Er wordt vaak gezegd dat de geschiedenis zich niet herhaalt, maar rijmt. Niettemin zijn er parallellen, die onmiddellijk alarmbellen zouden moeten laten afgaan.
Toen de huidige president der Verenigde Staten aankondigde dat de verkiezingen van twee jaar geleden de laatste zouden zijn, bracht dat menigeen Hitlers gelijkluidende belofte in 1933 in herinnering. Inderdaad hoefden de Duitsers niet meer naar de stembus tot 1945.
(Het geeft tussen haakjes te denken dat die twaalf jaar dat het Duizendjarige Rijk bestaan heeft nog steeds maatgevend zijn voor ons denken en doen, terwijl twaalf jaar in ons eigen leven zó voorbijgegaan lijken.)
Hulp van de winter
Een enkele keer zijn historische overeenkomstigheden evenwel geruststellend. Neem het militair onvermogen van de Russische strijdkrachten. Die zijn nu al langer bezig met de ‘speciale operatie’ in Oekraïne dan hun hele conflict met nazi-Duitsland geduurd heeft, maar je kunt niet zeggen dat het echt opschiet.
De Russen hebben door de eeuwen heen een jammerlijke staat van dienst waar het de krijgskunst betreft. Weliswaar hebben noch Napoleon, noch Hitler hen uiteindelijk kunnen onderwerpen, maar in beide gevallen was het in de eerste plaats de winter die hun te hulp kwam (volgens veldmaarschalk Montgomery luidde de hoofdregel der strategie: Never march on Moscow).
Verder werd vrijwel alles door Rusland verloren: De Krim-oorlog, de Russisch-Japanse van 1904/05, de Eerste Wereldoorlog, de Koude Oorlog, de Afghaanse van 1979/89, terwijl ze ook al honderden jaren vergeefs proberen de Kaukasus eronder te krijgen. Toen de Russen zich in ’89 roemloos terug moesten trekken uit Afghanistan verzuchtten velen in het Westen: „Is dit het leger waar we 50 jaar bang voor zijn geweest?”
Bij het eiland Tsushima
Tijdens de oorlog met Japan mocht de Russische vloot van de Britten niet door het Suezkanaal, zodat men vanuit Sint-Petersburg meer dan een halfjaar onderweg was, om bij Tsushima in een paar uur naar de kelder gejaagd te worden (onderweg beschoot men per abuis bij de Doggersbank nog enkele Engelse vissers).
De nederlaag tegen het ‘inferieure’ Japan maakte diepe indruk op het thuisfront, en leidde tot de Revolutie van 1905. De heersende onheilsstemming werd verwoord door de grootste toen levende Russische lyricus Aleksandr Blok in één van zijn beroemdste gedichten:
