In Lelystad wordt in het stadhuis een stembureau ingericht. Foto: ANP
Stemmen voor meer of minder parkeerplekken, speeltuintjes of groen in je buurt. Op woensdag 18 maart worden in vrijwel alle Nederlandse gemeenten weer raadsverkiezingen gehouden. Experts verwachten wederom een historisch lage opkomst. Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen ging slechts 50.9 procent van de stemgerechtigden naar het stemhokje. Vijf vragen over deze verkiezingen.
Waar stem je op 18 maart voor?
Op 18 maart wordt bepaald wie er de komende vier jaar in de Nederlandse gemeenten aan de knoppen zit: de raadsleden die samen de gemeenteraad vormen. Dat is het belangrijkste bestuursorgaan van de gemeente.
Zij bepalen de koers, het budget en de regels waar inwoners dagelijks mee te maken hebben. Hele concrete zaken, dicht bij huis, zoals hoe vaak het afval wordt opgehaald of waar nieuwe woningen komen. Ook vernieuwing van schoolgebouwen, lokale belastingen of parkeerplekken kunnen op de agenda van de gemeenteraad staan.
Waar kun je stemmen?
Stemmen voor de gemeenteraad is alleen mogelijk in de gemeente waar iemand staat ingeschreven. De stembureaus zijn ingericht om ze voor zoveel mogelijk mensen toegankelijk te maken. In elk stembureau zijn hulpmiddelen aanwezig, zoals een vergrootglas met verlichting of een stemhokje met een lage tafel voor mensen die een rolstoel gebruiken. Het doel is dat iedereen zelfstandig kan stemmen.
De meeste stembureaus zijn geopend van 7.30 tot 21.00 uur, waardoor er gedurende de hele dag gelegenheid is om een stem uit te brengen. De exacte stemlocaties staan op de gemeentelijke website en zijn ook thuisgestuurd.
Wat heb je nodig om te stemmen?
Om een stem uit te brengen is een stempas nodig. Die zijn uiterlijk vorige week in de brievenbus gevallen. Is deze kwijt of nooit bezorgd, dan kan de gemeente een oplossing bieden. Daarnaast moet een identiteitsbewijs mee naar het stemlokaal. De Rijksoverheid laat weten dat dit zelfs maximaal vijf jaar verlopen mag zijn.
Hoe groot zijn gemeenteraden?
Vanaf 1 januari 2023 zijn er 342 gemeenten in Nederland. Dertig jaar geleden bestond Nederland nog uit 774 gemeenten. De Kiesraad laat weten dat de omvang van een gemeenteraad samenhangt met het aantal inwoners van de gemeente.
De grootste gemeenteraden van Nederland hebben 45 leden, dat zijn gemeenten met meer dan 200.000 inwoners. De kleinste gemeenteraden hebben 9 leden, dat zijn gemeenten met minder dan 3000 inwoners. Het aantal raadsleden is altijd oneven. In Hilversum en Wijdemeren zijn geen verkiezingen. Vanwege de gemeentelijke herindeling vindt dit pas in november plaats.
Zijn er overal weer grote stembiljetten?
Het stembiljet bij verkiezingen is groot en daardoor lastig te gebruiken. Daarom doet de Rijksoverheid onderzoek naar een ander stembiljet. In 11 gemeenten is er een nieuw, kleiner stembiljet. Het gaat om Alphen aan den Rijn, Boekel, Gouda, Den Bosch, Leiden, Meierijstad, Midden-Delfland, Nijmegen, Noordoostpolder, Soest en Tynaarlo.
Op de bovenste helft staan de logo’s en namen van de partijen. Op de onderste helft staan de nummers van de kandidaten. Er staan geen namen van kandidaten op het stembiljet. In het stemhokje ligt een lijst met kandidaten. De kiezer stemt door twee vakjes rood te maken. Een vakje voor de partij en het tweede voor de kandidaat.
