Kunstwerken vol suspense, surrealisme en onbehagen in Groningen | Kunst kijken met Eric Bos

De eerste zaal zet meteen de toon. Op een schilderij van pinksterbloemen is een enigszins schokkerige projectie te zien van een kamer met uitzicht. Achter een ezel vandaan beweegt een vrouw naar het raam toe, kijkt een poosje naar buiten, verdwijnt weer en zo herhaalt alles zich via een loop. Een beklemmend beeld.

Het is de eerste kennismaking met This Is Not a Solo/Dit Is Geen Solo in Pictura in Groningen. Kunstenaar Isabella Werkhoven (Gorssel, 1969) is de curator van deze tentoonstelling met haar werk en dat van zestien collega’s.

Je zou het een overzicht van dertig jaar Groningse kunst kunnen noemen, maar het is een autobiografie, een reis door het kunstenaarsbrein van Isabella Werkhoven die zich van zaal tot zaal ontwikkelt tot een indrukwekkende totaalervaring.

Het zal blijken dat het meeste geëxposeerde werk, schilderijen, foto’s en video-installaties veel herkenbaars bieden, maar geen realisme zijn.

In de selectie die Isabella Werkhoven heeft gemaakt gaat het om veel meer dan een mooi beeld. Kijk maar, het is niet wat het is. Zoals de absurdistische schilderijen van Ruud de Rode, Beth Namenwirth, Vittorio Roerade en Hessel Miedema. Surrealisme en suspense nemen het over van realisme, en daar begint de onderhuidse verwarring bij de kijker.

Isabella Werkhoven schilderde het tennispark Vorenkamp, een doodgewone tennisbaan in Helpman. Maar het schilderij leidt tot een heel andere ervaring. Kader, kleur en atmosfeer bezorgen ons een uncanny gevoel, versterkt door die ene vrouw in tenniswit met haar ghost-achtige uitstraling. Het liefst versnellen we onze pas. Weg van hier.

Haar werk gaat vaak over poëzie en melancholie, plekken van verstilling. Mistige landschappen, met sneeuw bedekte aarde, verdorde bloemstengels, een dampende poel, een herfstbos, het terrein van het zwembad achter haar atelier bij de Papiermolen in Groningen.

Als je daar in het echt loopt, of zwemt, is het een prozaïsche wereld met te veel beton. Maar in haar schilderijen heeft een geraffineerde metamorfose plaats. Het zwembad, het parkeerterrein, het sportveld worden plekken vol geheimzinnigheid. Het is soms of haar landschappen hun adem inhouden, in de hoop niet betrapt te worden. Tussen de filmbeelden, de kwaststreken en laagjes transparante verf wordt een parallelle wereld zichtbaar, ook in veel werk van haar mede-exposanten.

We bewegen mee door een surrealistische werkelijkheid in de verontrustende animatiefilms van Siebe de Boer in de Bestuurskamer. Fascinerend. In het trappenhuis toont hij een mise-en-scène van de binnenhof in Rear Window uit 1954 van Alfred Hitchcock. Gewoon een rijtje huizen en flats.

Maar wie de film ooit gezien heeft, weet wat daar staat te gebeuren. Suspense. Net als in de films van David Lynch, waaronder Blue Velvet (1984) en Mudholland Drive (2001). Films die de beeldtaal van Isabella Werkhoven mee hebben gevormd om haar landschappen hun ongewone lading te geven.


This Is Not a Solo/Dit is Geen Solo – mise-en-scène van een memoire, Isabelle Werkhoven en andere kunstenaars. Pictura, Walburgstraat 1, Groningen. Open: wo t/m zo 13-17 uur. T/m 3 mei. Zie: pictura-groningen.nl.