Exterieur van de kerk aan de Hoofdweg in Nieuw Beerta. Het kerkje is gesloten vanwege een te slechte fundering en scheuren in de muren. Foto: Huisman Media
De kerk in Nieuw Beerta wacht een ingrijpend, jarenlange renovatie, nu recent is vastgesteld dat door paal-rot scheuren zijn ontstaan in zij- en achtergevel. Groninger Kerken heeft de eeuwenoude kerk, Rijksmonument, per direct op slot gedaan. De veiligheid voor bezoekers kwam in het geding.
Voor de culturele commissie in Nieuw Beerta, die jaarlijks vele activiteiten in de kerk houdt, kwam de mededeling van Groninger Kerken om de deuren per direct te sluiten als een schok. „We stonden perplex, maar hebben alle begrip voor de maatregel. In allerijl hebben we mensen afgebeld en een streep gezet door onze activiteiten”, vertelt Andrea van Wieringen, een van de commissieleden.
Sluiting van de kerk en een streep door activiteiten betekent ook dat er geen inkomsten binnenkomen. De commissie betaalt wel maandelijks nota’s, zoals de energienota. Ze heeft weliswaar reserves opgebouwd, maar de commissie ziet liever dat er een buffer blijft.
„We laten de commissie niet zakken”, zegt bouwkundige Christian Velvis van Groninger Kerken. Hij is verantwoordelijk voor instandhouding van de 103 kerken die de stichting in eigendom heeft.
Een architect en constructeur zijn aan de slag gegaan om een plan van aanpak te maken. Het plan moet in het voorjaar, ergens in mei, klaar zijn, inclusief met begroting. Dat de renovatie flink in de papieren loopt staat op voorhand vast.
„We schatten nu op zeker een miljoen euro. Kerkbanken moeten er worden uitgehaald, de vloer moet er uit en onder de fundering van de kerk moeten nieuwe palen worden geplaatst.” Zodra het financiële plaatje is gemaakt worden fondsen aangeschreven en volgt een zoektocht naar subsidies.
Betonnen palen
De verzakking, met als resultaat vele scheuren, zijn ontstaan doordat veel houten palen verrot zijn geworden. Dat heeft volgens Velvis te maken met het grondwaterpeil. Als die zakt komt een deel van de houtenpaal boven water te staan. In combinatie met zuurstof gaat de paal rotten.” Een ding is nu al zeker, Groninger Kerken kiest er voor om geen nieuwe houten palen terug te plaatsen. Onder de fundering komen betonnen palen.
De verzakking van de kerk, met als resultaat vele scheuren, is voor Groninger Kerken aanleiding om meer kerken onder de loep te nemen. „De klimaatverandering heeft gevolgen voor gebouwen, dus ook kerken. Met name kerken die in risicogebieden staan. We hebben het dan met name over kerken die op klei en veen staan en door inklinking eventueel zakken”, zegt Velvis.
Op dit moment wordt de kerk in Oostum aan inspectie onderworpen. Het blijkt dat na droge zomers scheurvorming ontstaat. Hoe erg en of er direct moet worden ingegrepen is nog niet bekend.
Vorig jaar nog stond op deze site en in de krant dat de kerk in Nieuw Beerta ‘eigenzinniger’ blijkt dan gedacht. Hij blijft maar in de scheefstand staan, ondanks eerder genomen maatregelen helt de kerk uit 1896 steeds meer door. Alsof het een broertje van de toren van Pisa in het Oost-Groninger landschap is.
Het is door de eeuwen heen al de vierde keer dat de kerk aan het hellen is. De voorgangers van de huidige kerk, die dateren uit 1665, 1696 en 1856 stonden ook al niet fier overeind. Ze moesten zelfs opnieuw worden gebouwd. Daar kan nu een volgende renovatie hoofdstuk aan worden toegevoegd.
De culturele commissie van Nieuw Beerta heeft ondertussen al twee activiteiten achter de rug op een alternatieve locatie. Die is gevonden in een lokaal van de proefboerderij, op steenworp afstand van de kerk.
