Hoe Elma (68) met haar wijngaard 'dankzij' aardbevingen een paradijs op wierde Groot Maarslag schiep. 'Maar eigenlijk ben ik zwaar de sjaak'

De zuidhelling van wierde Groot Maarslag houdt tweeduizend wijnstokken in een liefdevolle houdgreep. Elma Middel (68) schiep met Wijngaard ’t Hof van ’t Hogeland een fijn doch onbespoten paradijsje. „Het is prachtig en fantastisch, maar eigenlijk ben ik gewoon zwaar de sjaak.”

Groot Maarslag is een gehucht tussen Schouwerzijl en Mensingeweer. Een smalle weg meandert langs huizen en boerderijen, waaronder een kolossaal exemplaar aan de rand van Mensingeweer, dat uit zwart plastic lijkt opgetrokken en zo dienst kan doen als de datsja van Batman.

De wijngaard van Elma Middel ligt bovenop de wierde, een woeste bloemenweide strekt zich uit voor het woonhuis dat begin jaren zestig werd gebouwd. „Drie varkens, twee dames en een heer, hebben de grond voor mij omgeploegd. Ze deden echt fantastisch werk. Ze zijn bovendien ook erg lekker, er ligt nog wat in de vriezer.”

Middel wandelt naar de wijngaard achter het huis. De frisgroene wijnranken staan sinds 2013 netjes in het gelid. Middel kijkt uit over een landschap dat zich als een schilderij van De Ploeg voor haar ontvouwt, klaar om door Ede Staal te worden bezongen. Boerderijen duiken op als oases in een zee van groen.

Middel en haar toenmalige echtgenoot kochten het huis in 1994. „Ik had ruimte voor mijn paarden nodig.” Ze knikt naar een van de twee schuren. „Die is net als het woonhuis in 1962 gebouwd nadat het woonhuis en de vorige schuur door een brand waren verwoest. Deze heeft ontzettend veel ruimte, het is echt een geweldige rijbak.”

Ze praat met een onvervalst Rotterdams accent. „Ik woon al weer heel lang in het Noorden, onder meer in Friesland. Maar dat accent gaat nooit meer over. Mijn vader kwam uit Groningen, dus ik kende deze omgeving al wel. Nu wordt er zo over de woningnood geklaagd, maar dat was toen echt niet anders. Je kwam pas voor een sociale woning in aanmerking als je tien jaar op een lijst stond of een alleenstaande ouder met zes kinderen was.”

Middel werkte lange tijd bij de Hanzehogeschool in Groningen. ,,Heb er mooie banen gehad, de laatste jaren als functionaris gegevensbescherming. Maar ik moest er wat naast doen, in een moestuin werken bijvoorbeeld. Als ik maar met mijn handen bezig was en buiten kon zijn. Je zit toch maar de hele tijd voor zo’n scherm en waar je ook werkt: er is altijd wel gedoe.’’

Ze wilde op haar 58^e met pensioen. „Het doel was het geld uit de stenen te halen door de boel te verkopen, ergens wat huren en dan leuke dingen doen.”

Maar in plaats van een hangmat ergens in de zon, werkte ze nog tien jaar door en moest ze op zoek naar een tweede bron van inkomsten. Het resultaat ligt opgeslagen in duizenden flessen. Ook de komende jaren wordt ze nog door de seizoenen geleefd.

„Het huis was in 2008 eigenlijk al verkocht, maar de persoon die het zou kopen, was bezig met een nieuwbouwproject elders en kreeg te maken met een dwarsliggende provincie. Hierdoor ontstond nogal wat vertraging. Uiteindelijk heb ik de stekker eruit getrokken. Inmiddels was er een financiële crisis uitgebroken. Er werd helemaal niks meer verkocht. En daar kwam vervolgens de aardbevingsproblematiek nog bij. Het huis, de schuren: overal zaten scheuren. Hoeveel schade?”

Ze houdt haar linkerhand ongeveer een halve meter boven haar rechter. „Zoveel dus. Een hele doos vol.” Ze startte procedures voor schadevergoeding, maar kreeg slechts een deel. „Schades voor 2017 worden niet in behandeling genomen. Ik werd vooral woest over de toon van de brieven. Een aanvraag drie jaar lang laten liggen en dan opeens op hoge toon allerlei informatie eisen. Ik ben er nu helemaal klaar mee hoor. Je kunt niet aan de gang blijven.”

Niet zolang geleden werd ze toch weer even boos. „De wijngaard zit in een van de laatste delen van de docuserie De aarde beeft van de NTR. Die presentator kwam hier ’s morgens wel eens om koffie te drinken. Ik was bij de première in het Forum. En toen keerde de woede terug. De manier waarop die consultants de ministers naar de mond praten! Verschrikkelijk.”

Ze bleef op Groot Maarslag. „Ik wist dat ik met 65 met pensioen zou gaan. Maar ook daarna was er geld nodig voor het onderhoud van deze toko.” Ze koos voor de wijn. „Ik speelde al een poosje met het idee. Niet dat ik er veel verstand van had, behalve dat ik het wel lekker vond.”

Afijn, niet gehinderd door enige voorkennis ging ze aan de slag, maakte een businessplan, bestelde tweeduizend wijnstokken en niet heel veel later was Wijngaard Hof van ’t Hogeland een feit en groeiden er druiven van de Duitse rassen Solaris en Johanniter. „Die vind je zelfs in Stockholm, dus ik dacht: dan moet het hier ook lukken.”

En dat lukte. De waddenwind, de zilte regen en de vruchtbare grond van de duizenden jaren oude woonheuvel zorgden voor fijne en ook smaakvolle oogsten. Ook de klimaatverandering hielp een handje mee. „Het is hier al 3,5 graad warmer dan het was.”

Ze maakt de wijn niet zelf, dat laat ze over aan een wijnmakerij in Twente. Bestrijdingsmiddelen gebruikt ze niet. „Hooguit wat wei tegen valse meeldauw van een kaasmakerij hier uit de buurt.”

Een nepslechtvalk op een lange paal houdt de wacht en moet de spreeuwen op een afstand houden. Ze wijst naar een andere paal. „Daar hang ik een discobol aan. Daar worden die vogels helemaal knettergek van.” Aan klandizie geen gebrek. Restaurants en wijnhandelaren vinden moeiteloos de weg naar Groot Maarslag. Een clubje vrijwilligers staat haar met raad en vooral daad terzijde.

Er zijn nu ruim tien jaar gepasseerd sinds de eerste wijnstok de grond inging. Drie jaar geleden ging ze met pensioen. ,,Ik weet eerlijk gezegd nog steeds niet hoe ik het voor elkaar kreeg om die wijngaard erbij te doen.’’

Niet dat het nu een makkie is. „Ik ben echt trots op mijn product. Het is gewoon een heerlijke wijn. Ik produceer ongeveer drieduizend flessen per jaar. Ik heb een mooi netwerk en ik zit op een fantastische plek. Maar in principe ben ik natuurlijk gewoon de sjaak. Het was de bedoeling dat ik tien jaar geleden met pensioen zou gaan. Op deze manier werk ik door tot mijn tachtigste. Het is niet zo dat ik eronder lijd of zo, maar ja, er zijn allerlei dingen die ik niet heb kunnen doen. Nee, daar heb ik geen spijt van. Dit is ook heel leuk, maar er zijn nog meer leuke dingen. Bovendien word ik wel een stukje ouder en het wordt allemaal wat moeilijker. Ik heb overal artrose.”

Ze houdt een polsbandje om haar linkerarm omhoog. „Dat is mijn stappenteller. Ik zit elke dag op achtduizend, alleen door hier over het erf te lopen.” Moppie, haar elf jaar oude boerenfox, begint te blaffen. „En nog eens drieduizend stappen om hem uit te laten.”

Middel wandelt naar de schuur waar ze de flessen bewaart. „Je wilt zeker wel een flesje mee?” Ze wil de wijngaard over een poosje verkopen. „Maar wel op voorwaarde dat deze intact blijft.”

’s Avonds glijdt de witgele wijn in twee glazen. Ze smaakt stevig en soepel. En naar meer.