Verkiezingsborden voor de Gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026 in de binnenstad van Groningen. Foto: Venema Media
Op het stembiljet voor de gemeenteraadsverkiezingen staan een hoop nieuwe partijen in Groningen en Drenthe. Van landelijke partijen die zich storten op de gemeentepolitiek tot lokale fracties opgericht door ontevreden raadsleden. Een overzicht.
Noem het versplintering, noem het lokalisering. Er staan een flink aantal nieuwe partijen op de kieslijsten in Groningen en Drenthe. Toch blijft het aantal partijen in absolute getallen vrijwel gelijk ten opzichte van de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2022. Opvallend, want de jaren daarvoor breidde het aantal partijen juist uit.
Neem bijvoorbeeld de gemeente Groningen. Daar steeg het aantal deelnemende partijen van 12 in 2018 naar 16 in 2022. Dit jaar doen er weliswaar ‘slechts’ vijftien mee, maar toch zijn er vier nieuwe partijen: BBB, Volt, Forum voor Democratie en DURF.
Geen gebrek aan nieuwkomers, dus. Tijd om een blik te werpen op de meest opvallende nieuwe partijen.
DURF: de regionale nieuwkomer in vier gemeenten
De kersverse partij DURF staat in Groningen, Midden-Groningen, Oldambt en Veendam op de kieslijst. Groningen voorop, dat is de missie van DURF. De partij wil keuzes maken die Groningers ‘snel iets opleveren’. Concreet vertaalt dat zich volgens de kiesprogramma’s in het afschaffen van beleid en regels.
Dat illustreert hun aanpak van de woningnood. DURF wil af van de vergunningaanvragen die nodig zijn voor onder andere een uitbouw of een tiny house. Het prijsplafond moet verdwijnen om investeren in woningen aantrekkelijker te maken. Dat zorgt volgens de partij niet voor hogere huren omdat doorstroom de prijzen automatisch verlaagt. Kortom, de partij heeft dus veel vertrouwen in de marktwerking en band tussen verhuurders en huurders.
Verder pleit de partij voor meer inspraak, door referenda bindend te maken of mensen digitaal te laten meedenken over kwesties.
BBB: vanuit Den Haag naar de gemeenten
De BBB doet voor het eerst in vier gemeenten mee: Groningen, Midden-Groningen, Westerwolde en Het Hogeland. In Drenthe staat de partij op geen enkele stembiljet. Opvallend, want de plattelandspartij won de Drentse provinciale verkiezingen in 2023 met een flinke voorsprong van de andere partijen. Het tij is gekeerd: twee Drentse gedeputeerden moesten al het veld ruimen en landelijk zorgt een crisis in de partijtop voor verdeeldheid.
In de Groningse gemeenten zet de partij vooral de zinnen op noaberschap, traditie en leefbaarheid. Net als DURF wil BBB minder regels, maar de partij pakt dat gematigder aan. Landbouw is een van de speerpunten, die moet beschermd worden. Volgens de partij mag landbouwgrond niet plaatsmaken voor zonne- of windparken.
Er zijn andere landelijke partijen die voor het eerst een gooi doen naar de gemeenteraadsverkiezingen. Zo doet onder meer de Europese partij Volt mee in Groningen en Eemsdelta. De radicaal-rechtseFVD staat op de kieslijst in Groningen, Midden-Groningen, Assen, Emmen, Hoogeveen en Midden-Drenthe. Een ex-lid van die partij doet nu met SGP voor het eerst mee in Westerkwartier. De PVV staat dit jaar voor het eerst op de kieslijst in Assen, Borger-Odoorn en Stadskanaal.
Verkiezingsborden schreeuwen om aandacht in Stadskanaal. Foto: Venema Media
De lokale nieuwkomers voor één gemeente: de grote winnaars?
Voornamelijk in Drenthe zijn een hoop lokale nieuwkomers, dat zijn partijen die slechts in één gemeente meedoen. De meeste lokale partijen ontstaan door afscheuringen van ontevreden raadsleden die hun eigen partij oprichten. Neem bijvoorbeeld Lokaal Sociaal Westerveld, opgericht door raadslid Norbort Baas die stopte bij Duurzaam Sterk Westerveld. De nieuwe partij wil onder meer wonen op vakantieparken toestaan en zich inzetten voor carbidschieten.
De kieslijst van Emmen is twee nieuwe partijen rijker: Veilig Emmen waarvan de voorzitter opstapte na een aanhouding voor fraudeonderzoek en Hart voor Emmen dat uit voormalige raadsleden van de PVV en FVD bestaat. Het is tekenend voor de kiesbiljetten van de andere gemeenten en de ontstaansgeschiedenis van lokale partijen.
Deze lokale partijen stevenen af op winst met ruim een derde van de stemmen, stelt onderzoeksbureau Ipsos I&O op basis van een peiling. Als dat zo is, blijft het aandeel van de lokale fracties in gemeenten groeien. Dat komt voornamelijk omdat de uiterste rechtse flank van landelijke partijen minder goed vertegenwoordigd is op de stembiljetten tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Dat gat wordt opgevuld door de lokale partijen, die vaak een rechtser signatuur hebben. De uitslag moet uitwijzen of de lokale fracties daadwerkelijk aan terrein winnen.
