Boodschappen doen bij de boer in Groningen, kan dat een beetje? Of is het een geromantiseerde fantasie?

„Om eten bij de boer te kopen moet je in de stad zijn”, zei iemand met verstand van eten ooit tegen mij. „Boerderijwinkels zijn geromantiseerd. Het is veel makkelijker om in de stad naar de markt te gaan. Daar staan alle boeren gewoon samen.”

Het is een uitspraak die me lang is bijgebleven. Moest ik mijn fantasie over tripjes naar het erf waar aardappels en groenten rechtstreeks van het land klaarlagen, laten barsten?

Maar begin dit jaar verhuisde ik naar een dorp in Het Hogeland. Nu ik tussen de weilanden woon wil ik eten kopen dat ik bij wijze van spreken uit de akkers getrokken zie worden. En mijn eerste indruk: zo moeilijk is dat niet. Ik rij langs de boerderijwinkels, kom ze tegen tijdens het grasduinen op Google Maps, en vraag de buren waar zij hun eieren halen. En het is allemaal dichtbij.

Het is een nieuwe hobby geworden. Een boerderijwinkel of een schuur binnenstappen voor een kilo kaas is zoveel leuker dan boodschappen doen bij een grootgrutter. En de zoektocht naar de leukste aanbieders in de buurt van mijn nieuwe huis is als een soort schatzoeken.

In de omgeving van mijn huis kan ik naar kaasboerderij De Roode Schuur, boerderijwinkels De Blauwe Koe, Van der Spek en Bij Lavicke, kaasboerderij Kleikracht, zuivelboerderij Waddenmax, en Fruitteeltbedrijf Oudebosch.

Mijn kaas haal ik bij Angelique Bisschop van De Roode Schuur bij Oldehove. Zij maakt al tien jaar fantastische kaas van de melk van eigen koeien en verkoopt die voor hele fijne prijzen. Helaas stopt ze per 10 augustus. Het is teveel werk en ze kan het niet meer bolwerken. „Nu ik ga stoppen merk ik hoe belangrijk deze winkel is voor mensen. Ze zeggen: ‘Wat jij maakt, vind ik nergens anders.’ Ze zijn helemaal niet blij dat ik stop.”

Die vastigheid, de voorkeur voor een bepaalde boerderijwinkel, hoor ik vaker. Als je eenmaal weet waar je moet zijn voor het beste spul, kom je terug. Want boerderijwinkelen doe je bewust. Om ál (of in elk geval het gros van) je boodschappen te doen zal je langs meerdere plekken moeten gaan. Dan is het logisch dat je goed nadenkt over wat je waar haalt.

Bij Van der Spek in Ulrum komen mensen die tegenwoordig bij Almere wonen elke paar maanden langs om aardappels te kopen. „Die aten ze vroeger altijd en dat willen ze blijven doen”, zegt Tonnie van der Spek. „Daar rijden ze graag een paar uur voor om.” Maar de meeste klanten wonen in de provincie.

Het is de meest uitgebreide boerderijwinkel in de wijde omtrek. Dat opbouwen heeft zo’n 35 jaar geduurd. Zijn grootouders begonnen met een klein hoekje met aardappels voor personeel en mensen uit het dorp, aldus Tonnie. Elke boerderij deed dat toen. Dat werd minder, dus kwamen steeds meer mensen hun aardappels halen bij Van der Spek. En ze vroegen of de familie meer kon gaan verkopen.

Ze begonnen met groenten. Nu ligt er onder meer kaas van Kleikracht, vlees van Waddenvarkens, zuivel van Waddenmax en een heleboel streekproducten, zoals koolzaadzeep, kruidenbitter, dropjes en meel en bakmixjes van Mulder Pot. Het meeste komt van producenten en telers uit de buurt. Maar als iets er (op dat moment) niet is gaan ze naar de veiling.

„We vinden het belangrijker dat we een compleet aanbod hebben dan dat echt alles uit de buurt komt. We willen een goed alternatief zijn voor supermarkt én het is voor ons een belangrijke inkomstenbron naast het akkerbedrijf.”

Sommige mensen doen er hun dagelijkse boodschappen. Zeventigplussers bijvoorbeeld, die het ook fijn vinden om meteen een praatje te maken. Maar het is ook ‘een beleving’, zoals Tonnie’s vrouw Marijke zegt. Je mag een kijkje in de schuur nemen, je kan onderdeel worden van een vaste kring klanten en je kunt natuurlijk op een veel bewustere manier boodschappen doen.

Het meeste dat er ligt is lokaal en dat is waar mensen voor komen. Marijke: „We zien dat mensen heel bewust bezig zijn met waar hun eten vandaan komt.”

Door naar de volgende: onderweg naar Grijpskerk kom je langs Lauwerzijl, waar de familie Wierenga al jaren een hoekje aardappels en groenten heeft liggen in de schuur. Nu zoon Enno en zijn vrouw Suzanne Werkman de boerderij hebben overgenomen is het plan om de boel uit te breiden. Het aanbod bestaat nog uit eigen aardappels, wat groenten uit de buurt, zelfgemaakte jam en sappen van Oudebosch. De komende tijd wil Suzanne veel meer gaan verkopen én een winkeltje bouwen in de schuur, met als naam Bij Lavicke.

Dat heeft Mieke van der Gugten van De Blauwe Koe bij Oldehove al gedaan. Haar ken je misschien van de Kerstboom Boerderij. Elk jaar verkopen ze daar, net buiten Oldehove, kerstbomen. De hele boerderij wordt omgetoverd tot kerstparadijs. „We hadden altijd al een vriezer met vlees van eigen koeien staan bij de Kerstboom Boerderij maar het leek ons leuk om meer te gaan verkopen”, zegt Mieke.

In april opende ze haar winkel, met als belangrijkste product het vlees. Daarnaast ligt er ‘zuivel van vrienden, kaas van buurvrouw De Roode Schuur, bier van het Zotte Kalf uit Winsum, en sap van Oudebosch’, aldus Mieke.

Zo liggen er bij elke winkel wel producten van makers uit de buurt. „Het is leuk om Groningse producten te promoten”, zegt Tonnie van der Spek daarover. „En door eten van anderen uit de buurt te verkopen help je elkaar ook.”

En voor iemand als ik is het handig. Als ik naar De Blauwe Koe ga voor vlees kan ik ook een sapje van Oudebosch meenemen. Scheelt een tripje naar Niehove.

Maar al mijn boodschappen doen bij de boerderij wordt hem niet. Toiletpapier bijvoorbeeld, dat hebben ze nog niet. „We hebben wel oude kranten!” Aldus de kassamedewerker bij Van der Spek.