In Stadskanaal worden de namen van 16 verzetsmensen vereeuwigd: 'Extra bladzijde in het oorlogsverhaal van Stadskanaal'

In dat Julianapark staat sinds 1949 al een grote kei die het Verzetsmonument van Stadskanaal is. Een bordje op de steen zegt dat het herinnert aan de mensen uit de veenkolonie die zich in de Tweede Wereldoorlog tegen de Duitsers verzetten en dat met hun leven moesten bekopen.

,,Maar namen van mensen staan niet op of bij de kei en dat gaat dus veranderen’’, zegt Jan Willem van de Kolk (62). ,,De kei gaat namelijk geflankeerd worden door een nieuw monument, een gedenkplaat met daarop namen.’’

Van de Kolk is voormalig wethouder van Stadskanaal en Bedum en bestudeert al jaren de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in Stadskanaal en omgeving. Hij is vrijwilliger van het Streekhistorisch Centrum, het plaatselijke streekmuseum, en nam in die hoedanigheid mede het initiatief voor het nieuwe monument.

,,Ik vind dat de verzetsmensen uit Stadskanaal meer eer moeten krijgen, dat de huidige Stadskanaalsters hun namen ten allen tijde moeten kunnen lezen’’, aldus Van de Kolk. ,,Directeur Helen Kämink van het Streekhistorisch Centrum is dat helemaal met me eens. We hebben daarom aangeklopt bij de gemeente en toestemming gekregen voor het nieuwe Namenmonument bij de kei in het park. Dat gaat die kei zelf ook meer betekenis geven.’’

Zestien namen komen er dus sowieso op het nieuwe monument te staan. Namen van verzetsmensen die in de oorlog op het grondgebied van de huidige gemeente Stadskanaal woonden. ,,Dat was een criterium’’, aldus Van de Kolk. ,,De namen zijn het resultaat van zo zorgvuldig mogelijk onderzoek, gesprekken, overleg met het Nederlands Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies, het NIOD. Maar ook met het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging en door onderzoek in het archief van het Rode Kruis. Het gaat om een voorlopige inventarisatie. Het zou kunnen dat er nog relevante informatie binnenkomt waardoor er een naam bijkomt. Maar zoals gezegd, het onderzoek is heel zorgvuldig geweest.’’

Zestien namen dus. Onder hen die van bekende verzetsmensen als Dirk de Ruiter en Cornelis Hoving. De laatste organiseerde het verzet in de Veenkoloniën, gaf later ook leiding aan het verzet in de stad Groningen. Hij werd opgepakt en in 1944 geëxecuteerd. Onder hen ook minder bekende namen. Die van Jan Moed bijvoorbeeld. Hij was de 60 al gepasseerd toen hij bij het verzet betrokken raakte en Joden in zijn huis verborg. Bij een huiszoeking werd hij opgepakt, hij stierf in Kamp Vught.

,,Bij al die namen hoort een verhaal, een verhaal van moed en opofferingen’’, zegt Van de Kolk. ,,De komende maanden gaan we op zoek naar geld voor het monument, ik heb er vertrouwen in dat we dat vinden. Het zou prachtig zijn als we het in de komende lente kunnen onthullen’’.

Stadskanaal heeft al zijn Joods Oorlogsmonument met daarop namen. Het heeft ook zijn Monument 21, waarop de namen staan van de mensen die in het Stadskanaalster Achterhuis zaten; de koosnaam van de woning waarin Willem en Hindertje Drenth veel onderduikers verborgen hielden en zo veilig door de oorlog hielpen. De stichting die dat Monument 21 beheert, is trouwens ook betrokken bij het initiatief van Van de Kolk.

,,We hebben ook nog een algemeen oorlogs- en een veteranenmonument’’, zegt Van de Kolk. ,,Je ziet daaraan dat het verhaal van de oorlog in Stadskanaal een grote rol speelt. Misschien komt dat omdat de NSB hier ook krachtig was. Als een reactie daarop wellicht was hier ook veel verzet, werden hier relatief veel Joden geholpen met onderduiken. Met het nieuwe Namenmonument krijgt dat oorlogsverhaal van Stadskanaal een extra bladzijde.’’