Er zit muziek in festival ITGWO. En ruimte voor activisme en verzet

Bij het Vuurboetsduin zit een man in het zwart, hoed op, kruis om de nek. Hij bespeelt een merkwaardig ogend, veelsnarig instrument. Het is een luit, en de muziek die Jozef van Wissem daaruit trekt, klinkt tijdloos op een bijzondere, dwingende manier, die samenvalt met precies deze plek. De vogels, de wind en het uitzicht zorgen voor hun eigen laag. Van Wissem, die jarenlang in Groningen woonde, veroverde de wereld met zijn luitspel – en nu dit festival.

Op het Sportveld zorgt een veelkleurig, polyritmisch gezelschap voor dansende menigten. Ibibo Sound Machine uit Londen koppelt Afrobeat-ritmes aan grooves en methodieken uit disco en funk. Het gaat om de ritmische gitaarpatronen en de strak gegoten blazers, om de golvende percussie en vooral om de aanstekelijke manier waarop zangeres Eno Williams de boel opzweept.

Zulke contrasten, ook daarin zit de kracht van Into The Great Wide Open. Tijdloze verstilling op de zonnige vrijdagmiddag, dansvloerextase als de zaterdagnacht zich aandient. Voor elk tijdstip, voor elke plek iets wat daar en dan goed past.

Daar zit hem de meerwaarde in van de programmering. Op papier heel veel onbekende namen, die je in de praktijk na gedane zaken niet per se hoeft te onthouden. Zoals de iets te kalme soul en funk van Nectar Woode en de op de oude leest geschoeide retrosoul van MRCY.

Een festival zoals Into The Great Wide Open: een wereld op zich. Het kan verleidelijk zijn om de buitenwereld buiten te sluiten, en je lekker terug te trekken op je eigen eiland. Maar zo komen we niet bij die betere wereld die elk festival eigenlijk belooft. Vandaar: activisme.

Soms vrolijk: een enorm spandoek, ingekleurd en van slogans voorzien door de jongste doelgroep. Soms met enige gezelligheid in het achterhoofd: een bijeenkomst in café Bruintje, als verwijzing naar de tijd dat er revoluties werden gesmeed op zulke plekken (dat was voor de opkomst van festivals).

En soms diep indrukwekkend en mateloos ontroerend. Dichteres Lieke Marsman droeg voor in de dorpskerk, over hoe ze haar naderende dood (kraakbeenkanker) verbindt aan activisme, verzet, acceptatie en God. Net op dat moment werd het eiland gegeseld door een stortbui, je zou er een teken in kunnen zien. De kerk bood beschutting.

Wat er ook flink in hakte: de tekeningen van Maisara Baroud, over het dagelijks leven in het geteisterde Gaza van nu. Dat zet een mens er wel toe aan om zich op het vreedzame Vlieland van nu druk te maken over zulke zaken.

De muziek op Into The Great Wide Open bestaat bij de gratie van de plek, de sfeer, de mensen om je heen, het weer. Lekker in het zonnetje genieten van de West- en Zuid-Afrikaanse inslag bij de band van rapper Kay Slice, lekker dansen in de warmte op de opruiende beats van Kin’Golo Kiniata uit Congo-Kinshasa. Dat dansen begon al in de rij voor de ingang van de Open Plek, een van de mooiste locaties van dit festival, en vele andere.

Of je verwonderen over de stembuigingen van Greetje Bijma, oorspronkelijk uit Stiens, wier vrije stemoefeningen nog gedurfder bleken dan de elektronische wendingen van de zeker een generatie jongere producer Oceanic.

Dat weer was een van de grote meevallers na zeer pessimistische weersvoorspellingen. Die zorgden vorige week voor dumpprijzen: wie goed is in speculeren kon op zeker moment voor 80 euro terecht. Maar pal voor het festival steeg de koers weer richting de reguliere prijs (van 275 euro).

Al vanaf het begin is Into The Great Wide Open een uiterst kindvriendelijk festival. Maar omdat er voor de groep net daarboven nog niets was, en omdat kinderen ook ouder worden, is er sinds een jaar of wat De Jeugd.

Floortje Brouwer (19) en Merlijn Bent Overdevest (19) zaten eerst bij De Jeugd en begeleiden de elfkoppige groep dit jaar. Line Tilma (15) uit Stedum en Merel de Geus (17) zijn de week voor het festival vanuit Den Haag, daar woont Merel, gefietst met een elektrische bakfiets, in drie dagen. Line: „Dat is de meest duurzame manier om ze hierheen te krijgen.”

De Jeugd doet van alles: interviews met artiesten voor de socials, antwoorden verzinnen op vragen die worden gesteld via de ‘Jeugd weet raad’-muur op het festivalterrein en zowaar suggesties doen voor het programma. Vandaar dat zangeres Noa Lauryn, uit Amsterdam, en Moonloops ofwel Sarah Dekker uit Leeuwarden, ook op het festival stonden.

Voor het festival is De Jeugd een kweekvijver. Er zijn al mensen doorgegroeid naar de programmering en de productie. Merlijn: „Dat onderscheidt dit festival wel, dat hier jongeren zulke kansen krijgen, en je hun potentie kunt zien. Niet via een intake- of sollicitatiegesprek, maar echt vanaf het begin. En wij zijn ook zo doorgegroeid.”

En intussen kijkt Line, al vanaf haar vierde op dit festival en vooraanstaand lid van de fan-community van Froukje, er naar uit om haar idool in het wild te ontmoeten.

Want natuurlijk is Froukje op Vlieland, ook als ze niet optreedt op Into The Great Wide Open. En ook als ze er niet optreedt, springt ze rustig een podium op. Vrijdagavond bij de glorieuze set van Sef, net als op Lowlands zong ze Oeps (’de toekomst gaat niet door’). En zaterdag natuurlijk bij hartsvriendin S10.

En ze werd gespot op de verschillende festivalterreinen en daartussenin. Na haar triomfjaar 2024 doet Froukje het dit jaar rustig aan, maar ook weer niet. Ze liep stage bij BKB, het Amsterdamse campagnebureau waar Bianca Pander uit Joure directeur is. „Se die it goed”, zegt Pander. „Ik hie har wol hâlde wollen, mar ja, se hat al in karriêre.”

Ontroering: S10, zangeres Stien den Hollander, die een boekje open deed over haar band met Vlieland - vijf jaar geleden nam ze hier op kosten van het festival haar tweede album Vlinders op. En over de zware tijd die achter haar ligt, na de gewelddadige dood van haar tweelingbroer. Of wij, het volgestouwde Sportveld, willen helpen om haar erdoorheen te slepen.

Ook heel sterk: Sef, twee weken na zijn triomf op Lowlands. Hoe tof en veelzeggend zijn eigen muziek en teksten ook zijn, het mooiste moment kwam toen hij Jerry Afriyie op het podium vroeg, die in een lange, hartverwarmende speech opriep tot actie en verbondenheid.

Afriyies komst, ook op andere plekken in het programma, was een meesterzet. De man die ermee voor gezorgd heeft dat Zwarte Piet uit de openbaarheid verdwenen is, is immers het levende voorbeeld dat activisme wel degelijk iets op kan leveren.

Moest dat nou, die boodschap in zo’n linkse festivalbubbel? Nou, er waren nog altijd mensen die niet applaudisseerden en juichten voor de speech van Afriyie., die wegkeken. Werk aan de winkel.