven wordt verder helemaal niets gedaan. We moeten over een tijdje niet vreemd opkijken als blijkt dat deze nietszeggende roman alleen maar bedoeld was om te onderzoeken hoe je een literaire rel kunt creëren en dat de ophef het ware kunstwerk was.
