Groninger Museum verkeert in zwaar weer. Krijgen deze twee nieuwe directeuren de boel weer op de rit?

Vrijdag zijn hun namen bekendgemaakt. Roos Gortzak van Vleeshal, een centrum voor hedendaagse kunst in Middelburg, krijgt de artistieke leiding van het museum. Jan Geert Vierkant, huidig directeur van het Metropole Orkest, wordt belast met de zakelijke leiding.

Vierkant (Onstwedde, 1964) is een bekende naam in Noord-Nederland. Hij werkte eerder voor het Noord Nederlands Orkest, Martiniplaza in Groningen en het Atlas Theater in Emmen. ,,Het is fantastisch om terug te keren in Groningen”, zegt hij. ,,Ik heb het museum altijd in het vizier gehad. Ik heb goede herinneringen aan de tijd toen het NNO en het museum samenwerkten aan het Diaghilev-festival.”

De nieuwe zakelijk directeur spreekt van een mooie kans om na acht jaar Metropole Orkest in Hilversum nog een stap te maken. ,,Ik hoefde er niet lang over na te denken. Volgende maand word ik 60. Ik heb inderdaad veel in de podiumkunsten gewerkt. Maar ik wil nieuwsgierig zijn en nieuwsgierig blijven. Dan is het fijn om zoiets te mogen doen. Dichter bij huis; ik woon nog steeds in Zuidhorn.”

Het museum heeft het financieel moeilijk. Het komt geld tekort om structureel op nationaal niveau mee te kunnen doen. Hoe Vierkant dit probleem gaat benaderen kan en wil hij op dit moment niet zeggen. ,,De Raad voor Toezicht is daar al mee bezig. Maar het zal geen verrassing zijn dat ik daar de eerste periode druk mee zal zijn.”

De in Middelburg woonachtige Roos Gortzak (Amstelveen, 1973) werkt sinds 2014 bij Vleeshal en werd benaderd om zich kandidaat te stellen. Het centrum voor hedendaagse kunst in Middelburg veroverde onder haar leiding een stevige plek in de Basis Infrastructuur (BIS). Het Groninger Museum daarentegen zag dit voorjaar een aanvraag voor de BIS afgewezen.

,,Ik had er niet aan gedacht te solliciteren. Ik keek uit naar het uitvoeren van de plannen die ik voor de BIS-periode 2025-2028 voor Vleeshal heb bedacht”, vertelt Gortzak. Na een recent bezoek aan de tentoonstelling over 150 jaar Groninger Museum raakte ze naar eigen zeggen geïnspireerd door het interdisciplinaire, collectieve en het experimentele karakter van het museum en haar collectie.

Gortzak is onder meer in Londen opgeleid in het maken van tentoonstellingen, vooral met hedendaagse kunst. Met het werken met een historische collectie die vertelt over regionale geschiedenis heeft ze minder ervaring.

,,Mijn afstudeerscriptie ging over kunstenaar Bas Jan Ader. Die zou in 1975 een tentoonstelling in het Groninger Museum hebben, maar verdween op zee. Het mooie van het Groninger Museum is dat het eind 19de eeuw in het leven is geroepen door destijds jonge hedendaagse kunstenaars. Dat al zo vroeg in Groningen werk van Vincent van Gogh in Groningen te zien was, zegt veel”, aldus Gortzak.

Ze zegt niet geïnteresseerd te zijn in kunst om de kunst. ,,Hedendaagse kunstenaars verhouden zich tot actuele thema’s. Ik zie allerlei kansen om de verschillende collecties van het museum te benaderen vanuit een hedendaags perspectief.”

Op het gevaar af dat Patty Wageman als waarnemend directeur in 2005 en 2006 tekort wordt gedaan, is het voor het eerst dat het Groninger Museum een vrouw als artistiek leider krijgt. Het is ook voor het eerst dat het museum met een tweekoppige directie gaat werken.

Volgens Gortzak sluit het aan bij het eerdergenoemde collectieve karakter van het museum. ,,Kunstenaarsvereniging De Ploeg was een collectief. De Memphis-groep rond Alessandro Mendini was een collectief. Het gebouw zelf is ook ontworpen door een collectief. De kunstwereld is bezig om weg te komen van het idee van meesterwerk en genie.”

Met de komst van Gortzak wordt ‘een toonaangevende, vernieuwende artistieke koers’ aangekondigd. ,,Wat ik meeneem kun je terugzien in wat ik de afgelopen tien jaar in Middelburg heb gedaan – dat is wie ik ben en waar ik voor sta”, zegt de nieuwe directeur. ,,Maar ik ga het in Groningen niet in mijn eentje doen. Er is in Groningen een team van conservatoren. Als ik straks op 1 februari begin, ga ik eerst luisteren.”