De Tweede Kamer wil een minimumleeftijd voor sociale media. Foto: ANP/Iris van den Broek
Wie achttien wordt moet zijn digitale geschiedenis met een druk op de knop kunnen wissen. Daarvoor pleiten Kamerleden Don Ceder (ChristenUnie) en Jesse Six Dijkstra (NSC). Al is de vraag hoe uitvoerbaar het is. „Het is een mooi gebaar dat ze het agenderen.”
De twee brengen dinsdag een initiatiefnota in met meerdere voorstellen om de rechten van kinderen online beter te beschermen. Een van de onderdelen is een proef om online de leeftijd te kunnen verifiëren. Een andere is de rode knop om gratis alle data te laten wissen.
Volgens de politici zijn kinderen extra kwetsbaar voor de verzamelwoede van de grote tech-bedrijven omdat zij nog moeilijk de consequenties kunnen overzien van de dingen die ze online doen. Acties uit hun jeugd blijven hen daardoor nog jaren achtervolgen. Bijvoorbeeld doordat bepaalde onderwerpen op blijven duiken in hun feed op sociale media. De knop geeft hen de kans op een schone lei.
Je online data laten wissen is nu nog moeilijk, stellen de Kamerleden. Bij ieder platform moet een verzoek worden ingediend om alle gegevens te verwijderen. Het kunnen schrappen van je online data is ook een recht, stellen ze, dat is geregeld in de AVG en de overkoepelende Europese GDPR. Het zogenoemde ‘recht op vergetelheid’.
Om de knop mogelijk te maken, moet er één centrale coördinator komen, bij voorkeur het ministerie van Binnenlandse Zaken, zeggen de Kamerleden. Grote platforms, zoals Meta en Google, moeten dan verplicht worden zich aan te sluiten bij dit netwerk, waardoor gegevens snel verwijderd kunnen worden.
‘Het speelt onder digital natives’
„Het is wel mooi als iedereen zo’n knop zou hebben”, zegt Deike Schulz, als lector bij NHL Stenden gespecialiseerd in social media. „Vooral onder de digital natives die nu opgroeien, speelt dit wel heel erg. Van hen hoor ik het ook terug. Er zijn dingen waarvan ze later graag zouden willen dat die verdwijnen.”
Jeroen de Jong, docent bij Firda en initiatiefnemer van ‘April op Stil’ om jongeren meer bewust te maken van hun telefoongebruik, ziet ook wel de voordelen. „Voor sommige jongeren kan het echt wel handig zijn. Maar dat geldt vaak ook al op jongere leeftijd. Al als ze twaalf of dertien zijn, gebeuren er dingen die ze liever kwijt willen.”
Toch vindt hij het ook lastig. „Gaat dit het nou echt oplossen? In elke klas zitten wel een of twee kinderen van wie vervelende filmpjes rondgaan. Maar alleen die knop maakt daar geen einde aan. We moeten ook bedenken of we wel willen dat kinderen op jonge leeftijd op zulke apps gaan.”
Twijfels bij uitvoerbaarheid
Of de knop die Ceder en Dijkstra voorstellen uitvoerbaar is, daar heeft Schulz wel twijfels bij. „Al die organisaties moeten wel meewerken. Dat wordt lastig want veel opereren internationaal. Dan heb je eigenlijk meer aan Europese regelgeving. Maar het is wel een mooi gebaar om het te agenderen.”
Een ander ding: wat doe je met de data die niet weg zou moeten? De Jong: „Bepaalde data zou je wel graag weg willen hebben, maar is er een goede reden waarom dat niet kan.” Of die je wel wilt bewaren? Schulz: „Daar moeten we ook over nadenken.”
Volgens de NHL Stenden-lector is het bovendien een breder vraagstuk. Het zou helpen als we als consument al aan de voorkant meer controle hebben over welke data we delen en dat ook gemakkelijk aan kunnen geven. Bijvoorbeeld door de zogenaamde ‘persoonlijke data-kluizen’ die Tim Berners-Lee, de bedenker van het internet, ontwikkelt, waarbij de gebruiker de controle houd over het delen van persoonlijke data.
