Lokale politieke partijen in Emmen, Hoogeveen, Waadhoeke en Weststellingwerf hebben op Facebook en Instagram geadverteerd, terwijl dat eigenlijk niet mag. Het sociale netwerk heeft de advertenties na ontdekking verwijderd.
Weststellingwerfs Belang, Wakker Emmen, Gemeentebelangen Waadhoeke en Hoogeveen plaatsten politieke advertenties op zowel Instagram als Facebook. Daarnaast publiceerde Veilig Emmen advertenties voor hun verkiezingscampagne op alleen Facebook.
Dat is in elk geval in strijd met regels van Meta, het moederbedrijf van Facebook en Instagram. In oktober 2025 verboden ze het plaatsen van politieke advertenties op hun platform, omdat het bedrijf niet denkt Europese wetgeving te kunnen naleven. „We staan niet langer advertenties over politiek of sociale kwesties toe”, schreef het bedrijf vorig jaar op zijn site. „De eisen die de EU stelt zijn voor ons onwerkbaar en juridisch onzeker.”
Strengere Europese regels voor politieke reclame
Sinds eind vorig jaar zijn er nieuwe, strengere regels voor online politieke advertenties in Europa. Bij een politieke advertentie moet duidelijk worden vermeld van welke partij hij is, wie er voor heeft betaald en voor welke verkiezing het bericht is bedoeld.
Worden persoonsgegevens gebruikt om gericht bij iemand te adverteren voor politieke doeleinden, dan moet de gebruiker hier vooraf uitdrukkelijk toestemming voor hebben gegeven. Advertenties geplaatst op Facebook en Instagram zijn automatisch gerichte advertenties. Het reclameplatform probeert het bericht voor te schotelen bij gebruikers uit dezelfde omgeving, van tussen de 18 en 65 jaar oud.
Omdat Meta niet aan deze regels kan voldoen, zijn de advertenties van de vijf lokale partijen mogelijk ook in strijd met de Europese wetgeving.
„Onze intentie was niet om het verkeerd te doen”, vertelt Tom Hartog van Weststellingwerfs Belang. „We hebben alle vinkjes keurig goed ingevuld. Op het moment dat hij door Meta wordt geaccepteerd, ga je er van uit dat je aan alle voorwaarden hebt voldaan.” De partij heeft zijn politieke reclamebericht inmiddels offline gehaald.
„Het was geen harde politieke advertentie, maar gewoon één van een vader en dochter die samen tuinieren. Maar je zag op het einde wel groot ons logo in beeld.”
„Onze advertenties zijn positieve berichten uit de gemeente”, vertelt Matthijs Katerberg van Wakker Emmen. „Er komen geen politieke standpunten, stemomroepen of verkiezingsthema’s aan bod. Op deze manier voldoen we zowel aan het beleid van Facebook als de Europese richtlijn.”
Een advertentie hoeft niet specifiek over de verkiezingen te gaan om als politiek te worden gemarkeerd, schrijft Meta op zijn site. Als een bericht is gemaakt door of namens een politieke partij en gaat over een maatschappelijke kwestie op een locatie, valt deze al onder de regels tegen politieke reclame.
Een aantal van de politieke advertenties geplaatst door Veilig Emmen Mediahuis Nederland
Advertenties offline gehaald door Meta
Meta heeft de advertenties van Wakker Emmen, Weststellingwerfs Belang, Veilig Emmen en Gemeenteblangen in Waadhoeke en Hoogeveen offline gehaald nadat deze krant navraag deed hierover. Inhoudelijk heeft het bedrijf verder niet gereageerd.
„We zijn op de hoogte van het feit dat er advertenties worden gepubliceerd door platforms ondanks het verbod van Meta”, stelt het Commissariaat voor de Media in een verklaring. Zij zijn als toezichthouder aangewezen om te letten of politieke advertenties voldoende transparant zijn.
Politieke reclame moet worden voorzien van labels, zodat duidelijk is waar ze afkomstig van zijn. „Bij de overtredingen kan het gaan om politieke reclameboodschappen die niet transparant waren. Maar er kan ook sprake zijn van gerichte online politieke reclame waarbij persoonsgegevens worden verwerkt.”
Ondermijning van eerlijk democratisch proces
Bij gerichte advertenties worden persoonsgegevens gebruikt om een reclamebericht aan jou te tonen. Bij dit soort gevallen is de Autoriteit Persoonsgegevens de waakhond die hier tegen kan handhaven. Een woordvoerder van die instantie kon niet reageren op de vijf partijen in kwestie, maar bevestigt dat het vaker misgaat. „Sommigen partijen weten niet van die regels of negeren ze, waardoor ze een eerlijk democratisch proces kunnen ondermijnen.”
Tien jaar geleden lag Meta onder vuur, toen bleek dat databedrijf Cambridge Analytics gegevens van Facebook misbruikte om psychologische profielen van gebruikers samen te stellen. Er werd gekeken voor welk type reclame een gebruiker het meest gevoelig was, waarna advertenties voor onder andere de Brexit en Trump’s verkiezingscampagne werden verspreid.
