Kopzorgen over trage ontwikkeling woningbouw Meerstad. ‘Meer voorzieningen nodig voor woongeluk’

Het plan om de komende tien jaar in de gemeente Groningen 16.000 woningen te bouwen werd vorige week tijdens een volkshuisvestingdebat door de gemeenteraad omarmd. Een fors deel van die woningen moet in Meerstad komen. Om de stagnatie in de bouw een halt toe te roepen, ging de discussie niet alleen over de huizenprijzen die door het dak gaan. Het ging ook over meer zelfbouwkavels, minder strenge regels en meer fabrieksmatig bouwen om daarmee de kosten van een nieuwe woning te drukken.

De trage ontwikkeling van Meerstad baart de inwoners zorgen. Dorpsbelangen Meerstad hoopt dat in het woon- en watergebied sneller meer huizen komen. Dat is nodig om te voorkomen dat voorzieningen door bij- of uitgestelde woonplannen langer op zich laten wachten. Volgens dorpsbelangen staat de leefbaarheid op het spel. Inwoners hopen op meer winkels, jongerenplekken, sportveldjes, een haven, een permanent gezondheidscentrum en een permanent dorpshuis. Kortom: meer reuring en mogelijkheden voor ontmoeting.

„Die voorzieningen heb je echt nodig voor een goed leefklimaat. Vooral het geduld van de mensen die hier al jaren wonen, wordt op de proef gesteld. Met de gemeente en Bureau Meerstad zijn we goed in gesprek, maar er mag wel een tandje bij”, zegt bestuurslid Johan Wilts van Dorpsbelangen Meerstad. Hij noemt het voorbeeld van jongeren die zijn aangewezen op jeugdvoorzieningen elders in de stad. „Daar gaan ze uiteindelijk ook naartoe, maar als ze jong zijn, hou je ze het liefst een tijdje in je eigen omgeving.”

Wilts kan niet wachten op het verkiezingsdebat in Meerstad, waarin de Groningse lijsttrekkers vertellen hoe zij de toekomst van het woon- en watergebied zien. Na de recente presentatie van het nieuwe gemeentelijke volkshuisvestingsplan ‘Bouwen aan Gronings woongeluk (2026-2035)’ uitten ze hun zorgen. „Wat we niet willen is dat er woonplannen worden gemaakt waarin de voorzieningen niet of onvoldoende zijn meegenomen. Dat moet je bij de plannenmakerij meteen goed doen. Dus niet wachten tot de nieuwe huizen er staan. Dan wordt het moeilijker om die voorzieningen alsnog in te passen. Je moet dan maar afwachten of daar ruimte voor is.”

Volgens Pier Reitsma van vastgoedontwikkelaar BPD zit in ieder bouwproject een ‘kip en ei’-verhaal. „Al na de bouw van de eerste woningen ontstaat de behoefte aan voorzieningen. Maar als er niet genoeg mensen wonen die er gebruik van maken, hou je ze niet overeind. Ondernemers kunnen alleen bestaan als er klandizie is. Maar ja, ik snap dat mensen die als eerste ergens komen wonen zeggen: waar blijven die voorzieningen. De eerste bewoners moeten het langst wachten.”

Wethouder Rik van Niejenhuis (PvdA) vult aan: „Ondernemers komen niet naar een woongebied waar ze onvoldoende geld kunnen verdienen. Wat betreft het bouwtempo is de gemeente afhankelijk van marktpartijen. Projectontwikkelaars en bouwers moeten een plan financieel kunnen dragen.” Is dat niet het geval, dan stagneert de bouw en blijven ook voorzieningen uit.

Hoeveel nieuwe woningen in Meerstad worden gebouwd, is afwachten. Twintig jaar geleden stelde de gemeente, die de grond in handen heeft, dat er in 2026 in Meerstad tienduizend huizen zouden staan. De teller staat op 1412 woningen. Er zijn 188 in aanbouw. ‘Dit is ver verwijderd van de ambitie om 600 tot 700 woningen per jaar te bouwen’, schrijft het bestuur van Dorpsbelangen Meerstad in een brief aan de gemeente. Volgens cijfers van de gemeente werd in 2024 en 2025 de bouw van 272 woningen vergund.

Verontrustend vindt Dorpsbelangen een passage in het volkshuisvestingsplan waaruit blijkt dat door beperkte ambtelijke capaciteit scherpere keuzes nodig zijn. De gemeente beschikt niet over voldoende personeel om in alle woongebieden met dezelfde intensiteit aan de slag te gaan. ‘Door de belangrijkste projecten te voorzien van voldoende personele inzet, vindt minder vertraging plaats. Wel is het zo dat sommige minder belangrijke projecten (tijdelijk) stil komen te staan’, aldus het volkshuisvestingsplan.

Dorpsbelangen Meerstad ziet de bui hangen en benadrukt dat ‘de leefbaarheid in de jonge woonplaats al onder druk heeft gestaan. Dat is nog steeds een zorg’. Wethouder Rik van Niejenhuis (PvdA, Wonen) heeft herhaaldelijk laten weten dat Meerstad één van de belangrijkste woongebieden is, maar dat hij geen ijzer met handen kan breken.

Gemiddeld loopt een woningbouwproject mede door ellenlange procedures en voorbereidingen tien tot twaalf jaar. Dat heeft te maken met regels, maar ook met het gestegen prijsniveau. Bouwen is fors duurder geworden. Niet alleen de materialen kosten meer geld, ook bouwvakkers verdienen meer. Het gevolg is dat er minder wordt gebouwd en de prijzen van nieuwe woningen de pan uitrijzen.

Dat probleem geldt in heel Nederland, zeggen vastgoeddeskundigen. Al jaren roept het Rijk er in 2030 een miljoen bij voorkeur betaalbare woningen bij moeten komen. Maar in 2025 is minder gebouwd dan in 2024. De gemeente heeft voor Meerstad een aparte BV opgericht die het woongebied aanlegt. Hierbij gaan de kosten van alle grondwerkzaamheden zwaar voor de baten uit, zeker als de grondverkoop achterblijft. Om Meerstad te kunnen aanleggen, is ongeveer 290 miljoen euro geleend.

Stijgende kosten en tegenvallende grondopbrengsten zijn voor de huisaccountant van de gemeente in ieder geval genoeg reden om aan de bel te trekken. De accountant stelt de huidige waarde van het bouwproject ter discussie. Hij raadt de gemeente aan enig verlies te nemen in Meerstad en dat betekent afboeken op het bouwproject. Niet zelden gaat het bij dergelijke projecten om miljoenen. Dat is zuur omdat de gemeente afgeboekt geld niet aan andere dingen kan uitgeven. Uit interne stukken blijkt dat de afboeking in het laatste kwartaal van 2026 op de gemeentelijke bestuurstafel ligt.

Reitsma noemt gebiedsontwikkeling een zaak van de lange adem. „Dat is de aard van deze business. Het is een traag vak. Je moet niet zenuwachtig worden.” Dat geldt zeker voor de gemeente Groningen, die veel grond heeft die voor woningbouw wordt ontwikkeld. „De gemeente steekt financieel haar nek uit, maar daar staat wel iets tegenover. Bij de bouw drukt de gemeente een stempel op de gewenste kwaliteit van de woningen en hoe de wijk eruit komt te zien. En desgewenst ook op de verdeling van koop- en sociale huurwoningen. Dat laatste is voor een gemeente heel wat waard.”

Reitsma heeft nog wel een tip voor de ontwikkeling van ook woongebieden als Stadshavens, De Nieuwe Held, Suikerzijde en de Reitediepzone. „Zorg dat je goed inspeelt op de markt. Dus voor een grote variëteit aan woningen voor mensen met uiteenlopende inkomens. Je moet niet overal hetzelfde bouwen.”

Woonwethouder Van Niejenhuis kan de rode bouwcijfers niet verbloemen maar houdt de moed erin. Onlangs bezocht hij verschillende nieuwbouwprojecten die in uitvoering zijn of onlangs zijn afgerond in de wijken Groenewei en De Zeilen in Meerstad. „Er is volop bouwactiviteit”, sprak hij de gemeenteraad vorige week moed in. „Dat wordt alleen maar meer. Ik kan u zeggen, dat ik aan kwam rijden en ineens tussen de bouwkranen stond en dacht: er gebeurt hier best veel. Ik moest nog flink zoeken waar ik moest zijn.”