De mooiste momenten in mijn vak zijn die wanneer het mensen lukt iets met hun lijden te doen, iets dat van betekenis is voor een grotere groep mensen en waarschijnlijk niet had plaatsgevonden als het lijden er niet was geweest.
Neem Jonne. Ze is nu gezond, niet vergelijkbaar met de situatie van jaren geleden toen ze psychisch erg kwetsbaar was en een periode zelfs ook dicht bij de dood. Met therapie, een sterke focus op gezonde levensstijl én het stoppen van psychofarmaca is het haar gelukt stabiliteit, regie en levenslust terug te krijgen.
Maar er is meer, op dit moment stelt ze belangrijke vragen aan de minister van Volksgezondheid en aan het College voor de Rechten van de Mens. Ze voert een dappere strijd op hoog niveau tegen discriminatie door uitvaart- en levensverzekeraars.
Irma van Steijn
Froukje Jackson en Irma van Steijn zijn beiden GZ-psycholoog bij Maarsingh & van Steijn. Froukje in Groningen en Irma in Leeuwarden. Zij schrijven om en om een wekelijkse geanonimiseerde column over wat zij meemaken in o.a. de spreekkamer. Mail: f.jackson@maarsinghenvansteijn.nl of i.vansteijn@maarsinghenvansteijn.nl
Uitsluitingsclausules voor zelfdoding
Wat is het geval? Jonne legt uit dat veel uitvaart- en levensverzekeraars uitsluitingsclausules voor zelfdoding hanteren, zelfs wanneer dit plaatsvindt buiten de eerste jaren van de polisduur. Deze uitsluiting treft mensen met een psychische aandoening onevenredig hard, omdat suïcidale gedachten bij bepaalde diagnoses (zoals depressie, bipolaire stoornis of borderline) een kernsymptoom zijn van het ziektebeeld. Vergelijkbaar met hoe iemand die rookt risico loopt op longkanker, kunnen mensen met een psychische kwetsbaarheid ondanks medicatie, therapie en preventieve maatregelen toch een terugval ervaren.
In sommige gevallen kan deze terugval leiden tot zelfdoding (volgens een onderzoek uit 2003 is 90 procent ziektegerelateerd), net zoals longkanker in sommige gevallen leidt tot overlijden, ondanks chemotherapie. Het verschil is dat mensen met lichamelijke aandoeningen wél toegang hebben tot een volwaardige verzekering, dat vinden we ‘dood’-normaal, terwijl mensen met psychische aandoeningen bij voorbaat worden uitgesloten.
Gelijke behandeling een fundamenteel recht
Jonne is er diep ingedoken en benoemt artikel 1 van de Grondwet waarin gelijke behandeling een fundamenteel recht is en discriminatie op welke grond dan ook verboden. Artikel 2 van de Grondwet biedt daarnaast bescherming aan burgers, onder meer door hen gelijke toegang tot voorzieningen te garanderen. Ook het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, dat Nederland heeft ondertekend, waarborgt het recht op gelijke behandeling van mensen met een (psychische) beperking of chronische aandoening.
Je zou denken: dit is zo duidelijk, verzekeraars zullen vlot worden aangeschreven door de overheid en daarmee gedwongen worden hun polisvoorwaarden te veranderen.
Maar de werkelijkheid is een mail van de overheid waarin haar te kennen wordt gegeven dat suïcide ‘een handeling’ is en geen ziekte op zich, waardoor er geen beroep gedaan kan worden op de wet gelijke behandeling.
Suïcide bij ernstige depressie is natuurlijk een handeling, maar roken of roekeloos rijden is dat ook. De reactie van de overheid toont aan hoe laag het kennisniveau over psychische aandoeningen is. Daarom gaat Jonne nu hogerop, super dapper!
