Gaan elektrische stepjes de fatbike en e-bike achterna? De tweewielige voertuigjes blijken bijzonder makkelijk op te voeren. Foto: ANP
Gaan elektrische stepjes de fatbike en e-bike achterna? De tweewielige voertuigjes blijken bijzonder makkelijk op te voeren. Ondertussen is een wirwar van regels ontstaan die bepalen wat wel en niet legaal is. ,,Dit is in potentie fatbike 2.0.”
,,Het gaat om dit blauwe draadje.’’ Twee Duitse ’survival-experts’ delen op YouTube een video die stap voor stap uitlegt hoe je een elektrische step kan opvoeren. ,,Dit werkt bij de meeste e-scooters en het is vreselijk simpel.”
Zodra ze het blauwe draadje doorknippen, klinkt het elektrische motorgeluid intenser. Op de display schiet de snelheid van 20 naar 44 km/u. ,,Je kan er zelfs een afstandsbediening tussen zetten.”
Wie een beetje zoekt, vindt wat hij wil. Talloze tiktok-filmpjes met opvoertutorials bijvoorbeeld. En zelfs Nederlandstalige webwinkels waar je speciale ontgrendelingcodes kan kopen om een e-step op te voeren tot snelheden van 50 km/u. Of speciale apparaatjes om de begrenzing te omzeilen, met een slimme kanttekening: ’Een boostmodule is bijvoorbeeld snel aangebracht, maar mag uiteraard alleen op privéterrein worden bereden.’
Een vrouw op een elektrische step van Segway op een fietspand in Nederland. De e-step werd door velen gezien als een manier om de auto terug te dringen in stedelijk gebied. Foto: ANP
Het is een beetje gissen naar hoeveel e-steps in Nederland rondrijden, maar er zijn er zo’n 300.000 verkocht. Een flink deel is illegaal, maar de regels zijn behoorlijk ingewikkeld.
Wetswijziging: bepaalde e-steps toegestaan
De e-step staat in ieder geval sinds enkele weken in de spotlights door een wetswijziging. Sinds 1 juli zijn ook een handjevol volledig gemotoriseerde steps onder voorwaarden toegestaan. Zij vallen in de categorie ’bijzondere bromfiets’. Je hebt een kenteken en verzekering nodig, maar dan mag je erop rijden.
De Dienst Wegverkeer () laat weten dat inmiddels 73 voertuigen met twee wielen op kenteken zijn gezet. Deels Segways, maar dus ook e-steps. De RDW heeft vooralsnog pas één e-step toegelaten op basis van een zogenoemde nationale typegoedkeuring, maar er komen er meer. ,,Daarbij wordt ook gekeken naar opvoeren. De fabrikant moet dat zo moeilijk mogelijk maken.’’
‘Trucje van handelaren’
Maar onderwijl zijn stepjes met trapondersteuning – waarbij je dus moet ’bijtrappen’ als bij een echte step – al langer toegestaan. Deze steps moeten de regels voor elektrische fietsen volgen. Een helm is niet nodig; dat geldt voor alle e-steps.
Een trucje van handelaren, zegt expert Pieter Dekker van de Hogeschool Arnhem-Nijmegen (HAN). ,,Zij bedachten dat je de motorondersteuning vanaf 6 kilometer per uur kon laten vallen onder trapondersteuning. Het ministerie moest dat wel accepteren.”
En daarnaast zijn er dan nog de stepjes waarmee je wel op eigen terrein, maar niet op de weg mag rijden. Maar die wel volop verkocht worden.
’Gevaarlijker dan fatbike’
,,Zijn ze gek helemaal gek geworden, nog meer troep op het fietspad”, reageert directeur Esther van Garderen van de Fietsersbond op de regeling voor de ’trapondersteuningsstepjes’.
Van Garderen vreest dat hier ruimte wordt geboden aan een product dat allerlei gevaren met zich meebrengt, zeker als ermee wordt gerommeld. ,,Je stept één keer voor de vorm, en daar gaat-ie. Dit is in potentie een fatbike nummer twee, maar dan nog gevaarlijker. Want met kleine wielen en instabieler.”
Regels voor opvoeren elektrische stepjes
Opvoeren mag in Nederland, maar je mag niet met een opgevoerd voertuig de weg op. Een webshop voor ’tuning’ weet ook wel hoe de wereld werkt: ’Naarmate dit type voertuig steeds populairder wordt, zal naar verwachting ook de vraag naar tuningtools voor e-scooters voor gebruik buiten de verkeersregels toenemen.’
In politiek Den Haag zagen ze het gevaar van opvoeren ook. Niet voor niets liet Rijkswaterstaat al in 2022 onderzoek doen naar hoe makkelijk e-stepjes op te voeren zijn. staat onder meer dat er verschillende manieren zijn, waarvan sommige simpel uit te voeren. Zoals via het display, of via software met bluetooth.
Bovendien worden ook stepjes verkocht die ook zonder opvoeren al te hard kunnen of te veel vermogen hebben. Ook de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) benoemt het opvoeren i. Ook expert Dekker weet hoe makkelijk opvoeren is, zegt hij.
E-step juist gezien als goed alternatief voor de auto
En dat terwijl de step door velen werd gezien als een manier om de auto terug te dringen in stedelijk gebied. Vanuit dat oogpunt is Veilig Verkeer Nederland (VVN) bijvoorbeeld zeker niet tégen de e-step. ,,Of ze opgevoerd worden, moeten we even bezien. Het zal ongetwijfeld kunnen en vraagt in ieder geval om goede handhaving.’’
De onderzoekers van de Altea Group constateerden al in 2022 dat het ook mogelijk is om een e-step waar je normaal gesproken nog moet ’bijtrappen’ volledig op te voeren. Net zoals dat ook kan met fatbikes. ,,Deze vorm van ombouwen wordt ingezet door berijders die bij aanhouding op de openbare weg de indruk willen wekken dat zij met een legale step op de weg rijden.’’
Mede daarom zijn er duidelijke zorgen bij bijvoorbeeld gemeenten. De gemeente Amsterdam was altijd duidelijk tegenstander van de e-stepjes, omdat die het toch al drukke nóg drukker maken. ,,Als daarbij komt dat je ze kan opvoeren, is dat extra reden tot zorg. Heel treurig, en we zitten al met al die opgevoerde fatbikes.’’
In sommige Europese steden deden elektrische stepjes de afgelopen jaren al hun intrede. Dat liep niet altijd soepel. In Parijs zorgden deelstepjes voor zoveel overlast en ongelukken, dat ze in een referendum door de bevolking werden weggestemd. In Berlijn verliep de introductie ook verre van soepel, met veel overlast en verrommeling.
Doden in België, maatregelen in Ierland
In België groeien de zorgen over de e-stepjes in particulier bezit na vier dodelijke ongelukken in twee weken tijd. Ook Ierland weet hoe snel het uit de hand kan lopen met persoonlijk bezit van elektrische stepjes. Sinds mei 2024 zijn ze toegestaan op de weg. Al snel werd vastgelegd dat ze maximaal 20 per uur mogen én niet mogen worden opgevoerd.
Een jaar later bleek dat niemand door de politie was aangepakt. ,,Iedereen die regelmatig wandelt door een stadscentrum of het hart van Dublin, ziet talloze voorbeelden van hoe e-steps misbruikt worden”, zei politicus Barry Ward tegen dagblad The Sun. „Veel ervan zijn zo aangepast dat ze hogere snelheden kunnen halen’’, zei politicus Barry Ward tegen The Sun.
Een politieagent neemt een elektrische step in beslag. Ondanks eerdere waarschuwingen was de eigenaresse ervan toch weer gaan rijden. Foto: ANP
Inmiddels heeft de politie in de Ierse plaats Limmerick rollerbanken speciaal voor e-stepjes. En de nationale politie heeft plannen er ’veel meer’ aan te schaffen, klinkt het.
Het doet direct denken aan onze aanpak van opgevoerde e-bikes en fatbikes. Eerst moest het probleem volledig uit de klauwen lopen met talloze jonge gewonden en zelfs doden, voordat de politie 247 rollerbanken speciaal voor fietsen kocht en ging gebruiken. Dat sorteert overigens wel effect, bleek dit voorjaar. Er waren duizenden boetes uitgedeeld en fietsen in beslag genomen.
Rollerbank nog in ontwikkeling
De politie in Nederland houdt ’landelijk niet bij’ of e-stepjes worden opgevoerd. Een woordvoerster van de politie Rotterdam laat weten dat e-steps niet op een rollerbank voor e-bikes kunnen. ,,Dus agenten doen een rijtest”, legt ze uit.
Wel zijn er volgens de politie Amsterdam rollerbanken speciaal voor e-steps in ontwikkeling. ,,Maar we zien nu vooral stepjes rondrijden die niet zijn toegestaan. Daarbij maakt het niet uit hoe hard ze gaan, die mogen gewoon niet.”
Wat betreft de deelstepjes: meerdere gemeenten geven aan dat ze daar niet op zitten te wachten. Ze geven er geen vergunning voor. Maar de e-stepjes in particuliere handen kunnen ze niet tegenhouden.
,,In nieuwe wetgeving – het zogenoemde LEV-kader – zou ruimte komen voor gemeenten om zelf beleid te voeren op dit soort voertuigen. Maar dat kader is er nog niet”, zegt een woordvoerster van de gemeente Amsterdam. ,,We kunnen de e-step dus niet verbieden.”
Volgens expert Pieter Dekker zou het een oplossing kunnen zijn om de legale stepjes goedkoper te maken. ,,De legale opties zijn nu veel te duur, ze zijn geen alternatief.”
Van Garderen van de Fietsersbond richt zich juist tot ouders. ,,Zeg nee als je kinderen erom vragen. Want het is gevaarlijk en bij ongelukken ben je niet verzekerd.” En de politiek moet echt iets doen, vindt ze. ,,Twee jaar geleden is een motie aangenomen om opvoeren volledig te verbieden. Nog steeds niet ingevoerd. Bizar.”
