Dat de herverkiezing van de Amerikaanse president Donald Trump ook gevolgen zou hebben voor ons werk als correspondent, zagen we al aankomen.
In 2016 gebeurde immers precies hetzelfde: Trump kwam, strooide met het ene na het andere decreet, en al onze aandacht werd naar het Witte Huis gezogen.
Enter Trump 2.0. Ik weet dat collega’s in Nederland er mee worstelen: hoeveel aandacht besteed je aan zijn uitspraken, die vaak bedoeld zijn om te provoceren en juist bedoeld zijn om de aandacht af te leiden van zijn machtsgreep op zo’n beetje elke denkbare ambtelijke laag in Washington? Op welke verhalen zet je in, wat houd je summier?
Hoe behoudend mijn collega’s ook proberen te zijn: feit blijft dat Trump en alles wat hij veroorzaakt een aanzienlijk deel opslokt van de media waar wij voor werken. En op dat soort momenten zie ik een maar al te bekend patroon ontstaan: hoe nieuws en verhalen uit Afrika, die toch al laag staan op het prioriteitenlijstje, nog verder naar beneden kukelen.
Miljoenenstad Goma ingenomen
Eind januari werd in het oosten van de Democratische Republiek Congo de miljoenenstad Goma ingenomen door rebellen. Deze groep, de M23, deed dat met steun van buurland Rwanda. Bij de inname kwamen volgens de VN zo’n 3000 mensen om het leven, een ongekend hoog aantal in een conflict dat al jaren voortsleept.
De opmars van M23 is nog altijd bezig en de vrees is dat het kan leiden tot een regionale oorlog waarbij allerlei buurlanden ook betrokken raken. Het komt niet heel vaak voor dat op ons continent iets gebeurt dat zo veel urgentie heeft, dat wij als correspondenten meteen voelen: erop af, we moeten met eigen ogen zien wat daar gebeurt.
Toch kreeg mijn collega die Congo onder haar hoede heeft in eerste instantie een lauwe reactie op haar voorstel om naar Goma te reizen. De journaals konden het ook wel doen met de beelden van persbureaus, kreeg ze te horen. Op haar weerwoord dat het contrast met Oekraïne wel érg groot was (toen Rusland er in 2022 binnenviel werden direct meerdere teams vanuit Hilversum die kant op gestuurd), werd gereageerd dat ze dat niet met elkaar kon vergelijken.
Gevolgen Rwandese inmenging
Natuurlijk niet. Want Oekraïne ligt in Europa, de betekenis van een Russische invasie had geopolitiek bovendien zulke grote gevolgen dat we ze drie jaar later nog altijd voelen. Maar voor miljoenen mensen op dit continent heeft de Rwandese inmenging in het oosten van Congo óók gevolgen. En ook wij, in Europa, hebben daar een aandeel in, door grondstoffen op te kopen die Rwanda illegaal uit de Congolese grond haalt. Dat is toch ook belangrijk?
En meer dan genoeg reden om die kant op te gaan. Slechts één team, een paar dagen. Toch ging dat in eerste instantie niet door. Hardop werd het niet gezegd, maar ik vermoed dat ook dát te maken had met Trump en de mediastormen die hij met zijn decreten veroorzaakt. We weten: op een dag gaat die storm weer liggen, is de eerste fase van gekte voorbij. Dat houden we onszelf althans voor.
Toch blijft het een vreemd patroon. Nieuws en verhalen uit het Afrikaanse continent worden door onze opdrachtgevers gelukkig heel serieus genomen, maar verdwijnen makkelijk naar de achtergrond als er een veelheid is aan ander wereldnieuws. Het leidt voor ons Afrika-correspondenten ook tot een rare manier van werken. Zo weet ik dat het rond de kerst en in de zomerperiode – komkommertijd – altijd drukker is, want dan is er plots wél van alles mogelijk. Ik probeer er tegenwoordig zelfs mijn vakanties op in te richten.
Na aanhoudend aandringen mocht mijn collega gelukkig alsnog naar Goma – weken later dan ze eigenlijk had gewild. Ze kwam alsnog met twee indrukwekkende verhalen, twee keer 2 minuten in het journaal. De hulpkreten van een Congolese vrouw die haar moeder verloor nadat een bom door het dak was gevallen, zal ik niet snel vergeten. De moeder was al zo vaak voor geweld gevlucht; ze was al zo moe. Daarom was ze thuis gebleven.
Ik kan de reportage die dinsdag werd uitgezonden aan iedereen aanraden, hij is online terug te kijken. Je moet wel een stukje doorscrollen: langs een lijvig blok over Trump.
