’Je kunt niet stelen wat al van jou is’. Het Groninger Museum geeft de collectie virtueel weg aan iedereen, vrijdag 15 november bij de lancering van zijn digitaal platform. Links 'suppoost' Andreas Blühm. Foto: Jaspar Moulijn
De musea hangen vol, maar de depots zitten nog veel voller. Slechts 5 procent van wat is verzameld, is voor iedereen te zien. Dat kan anders, meent het Groninger Museum.
Bij wijze van museumuitbreiding werd vrijdag op de Grote Markt in Groningen een tentoonstellingswand geplaatst. Met kunst, uiteraard. En daarbij een intrigerende tekst: ’Je kunt niet stelen wat al van jou is’.
Wie een beetje thuis is in het culturele leven herkende in de suppoost van dienst Andreas Blühm. Die als directeur van het Groninger Museum in 2020 de pech had dat een van ‘zijn’ kunstwerken, De lentetuin van Vincent van Gogh, werd gestolen.
Blühm was op de markt gezet om aandacht te trekken voor een interactief project waarbij 35.000 museumobjecten aan het publiek worden gepresenteerd. Hij mocht onderstrepen dat de vele duizenden objecten in het museum publiek bezit zijn.
Niet alleen in zalen
Het interactieve project komt erop neer dat het Groninger Museum zijn verzamelingen niet alleen in zalen laat zien. Het gebeurt ook via een digitaal platform dat deels is gebouwd door het Groningse bedrijf theFactor.e. Niet langer bepaalt het museumpersoneel wat wordt getoond. Bezoekers en kunstmatige intelligentie hebben minstens zoveel te vertellen.
,,Je kunt nu op je telefoon of laptop door de collectie dwalen”, verduidelijkt projectleider digitale innovatie Thijs Wesselink. ,,Je kunt een werk uitkiezen en nader bekijken. Je kunt allerlei objectgegevens lezen. Maar wat we willen, is dat mensen gaan meepraten. Dat ze een kunstwerk liken, afbeeldingen delen en laten weten wat het bij hen losmaakt.”
Wat het platform uitzonderlijk maakt, is de onderliggende computertechniek. Kunstmatige intelligentie ‘leest’ kunstwerken en laat op basis van visuele gegevens zoals kleuren en vormen verwante objecten zien. ,,Zo ontstaat een nieuwe verzameling met volgens AI verwante objecten die uitnodigen om op te reageren”, vertelt Wesselink.
De ludieke lancering van de online collectie Groninger Museum op de Grote Markt. Foto: Jaspar Moulijn
De projectleider trekt de vergelijking met social media, waarbij gebruikers op steeds weer nieuwe zaken worden gewezen. ,,Bij musea gaat het vaak over de maker, de techniek en het materiaal. Nu gaat het ook over alledaagse begrippen, zelfs op gevoelsmatig niveau. Het stelt de kijker in staat om de bubbel te verlaten en leidt naar andere objecten en collecties die een conservator niet zou bedenken.”
‘Vakmanschap is meesterschap’
Zo wordt een foto van Paul Huf voor de reclamecampagne ‘Vakmanschap is meesterschap’ van biermerk Grolsch gelinkt aan bierglazen van Groninger voetbalclubs. Waarna prenten in beeld komen van graficus Nico Bulder, die ooit een serie druksels maakte met sporters. Vervolgens duiken linosnedes van andere kunstenaars op. ,,Al scrollend ontdek je wat een gigantische hoeveelheid objecten het museum heeft verzameld.”
Het digitale collectie-systeem volgt andere routes dan die van een kunsthistoricus ,,Conservatoren willen dat alles wetenschappelijk verantwoord is”, vertelt Wesselink. ,,Nu laten we ook objecten zien waar we nog niet alles van weten. Hoe belangrijk is kennis van conservatoren? Maak je het niet te laagdrempelig? Dat heeft tot boeiende discussies geleid.”
Als het aan projectleider Wesselink ligt, is het vrijdag gepresenteerde platform een begin. Hij zou ook graag geluid en bewegend beeld toevoegen en het platform inzetten op scholen en in wijken. Of de door het publiek uitgedeelde likes gebruiken voor het samenstellen van zaaltentoonstellingen, in het echte museum. ,,We hebben nog zoveel ideeën.”
Subsidie Basis Infrastructuur
Het Groninger Museum heeft sinds de oprichting 150 jaar geleden zo’n 80.000 objecten verzameld. Begin jaren 90 is begonnen met het invoeren van objectgegevens in een computersysteem, vooral voor gebruik door kunsthistorici. In 2018 is gestart met het digitaliseren en stuk voor stuk fotograferen van de verschillende verzamelingen. Het vrijdag gepresenteerde platform is met een eerste subsidie uit de Basis Infrastructuur (BIS) voor een breed publiek interactief gemaakt. Het vervolg hangt af of een tweede BIS-subsidie wordt toegekend. Zie ook collectie.groningermuseum.nl
